Patologie trzeszczek

Z praktyki gabinetu

Stany chorobowe trzeszczek występują najczęściej u osób aktywnych fizycznie. Dyscypliny sportowe, takie jak biegi czy taniec, zwykle są przyczyną złamania trzeszczek lub skręcenia stawu śródstopno-paliczkowego (turf toe). Do uszkodzeń przeciążeniowych można zaliczyć zapalenie aparatu trzeszczkowego czy złamanie zmęczeniowe. Są one spowodowane przewlekłym nadmiernym obciążeniem trzeszczek. Najbardziej narażone na tego typu uszkodzenia są osoby z wadami stóp (stopa płaska, płasko-koślawa, stopa wydrążona, paluch koślawy) lub kobiety noszące buty na wysokim obcasie [1, 2].

Na podeszwowej stronie stawu śródstopno-paliczkowego pierwszego (MTP I – hallux metatarsophaIangel) leżą dwie trzeszczki (ossa sesamoidea): boczna i przyśrodkowa (nazywane również odpowiednio trzeszczką strzałkową i piszczelową). 

Trzeszczki leżą w bruzdach nasady dalszej I kości śródstopia. Ich powierzchnia grzbietowa jest pokryta chrząstką stawową, tworząc staw śródstopno-trzeszczkowy z I kością śródstopia. Od strony podeszwowej staw zamyka płytka podeszwowa (plantar plate), w skład której wchodzą: torebka stawowa, dystalny przyczep części włókien rozcięgna podeszwowego oraz ścięgno mięśnia zginacza krótkiego palucha. 

Trzeszczki są stabilizowane przez mięśnie odwodziciel i przywodziciel palucha oraz więzadła:

POLECAMY

  • poboczne boczne i poboczne przyśrodkowe (więzadła trzeszczkowo-paliczkowe), biegnące odpowiednio po obu stronach paliczka proksymalnego palucha do trzeszczek,
  • międzytrzeszczkowe, łączące obie trzeszczki,
  • śródstopno-trzeszczkowe, biegnące od I kości śródstopia do trzeszczek [1–3] (zdj. 1).
     



Podczas chodu trzeszczki przyjmują ok. 40–60% obciążenia masy ciała, natomiast podczas biegu czy skoku obciążenie to wzrasta osiem razy [2]. Mięsień zginacz krótki palucha (flexor hallucis brevis, FHB) wraz z trzeszczkami bierze udział w fazie odbicia, nadając przyspieszenie niezbędne do przemieszczania się. Siła mięśnia jest zwiększona dzięki trzeszczkom, które oddalają ścięgno od osi stawu MTP I. 

Trzeszczka przyśrodkowa jest większa od bocznej. Ponadto znajduje się bardziej centralnie pod głową I kości śródstopia, dlatego też przyjmuje większe obciążenie i częściej ulega uszkodzeniu.
 

Funkcje trzeszczek:

  • ochrona stawu MTP I,
  • zwiększenie mechanicznej dźwigni mięśni...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy