Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

3 września 2018

NR 87 (Październik 2017)

Badanie termograficzne w monitorowaniu zawodników sportowych

518

Na sukces zawodnika sportowego wpływa wiele czynników, takich jak przygotowanie fizyczne, odpowiednia technika, wytrzymałość i kondycja psychiczna. Odpowiedni poziom każdego z nich jest efektem ciężkiej pracy zarówno samego zawodnika, jak i zespołu trenerów, terapeutów, psychologów. Najczęstszym czynnikiem, który oddala zawodnika oraz zespół od osiągnięcia upragnionego celu, jest kontuzja. Często wymusza wstrzymanie procesu treningowego, zamieniając czas treningowy na zabiegi i regenerację zawodnika. Czy istnieje metoda monitorowania przeciążeń układu ruchu, która wpłynie na zminimalizowanie liczby kontuzji i urazów? Odpowiedź brzmi: tak – jest nią badanie termograficzne.

Zarówno w medycynie zachodniej, jak i tradycyjnej medycynie chińskiej badanie temperatur obszarów ciała było jedną z podstawowych czynności diagnostycznych. Diagnozowanie najczęściej odbywało się przez porównanie ciepłoty obszarów za pomocą metod kontaktowych. Postęp technologiczny spowodował powstanie dokładniejszych i bezkontaktowych metod diagnostycznych, a co najważniejsze, zbudowana została potężna wiedza medyczna dotycząca interpretacji obrazów termicznych człowieka. W dzisiejszych czasach kamery termowizyjne umożliwiają obserwację pacjenta w rozdzielczości ponad 1 mln pikseli z dokładnością do setnych stopnia Celsjusza. Obrazowanie zmian temperatur jest dokonywane z częstotliwością sięgającą ponad 100 razy na sekundę. Termologia, jako nauka o cieple ciała ludzkiego, jest wiedzą powszechnie dostępną oraz wykładaną na uczelniach wyższych. 

POLECAMY

Termografia medyczna w medycynie sportowej

Termografia medyczna jest metodą bezkontaktową, relatywnie tanią i pozwalającą na obserwację pacjenta podczas ruchu. Nic dziwnego, że tematem badań zawodników szybko zainteresowały się osoby związane z medycyną sportową. W aspekcie zastosowania termografii medycznej można wyróżnić dwa rodzaje badań zawodników sportowych – monitorowanie profilaktyczne polegające na obserwacji zmian termicznych, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy i dolegliwości, oraz monitorowanie terapii w czasie rzeczywistym. 

W zależności od dyscypliny monitorowanie profilaktyczne obejmuje badania całego ciała lub wyznaczonego jego obszaru. Badania i obserwacje dostarczają zespołowi informacji dotyczących wpływu ćwiczeń na fizjologię i procesy metaboliczne osoby badanej. Dysproporcje i przeciążenia występujące w układzie ruchu objawiają się termiczną nierównowagą poszczególnych obszarów ciała. Na tym etapie rejestrowane obrazy termiczne są analizowane pod kątem stopnia asymetrii termicznej, temperatur maksymalnych, temperatur minimalnych oraz wielkości zmienionego termicznie obszaru. Początkowe zmiany termiczne są bardzo subtelne i nie przekraczają 0,3°C. Otrzymane wyniki wymagają od osoby interpretującej dużego doświadczenia oraz znajomości samej dyscypliny pod kątem przeciążeń i kontuzji. Niezbędna jest również regularność wykonywanych badań, tak aby zapewnić odpowiedni materiał porównawczy. Każdej anomalii i przeciążeniu towarzyszy zmieniony wzorzec termiczny występujący na długo przed pojawieniem się symptomów bólowych. Diagnozowanie wpływu treningów na poszczególne struktury ciała zawodnika – lokalizacja przeciążeń, początkowych dysfunkcji mięśniowo-powięziowych i punktów spustowych, nieodczuwalnych przez zawodnika – stanowi główny cel badania. Wczesna diagnoza oraz szybka reakcja polegająca na zmianie planu treningowego oraz wdrożeniu odpowiednich ćwiczeń korekcyjnych i zabiegów zapobiega wystąpieniu objawów bólowych, które mogłyby wpłynąć na sprawność i efektywność zawodnika. 

Na zdj. 1 przedstawiono obraz termiczny górnego odcinka kręgosłupa zawodniczki koszykówki. W celu uwydatnienia zmian termicznych wykorzystano paletę szarości z czerwonym wyróżnieniem najwyższego promieniowania cieplnego. Mimo że zawodniczka nie odczuwa dolegliwości, na obrazie termograficznym można zauważyć zmiany termiczne o charakterystycznym punktowym podwyższeniem temperatury. Jest to początkowa faza dysfunkcji mięśniowo-powięziowej w obszarze lewego musculus levator scapulae. Dla porównania na zdj. 2 zobrazowano zawansowaną dysfunkcję innej zawodniczki. Powstałe zmiany są już przyczyną silnych objawów bólowych. Występują zarówno podczas treningu, jak i odpoczynku zawodniczki. Mają charakter obustronny i angażują większą liczbę partii mięśniowych. Kolejnym porównaniem jest początkowe przeciążenie struktur przykręgosłupowych odcinka lędźwiowego, bez objawów bólowych, zaprezentowane na zdj. 3. 

Z kolei zdj. 4 przedstawia dysfunkcję, która angażuje dużo większy obszar i skutkuje objawami bólowymi oraz ograniczeniem ruchomości. Wniosek jest prosty – jeżeli dysfunkcja zostanie zdiagnozowana w początkowej fazie powstawania, dzięki rejestracji zmian termicznych, podjęcie odpowiednich działań pozwoli na jej usunięcie, zanim zawodnik odczuje jakiekolwiek dolegliwości. Kolejna grupa badań termowizyjnych obejmuje zawodników posiadających dolegliwości bólowe na skutek bieżąco powstałych dysfunkcji i urazów. W tej grupie zmiany termiczne są wyraźne i przekraczają poziom 0,3°C. Badania termograficzne są wykonywane w celu wyznaczenia wzorca bólowego i dokładnego określenia przyczyn dolegliwości, a także monitorowania procesu leczenia, wyznaczenia wielkości zaangażowanego obszaru i określenia wpływu dysfunkcji na biomechanikę ciała. Zdjęcie 5 przedstawia zawodnika hokeja cierpiącego ból w okolicy odcinka szyjnego. Badanie termograficzne wskazuje obustronną dysfunkcję ze wskazaniem na silniejsze objawy po stronie lewe...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy