Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

19 marca 2021

NR 124 (Marzec 2021)

Torbiel Bakera – rehabilitacja

110

Torbiel Bakera, nazywana również cystą Bakera lub torbielą podkolanową, to płyn nagromadzony w postaci zgrubienia znajdującego się w dole podkolanowym. Powstaje w wyniku długotrwałego drażnienia błony maziowej, co prowadzi do wytwarzania wysięku w stawie. Leczenie zależy od aktualnego stanu klinicznego i dobierane jest indywidualnie do każdego pacjenta.

Torbiel, zwana inaczej cystą, jest to struktura zamknięta, która w prawidłowych warunkach nie występuje w organizmie człowieka. Torbiel Bakera nazywana jest również cystą Bakera lub torbielą podkolanową. Jest to nagromadzony płyn w postaci zgrubienia znajdującego się w dole podkolanowym. Najczęściej pojawia się pomiędzy głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego a mięśniem półbłoniastym w wyniku stanu zapalnego stawu, głównie na skutek zwiększonej produkcji płynu stawowego. 

POLECAMY

Jak powstaje torbiel Bakera?

Staw kolanowy składa się z dwóch powierzchni stawowych, które są ze sobą połączone w sposób ruchomy. Powierzchnie stawowe są pokryte grubą warstwą chrząstki. Gruba warstwa chrzęstna wzmaga sprężystość stawu, zmniejsza tarcie między powierzchniami oraz zmniejsza wstrząsy powstające np. podczas biegania. Cały staw jest otoczony torebką stawową. 
Torebka stawowa łączy powierzchnie stawowe kości, jednocześnie tworząc osłonę stawu. Składa się z dwóch warstw: zewnętrznej, zwanej inaczej błoną włóknistą, oraz wewnętrznej, zwanej błoną maziową. Błona maziowa wytwarza maź wypełniającą przestrzeń między kośćmi, umożliwiając tym samym ich przyczepność względem siebie, oraz zmniejsza tarcie powierzchni, które zachodzi w stawie podczas wykonywania ruchów. Podczas właściwego funkcjonowaniawarstwa mazi stawowej ma kilka milimetrów. 
Torbiel Bakera powstaje najprawdopodobniej w wyniku zaburzenia równowagi produkcji oraz resorpcji płynu stawowego. W warunkach nadmiernej produkcji płynu stawowego wzrasta ciśnienie wewnątrz stawu. Nadciśnienie płynu doprowadza do ograniczenia ruchomości w stawie i powoduje namnażanie się płynu. Zbyt duża ilość płynu może przeciekać przez uszkodzoną torebkę stawową. Osłabienie torebki stawowej sprzyja większemu przenikaniu płynu, co w konsekwencji powoduje powstanie torbieli podkolanowej.

Przyczyny powstania torbieli Bakera

Torbiel Bakera powstaje w wyniku długotrwałego drażnienia błony maziowej, co prowadzi do wytwarzania wysięku w stawie. Torbiel Bakera może powstać zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Torbiel podkolanowa u dzieci powstaje najczęściej w wieku przedszkolnym, natomiast u dorosłych w wieku 35–70 lat. 
Do potencjalnych czynników ryzyka, które mogą wpływać na powstanie cysty Bakera, można zaliczyć urazy, kontuzje, przeciążenia stawowe w wyniku zbyt intensywnych bądź nieprawidłowo wykonywanych treningów, zaburzenia biomechaniki czy równowagi mięśniowo-powięziowej, a także nadwagę, otyłość, zapalenie kaletki, choroby przewlekłe (RZS, dna moczanowa, choroba zwyrodnieniowa), procesy degeneracyjne chrząstki oraz przepuklinę torebki stawowej kolana.

Rodzaje 

W zależności od przyczyny powodującej powstanie torbieli budowa jej ściany może się znacznie różnić. 

Wyróżnia się następujące torbiele podkolanowe:

  • zapalne – mają grubą ścianę, ok. 8 mm, z wyraźnymi fibrynowymi wypustkami. Składają się z licznych komórek, w tym limfocytów, komórek plazmatycznych, histiocytów i komórek wielojądrowych. Torbiele zapalne mogą zawierać elementy chrzęstno- i kostnopodobne,
  • włókniste – mają cienką ścianę, ok. 1–2 mm, dobrze zarysowaną i odgraniczoną, zbudowaną z tkanki łącznej włóknistej, mocno wysyconej hyaliną. Charakteryzują się gładką, błyszczącą powierzchnią wewnętrzną oraz połyskującą strukturą,
  • synowialne – mają grubszą ścianę niż torbiel włóknista – ok. 2–5 mm. Są mniej odgraniczone od otaczających tkanek. Ściany są zbudowane z tkanki łącznej włóknistej, mniej gęstej oraz mniej błyszczącej, która posiada twory wypustkowe. Komórki mają bardziej regularny, sześcienny kształt.

Objawy

Zasadniczym objawem cysty Bakera jest wyczuwalny guzek w okolicy podkolanowej. Jednak w wielu przypadkach poza wyczuwalnym guzkiem w dole podkolanowym nie występują żadne inne specyficzne objawy. Jeżeli staw kolanowy jest objęty procesem zapalnym, często pojawiającymi się objawami są: 

  • dolegliwości bólowe w okolicy stawu kolanowego bądź w samym stawie kolanowym, 
  • ograniczenie ruchomości w stawie kolanowym, 
  • zaczerwienienie, 
  • ocieplenie w okolicach występowania cysty, 
  • obrzęk kolana, 
  • uczucie pełności w kolanie. 

Rzadko dochodzi do sytuacji, iż torbiel Bakera uciska na struktury nerwowe i naczyniowe, powodując zaburzenia czucia w obrębie łydki. Przy wystąpieniu cysty Bakera mogą również występować objawy zależne od pourazowego uszkodzenia struktur wewnętrznych kolana.

Objawy, które mogą świadczyć o występowaniu torbieli Bakera:

  • guzek wyczuwalny pod skórą w okolicy podkolanowej,
  • dolegliwości bólowe występujące w okolicy stawu kolanowego bądź w samym stawie kolanowym,
  • zaczerwienienie, ocieplenie w okolicach występowania cysty,
  • obrzęk stawu kolanowego,
  • uczucie pełności w kolanie,
  • w zależności od wielkości torbieli mogą występować zaburzenia czucia w obrębie łydki w wyniku ucisku torbieli na struktury nerwowe oraz naczyniowe,
  • ograniczenie funkcji kończyny.

Diagnostyka

Występowanie torbieli Bakera można potwierdzić na podstawie przeprowadzonego wywiadu z pacjentem oraz badania klinicznego, ze szczególnym uwzględnieniem badania palpacyjnego. Badanie fizykalne często jest wystarczające, aby właściwie postawić diagnozę. Jednak w wątpliwych przypadkach bądź dla potwierdzenia postawionej diagnozy można wykonać takie badania, jak: 

  • USG,
  • rezonans magnetyczny – zaleca się jego wykonanie w celu dokładniejszego ustalenia przyczyny powstania torbieli podkolanowej.

Leczenie

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy