Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zakładów i gabinetów rehabilitacji – nowe przepisy

Artykuły z czasopisma | 10 lipca 2019 | NR 107
91

Każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą (czyli podmiot leczniczy oraz praktyka zawodowa), w tym także zakład rehabilitacji leczniczej (zwany w skrócie zakładem rehabilitacji) oraz praktyka fizjoterapeutyczna, aby prowadzić działalność leczniczą, musi spełniać wymogi formalne określone prawem, a w szczególności art. 17 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2190). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4a tej ustawy każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą ma obowiązek zawrzeć umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Wrezultacie warunkiem niezbędnym do założenia i funkcjonowania każdego zakładu rehabilitacji (w formie podmiotu leczniczego) oraz praktyki zawodowej fizjoterapeutycznej (gabinetu) jest posiadanie aktualnej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Wymóg zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przez podmioty wykonujące działalność leczniczą określa ogólnie ustawa o działalności leczniczej, a szczegółowo – rozporządzenie wykonawcze wydane na jej podstawie. W związku ze zmianami prawa, szczególnie dotyczącymi praktyk zawodowych fizjoterapeutycznych, konieczne stało się wydanie nowego rozporządzenia dotyczącego ubezpieczenia OC. Od 1 kwietnia 2019 r. wprowadzono bowiem możliwość wykonywania zawodu fizjoterapeuty w formie indywidualnych oraz grupowych praktyk fizjoterapeutycznych. Do końca maja 2019 r. zarówno zakłady rehabilitacji, jak i inne podmioty lecznicze obowiązywało w powyższym zakresie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz U. Nr 293, poz. 1729). Natomiast od 1 czerwca 2019 r. obowiązuje nowe rozporządzenie w przedmiotowym zakresie, tj. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2019 r., poz. 866), zwane w skrócie rozporządzeniem z 2019 r. To rozporządzenie, tak samo jak wcześniej obowiązujące z 2011 r., dotyczy zarówno podmiotów leczniczych (przychodni, szpitali, sanatoriów, zakładów opieki długoterminowej itd.), jak i praktyk zawodowych (indywidualnych oraz grupowych) prowadzonych przez lekarzy i pielęgniarki, a także – co stanowi nowość – praktyk zawodowych prowadzonych przez fizjoterapeutów.

Odpowiedzialność cywilna 

Odpowiedzialność cywilna to obowiązek przewidziany przez przepisy prawne ponoszenia konsekwencji za swoje czyny i naprawienia wyrządzonej szkody. Odpowiedzialność cywilna ma charakter majątkowy i jest uregulowana w Kodeksie cywilnym. Odpowiedzialność cywilna wynika ze stosunku cywilnoprawnego między podmiotami prawa (osobami fizycznymi i prawnymi), w którym podmioty te posiadają wynikające z norm prawa cywilnego uprawnienia i obowiązki. Osoba zobowiązana do świadczenia jest dłużnikiem (np. fizjoterapeuta), natomiast osoba uprawniona jest wierzycielem (np. pacjent). 

Odpowiedzialność cywilna jest w zasadzie odpowiedzialnością nieograniczoną, co oznacza, że dłużnik odpowiada za dług względem wierzyciela całym swoim majątkiem zarówno obecnym, jak i przyszłym. W sytuacji braku dobrowolnego świadczenia dłużnika wierzyciel może dochodzić swoich uprawnień przed sądem, a następnie na podstawie orzeczenia sądowego może prowadzić postępowanie egzekucyjne.

Do powstania odpowiedzialności cywilnej każdej osoby fizycznej, w tym fizjoterapeuty, a także podmiotu leczniczego (np. zakładu rehabilitacji) niezbędne jest zaistnienie łącznie trzech ustawowych przesłanek, do których należą:

  • zdarzenie wyrządzające szkodę, mające postać działania lub zaniechania, za które dłużnik z mocy prawa jest odpowiedzialny (niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania lub czyn niedozwolony);
  • szkoda mająca charakter majątkowy lub niemajątkowy (np. uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia pacjenta, straty wynikłe ze zwiększenia się potrzeb poszkodowanego);
  • związek przyczynowy między powyższym zdarzeniem a szkodą.

Odpowiedzialność cywilna jest odpowiedzialnością majątkową i nieograniczoną. Oznacza to, że dłużnik (np. praktyka fizjoterapeutyczna) odpowiada za dług wobec wierzyciela (np. pacjenta) całym swoim majątkiem obecnym i przyszłym. To znaczy, że dopóki wierzyciel nie otrzyma należnego mu odszkodowania, dopóty cały majątek dłużnika jest otwarty na realizację obowiązku naprawienia szkody. Prawo wyodrębnia dwa sposoby naprawienia szkody:

  • restytucję (przywrócenie stanu pierwotnego),
  • rekompensatę pieniężną.

W praktyce działalności leczniczej podstawowe znaczenie ma zapłata odszkodowania pacjentowi, czyli rekompensata pieniężna.

W przypadku odpowiedzialności cywilnej podmiotów wykonujących działalność leczniczą istotne znaczenie mają ubezpieczenia. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zakładu (gabinetu) rehabilitacji należy do ubezpieczeń majątkowych i obowiązkowych. Celem ubezpieczenia majątkowego jest wyrównanie uszczerbku w majątku ubezpieczającego spowodowanego wypadkami ubezpieczeniowymi przewidzianymi w umowie ubezpieczenia. Istotą ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest zabezpieczenie interesów osoby poszkodowanej (pacjenta) poprzez zwiększenie prawdopodobieństwa uzyskania należnego jej odszkodowania od drugiego – obok sprawcy szkody – dłużnika, którym jest zakład ubezpieczeń.

Podstawą do objęcia podmiotu leczniczego oraz praktyki zawodowej fizjoterapeuty ubezpieczeniem (ochroną ubezpieczeniową) jest zawarcie umowy ubezpieczenia z ubezpieczycielem. Umowa ubezpieczenia jest uregulowana w Kodeksie cywilnym (art. 805–834). Jest to umowa, na podstawie której ubezpieczyciel w zakresie działania swojego przedsiębiorstwa zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Ubezpieczający ma prawo wyboru ubezpieczyciela. Oznacza to, że klient, np. zakład rehabilitacji, ma swobodę wyboru zakładu ubezpieczeń, z którym chce podpisać umowę ubezpieczenia, o ile tylko zakład ubezpieczeń ma w swojej ofercie dany rodzaj ubezpieczenia. Podstawowe świadczenia stron stosunku ubezpieczeniowego obejmują:

  • świadczenie pieniężne ubezpieczającego, którym jest zapłata składki ubezpieczeniowej,
  • świadczenie pieniężne zakładu ubezpieczeń, którym jest zapłata umówionego odszkodowania lub świadczenia.

Ubezpieczyciel jest zobowiązany potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia. 

Przedmiot ubezpieczenia i suma gwarancyjna

Rozporządzenie z 2019 r., tak samo jak poprzednio obowiązujące, określa szczegółowy zakres obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych oraz minimalną sumę gwarancyjną tego ubezpieczenia.

Zgodnie z treścią rozporządzenia z 2019 r. ubezpieczeniem OC jest objęta odpowiedzialność cywilna podmiotu wykonującego działalność leczniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych wyrządzone działaniem lub zaniechaniem ubezpieczonego (np. zakładu rehabilitacji, fizjoterapeuty), które miało miejsce w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej (czyli w czasie obowiązywania umowy OC). 

Zakład ubezpieczeń odpowiada za szkody związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych lub ich nieudzieleniem (w sytuacji gdy nale...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy