Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

27 listopada 2019

NR 110 (Listopad 2019)

Bodźce fizykalne w onkologii. System INDIBA w terapii pacjentów onkologicznych

0 16

Przez lata panowało przeświadczenie, że osoby z chorobą nowotworową nie mogą być poddawane zabiegom fizykalnym. Wynikało ono z bodźcowego charakteru zabiegów fizjoterapeutycznych, co dawało obawy o nawrót choroby lub pojawienie się przerzutów. Tymczasem fizjoterapia rozwija się bardzo dynamicznie i wciąż poszukuje nowych i skutecznych metod pracy z pacjentem z różnymi schorzeniami. Celem artykułu jest przybliżenie terapii prądem radiofrekwencyjnym (CRET) o częstotliwości 448 kHz (platforma medyczna INDIBA) jako możliwości z wyboru u pacjentów onkologicznych.

Rehabilitacja onkologiczna dotyczy chorych leczonych z powodu guzów litych i nowotworów układowych, niezależnie od fazy choroby oraz etapu i metody jej leczenia. Jest ona prowadzona na każdym etapie szpitalnym, sanatoryjnym i ambulatoryjnym u chorych leczonych chirurgicznie, radioterapią czy chemioterapią. Rehabilitacja jest integralną składową opieki nad pacjentem onkologicznym i w opiece paliatywnej. Obejmuje wiele procedur, które stanowią cenne uzupełnienie leczenia objawowego realizowanego w ośrodkach opieki [1, 2].
Choroba nowotworowa i skutki jej leczenia są powiązane z szeregiem zaburzeń zdrowia fizycznego i psychicznego, które dotykają pacjentów nawet wiele lat po zakończeniu leczenia. Powoduje to ograniczenie ich aktywności i obniżenie jakości życia. 
Rehabilitacja pacjentów onkologicznych przybiera różne formy w zależności od umiejscowienia choroby, jej zaawansowania oraz dolegliwości towarzyszących [3]. Głównym zadaniem fizjoterapii onkologicznej jest zmniejszenie ograniczenia sprawności fizycznej, wspomaganie powrotu do codziennej aktywności, poprawa jakości życia oraz łagodzenie dolegliwości w fazie terminalnej choroby.
Ponad 50% Europejczyków ze zdiagnozowaną obecnie chorobą nowotworową po pięciu latach będzie nadal żyło. Wskaźnik pięcioletnich przeżyć względnych, z uwzględnieniem wieku, dla raka piersi wynosi prawie 80%, dla raka gruczołu krokowego – 75%, a dla raka jelita grubego – prawie 55% [4, 5].
Aktualnie coraz częściej choroba nowotworowa lub konsekwencje jej leczenia są nie przyczyną zgłoszenia się pacjenta do terapeuty, a jedynie dolegliwością towarzyszącą. Dotychczas możliwości terapii ograniczały się do ćwiczeń fizycznych, masażu, terapii manualnej i w niektórych przypadkach do fizykoterapii po konsultacji z lekarzem onkologiem [6].
Specyficzna sytuacja pacjenta onkologicznego, wynikająca niejednokrotnie ze stopnia zaawansowania choroby, utrudnia konstruowanie realnych do przeprowadzenia protokołów badawczych prób klinicznych podejmujących tematykę celowości, zakresu oraz efektywności stosowania rehabilitacji w tej wyjątkowej specjalności medycznej. Mimo to pojawia się coraz więcej doniesień naukowych na ten temat, wśród których przybywa badań o wysokim stopniu wiarygodności i trafności, opracowywanych zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach naukowych (evidence-based medicine – EBM).

Terapia prądem radiofrekwencyjnym (CRET)

Fizjoterapia rozwija się bardzo dynamicznie i wciąż poszukuje nowych i skutecznych metod pracy z pacjentem z różnymi schorzeniami. Jedną z nich jest terapia prądem radiofrekwencyjnym (CRET) o częstotliwości 448 kHz (platforma medyczna INDIBA), mogąca stanowić terapię z wyboru u pacjentów onkologicznych.
CRET (pojemnościowo rezystancyjny transfer elektryczny) to innowacyjna metoda elektroterapii, która znalazła już wiele zastosowań w rehabilitacji, chirurgii, medycynie sportowej i estetycznej, a także w leczeniu bólu oraz obrzęków limfatycznych [7–11]. Historia CRET zaczęła się ponad 36 lat temu. Technologia ta znalazła uznanie najpierw w terapii wysokiej klasy zawodowych sportowców. Ciągły rozwój metody i badania pozwoliły na wykorzystanie jej również w innych dziedzinach medycyny.
Założeniami tej techniki są:

  • przywrócenie właściwego potencjału błony komórkowej poprzez stymulowanie przypływu dodatnio naładowanych cząsteczek do wnętrza komórki,
  • poprawa funkcji pompy sodowo-potasowej, dzięki czemu komórka szybciej usunie toksyny i zbędne produkty przemiany materii,
  • pobudzenie metabolizmu komórki dzięki działaniu na wybrane grupy białek i stymulacji jądra komórkowego,
  • zwiększenie zapotrzebowania na tlen,
  • uzyskanie efektu przeciwbólowego poprzez działanie na zakończenia nerwowe,
  • pobudzenie procesu neokolagenezy.

Do teraz pojawiło się ponad 200 publikacji potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo zastosowania tego rodzaju terapii jako formy leczenia.
Dowody kliniczne wskazują, że użycie prądu radiofrekwencyjnego o częstotliwości fali radiowej 448 kHz:

  • przyspiesza powrót do zdrowia,
  • poprawia stan pacjenta w przypadku przewlekłych stanów bólowych,
  • redukuje ból, począwszy od pierwszej sesji,
  • ułatwia regenerację tkanek miękkich,
  • jest bezpieczną formą leczenia [12–16].

Terapia z zastosowaniem prądów radiofrekwencyjnych o częstotliwości 448 kHz może być niezależną formą terapii, a także częścią terapii zintegrowanej z terapią manualną, ruchem czy innymi formami leczenia. Doskonałe rezultaty są związane z tym, że wysoka częstotliwość modyfikuje przepuszczalność błon komórkowych, stymulując zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną wymianę jonową. Bardzo istotne jest to, iż zachowanie stałej częstotliwości 448 kHz nie powoduje ruchu wirowego jonów, a tym samym tarcia molekularnego i nadmiernego przegrzania tkanek. 
 

W trakcie zabiegu energia może być przekazywana na dwa sposoby:

  1. Tryb pojemnościowy – stosowany do powierzchownych i dobrze ukrwionych tkanek (3–5 cm od elektrody aktywnej). 
    Reakcje wywołane trybem pojemnościowym dotyczą głównie tkanek miękkich i znajdujących się w pobliżu elektrody. Jego właściwości pozwalają mu działać jak zewnętrzny kondensator, powodują lokalny wzrost zagęszczenia regenerującej energii. W trybie pojemnościowym w wyniku poprawy ukrwienia redukuje się wewnętrzny opór tkankowy, co ma pozytywny wpływ na następujące po nim zastosowanie trybu rezystywnego.
  2. Tryb rezystywny – odpowiedni do tkanek grubych, gęstych, tłuszczowych i włóknistych.
    Reakcje wywołane przez tryb rezystywny działają na głębszym poziomie i dotyczą bardziej oporowych tkanek, takich jak kości, stawy, więzadła i ścięgna. Ich zwiększona oporność z racji tego, że są to obszary o dużej gęstości i niskiej zawartości wody, powoduje bardziej znaczący wzrost temperatury niż w obszarach miękkich, bardziej unaczynionych. Dla uzyskania najlepszych efektów należy połączyć działanie tego trybu z jednoczesnymi technikami manualnymi i terapią ruchem. 


Należy podkreślić, że w obu trybach można pracować atermicznie, co pozwala na rozpoczęcie pracy z pacjentem w bardzo wczesnej fazie na poziomie stanu ostrego.

Badania nad skutecznością terapii CRET

Liczne badania prowadzone na całym świecie potwierdzają bezpieczeństwo i pozytywny efekt zastosowania terapii INDIBA w różnych gałęziach medycyny.
W przypadku zaburzeń układu mięśniowo-powięziowego (przewlekły mięśniowo-powięziowy ból szyi) zaobserwowano znaczącą redukcję intensywności bólu, brak zmiany w zakresie ruchomości, a co najważniejsze – brak skutków ubocznych i niepożądanych [17]. Natomiast po poddaniu terapii CRET mięśni przykręgosłupowych odnotowano wzrost ilości natlenowanej hemoglobiny oraz ukrwienia tkanek w okolicy ciała poddanej zabiegowi [18].
Jednym z istotniejszych badań dotyczących regeneracyjnego wpływu na tkanki jest przeprowadzone przez Hernandez-Bule i współautorów badanie in vitro pokazujące wpływ terapii CRET na komórki mezenchymalne pochodzenia adipocytowego. Po oddziaływaniu CRET komórki były inkubowane w ośrodku adipogennym, chondrogennym lub osteogennym. Wykazano, że CRET zastosowany w dawce atermicznej promuje proliferację w mezenchymalnych komórkach macierzystych. Mechanizmy molekularne i komórkowe inne niż termiczne mogą mieć kluczowe znaczenie dla skuteczności terapeutycznej zabiegów CRET do naprawy tkanek. Obecne wyniki sugerują również, że leczenie za pomocą CRET mogłoby promować regenerację tkanek poprzez aktywowanie proliferacji mezenchymalnych komórek macierzystych pochodzących z tkanki tłuszczowej obecnej w uszkodzonym obszarze. Zaobserwowano także działanie przeciwzapalne komórek macierzystych poprzez wydzielanie interleukin. Wysnuto również wniosek, że terapia prądem radiofrekwencyjnym 448 kHz może być stosowana jako skuteczny środek wspomagający gojenie zarówno na tle naczyniowym, jak i tkankowym oraz – co szczególnie istotne w przypadkach onkologicznych – jako opcjonalne leczenie u pacjentów wykazujących podatność na efekty uboczne chemioterapii [19].
Kluczowe w obszarze onkologii okazało się badanie na kulturze komórek raka płaskonabłonkowego języka, które wykazało, że kwas L-askorbinowy i kwas 6-O-palmitoiloaskorbinowy zastosowane w połączeniu z terapią CRET powiększyły działanie antyproliferacyjne komórek nowotworowych [20]. 
 

Wykres 1. Stymulacja komórek neuroblastomy częstotliwością 570 kHz (starsze modele INDIBA) oraz częstotliwością 448 kHz


Kolejnym badaniem potwierdzającym wartościowy wpływ terapii CRET o częstotliwości 448 kHz w onkologii jest stymu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy