Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

23 lipca 2020

NR 118 (Lipiec 2020)

Dorsum rotundo-concavum, czyli plecy okrągło-wklęsłe

6

Kręgosłup tworzy silną podstawę dla ciała człowieka. Zaburzenie jego fizjologicznych krzywizn daje wadę pos- tawy. W dzisiejszych czasach wady postawy są zaliczane do chorób cywilizacyjnych. Powodują dolegliwości bólowe oraz dyskomfort. Największą grupę wad postawy stanowią wady nabyte. Jedną z nich mogą być plecy okrągło-wklęsłe.

Kręgosłup tworzy silną podstawę dla ciała człowieka. Składa się z siedmiu kręgów szyjnych, 12 kręgów piersiowych, pięciu kręgów lędźwiowych oraz kości krzyżowej i ogonowej. Kręgosłup człowieka spełnia trzy zadania. Dzięki obecności na kręgach wyrostków, do których przyczepiają się mięśnie, jest narządem ruchów biernych. Poprzez utworzony kanał kręgowy pełni rolę ochraniającą rdzeń kręgowy. Natomiast jako osiowa część szkieletu jest narządem podpory ciała. Stabilizuje sylwetkę człowieka i jest stelażem dla pozostałych kości. 
Kręgosłup swoim kształtem przypomina literę S, dzięki czemu człowiek jest w stanie utrzymać prostą postawę oraz równowagę. Naturalne krzywizny kręgosłupa to lordoza szyjna, kifoza piersiowa i lordoza lędźwiowa. Zaburzenie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa daje wadę postawy. Obecnie wady postawy ciała są zaliczane do chorób cywilizacyjnych. Dodatkowo stanowią przyczynę dolegliwości bólowych oraz powodują dyskomfort.

Plecy okrągło-wklęsłe 

Plecy okrągło-wklęsłe to wada postawy ciała, w której deformacje występują w płaszczyźnie strzałkowej i są wynikiem pogłębiania się krzywizn fizjologicznych kręgosłupa. Przy plecach okrągło-wklęsłych występują równocześnie cechy charakterystyczne dla pleców okrągłych oraz wklęsłych. Dochodzi do pogłębienia kifozy piersiowej, czyli hiperkifozy, i lordozy lędźwiowej, czyli hiperlordozy.
 

Mięśnie osłabione i rozciągnięte:

  • mięsień prostownik grzbietu w odcinku piersiowym,
  • mięsień najszerszy grzbietu,
  • mięsień równoległoboczny,
  • mięsień czworoboczny grzbietu,
  • mięśnie pośladkowe wielkie,
  • mięśnie kulszowo-goleniowe,
  • mięśnie brzucha.

Mięśnie nadmiernie napięte oraz przykurczone:

  • mięśnie piersiowe większe,
  • mięśnie piersiowe mniejsze,
  • mięśnie zębate przednie,
  • mięśnie międzyżebrowe,
  • mięsień biodrowo-lędźwiowy,
  • mięsień prosty uda,
  • mięsień krawiecki,
  • mięsień prostownik grzbietu w odcinku lędźwiowym,
  • mięsień czworoboczny lędźwi.


Przyczyny

Wada postawy, jaką są plecy okrągło-wklęsłe, jest zwykle rezultatem tzw. kompensacji mięśniowej. Jest to związane z tym, iż przy plecach okrągłych, aby utrzymać prawidłową oś ciała, dochodzi do odruchowego pogłębienia lordozy lędźwiowej. Plecy okrągłe mogą być wrodzone bądź nabyte – co zdarza się częściej. Mogą być również wynikiem zmian pourazowych. Plecy okrągło-wklęsłe mogą również wynikać z kompensacji powstającej w wyniku pleców wklęsłych. 
Plecy wklęsłe są zazwyczaj wynikiem zwiększonego kąta pochylenia miednicy do przodu. W plecach wklęsłych następuje pogłębienie kifozy piersiowej, które ma za zadanie przywrócenie prawidłowej osi ciała. Jest to tzw. efekt błędnego koła, gdyż pogłębienie jednej krzywizny powoduje pogłębianie się drugiej.

Patofizjologia

Zmiany, które powstają w plecach okrągło-wklęsłych, nie tylko obniżają sprawność statyczno-dynamiczną, ale również wpływają negatywnie na narządy wewnętrzne. W wyniku zwiększonej lordozy lędźwiowej następuje przesunięcie narządów do przodu, co skutkuje rozciągnięciem mięśni brzucha, a także upośledzeniem pracy przepony, przez co oddychanie jest zaburzone. Ponadto obserwuje się ograniczenie ruchomości w stawach barkowych oraz biodrowych. 
Nieleczona wada zwiększa ryzyko powstania wielu innych powikłań, takich jak: 

  • stałe zaburzenia pracy struktur więzadłowo-mięśniowych, 
  • powstawanie zrostów, 
  • zmiany zwyrodnieniowe, 
  • postępujące zwapnienia, przesunięcia oraz ścieranie kręgów, a także chrząstek, 
  • dolegliwości bólowe grzbietu, 
  • niewydolność mięśni, 
  • zaburzenia krążeniowo-oddechowe, 
  • zaburzenia perystaltyki jelit.

Diagnostyka

Diagnostyka opiera się głównie na ocenie wzrokowej oraz palpacji. Dobrze przeprowadzony wywiad jest bardzo ważny w kwestii dalszego postępowania rehabilitacyjnego i dobrania odpowiedniego programu rehabilitacyjnego. Oceny postawy przy plecach okrągło-wklęsłych dokonuje się w płaszczyźnie strzałkowej. Badany oceniany jest z boku, ocenie podlega cała sylwetka. 
U osoby, u której występują plecy okrągło-wklęsłe, zauważa się następujące zmiany w sylwetce:

  • pogłębienie kifozy piersiowej,
  • wysunięcie brody do przodu,
  • wysunięcie barków do przodu,
  • rozsunięcie i odstawanie łopatek od klatki piersiowej,
  • pogłębienie lordozy lędźwiowej,
  • zwiększenie przodopochylenia miednicy,
  • uwypuklony brzuch,
  • uwypuklenie pośladków.

Rehabilitacja

Podczas postępowania rehabilitacyjnego w plecach okrągło-wklęsłych należy pamiętać o stabilizacji odcinkowej, mianowicie aby ruch korekcyjny zachodzący w jednym odcinku kręgosłupa nie był przenoszony na odcinki sąsiednie, ponieważ może pogłębiać wadę. Przykładowo podczas korygowania nadmiernej kifozy piersiowej, jeżeli ruch zostanie przeniesiony na odcinek lędźwiowy kręgosłupa, będzie pogłębiał lordozę lędźwiową. Jeżeli występuje już pogłębienie lordozy lędźwiowej, to dalsze jej zwiększanie będzie wpływać na pogłębienie wady. Podobnie korygowanie pogłębionej lordozy lędźwiowej przy braku stabilizacji odcinkowej będzie pogłębiać kifozę piersiową. 
 

Stabilizację odcinkową można osiągnąć poprzez:

  • ograniczenie zakresu ruchu, przykładowo podczas uniesienia KKG oraz głowy nie unosi się klatki piersiowej;
  • pozycje zabezpieczające sąsiednie odcinki, przykładowo zastosowanie pozycji skulnych zabezpiecza odcinek lędźwiowy kręgosłupa;
  • wykorzystywanie przedmiotów, przykładowo laska gimnastyczna umieszczona na wysokości łopatek zabezpiecza odcinek piersiowy kręgosłupa.


Przykładowe ćwiczenia
 

1. PW: leżenie tyłem. KKD ugięte. KKG w skrzydełka
Ruch: naprzemienne przyciąganie KD do klatki piersiowej

 

2. PW: leżenie tyłem. KKD ugięte. KKG w skrzydełka
Ruch: naprzemienne przyciąganie KD do klatki piersiowej

 

3. PW: leżenie tyłem. KKD ugięte. KKG w skrzydełka
Ruch: przyciąganie KKD do klatki piers...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy