Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

8 sierpnia 2018

NR 93 (Maj 2018)

Fizjoterapia urazów stawu nadgarstkowego u narciarzy i snowboardzistów

0 13

Popularne obecnie narciarstwo i jazda na snowboardzie wiążą się z niebezpieczeństwem upadku, a co za tym idzie − ryzykiem powstania urazu stawu nadgarstkowego. Niestety wiele uszkodzeń nadgarstka jest nieprawidłowo rozpoznanych bądź nierozpoznanych, a tym samym niewłaściwie leczonych. Ogromne znaczenie dla odzyskania pełnej sprawności ręki, która uległa urazowi, ma postępowanie rehabilitacyjne.

W  obecnych czasach najpopularniejszymi sportami zimowymi są narciarstwo zjazdowe oraz snowboard uprawiane przez dzieci, młodzież oraz dorosłych. Obie te dyscypliny są uprawiane wyłącznie sezonowo w okresie zimowym i przez to większość osób, zakładając narty lub deskę snowboardową na nogi, nie jest odpowiednio przygotowana do sezonu. Sezon zimowy powinien być poprzedzony odpowiednim przygotowaniem motorycznym, tak aby zminimalizować ryzyko wystąpienia kontuzji. Wiele osób w ciągu całego roku nie ma styczności z innym sportem lub jest to rzadki kontakt, co ma znaczny wpływ na poziom przygotowania do sezonu zimowego. Statystycznie urazów snowboardowych jest dwukrotnie więcej niż urazów narciarskich. Jedną z przyczyn jest większa częstotliwość upadków snowboardzistów w porównaniu z narciarzami. Drugą przyczyną takiej dysproporcji jest rodzaj urazów w obu dyscyplinach i moment udzielenia pomocy medycznej. Urazy u snowboardzistów to najczęściej urazy kończyn górnych (nadgarstków), gdzie pomoc udzielana jest na stoku. U narciarzy najczęstsze są urazy skrętne, które często nie są rozpoznawane w momencie urazu i diagnoza stawiana jest wiele tygodni lub miesięcy po urazie jako dolegliwości o nieznanej przyczynie. W przypadku snowboardzistów statystyki mówią o 3−6 zdarzeń na każde tysiąc dni uprawiania dyscypliny. Przeciętny snowboardzista doznaje jednego urazu na każde 190 dni jazdy. Biorąc pod uwagę sezonowość dyscypliny, jeżeli jedna osoba jeździ dwa tygodnie w roku, to według statystyk 1 na 16 lat dozna urazu. Statystyka więc nie wygląda źle, ale jeżeli weźmie się pod uwagę 95 tys. złamań w obrębie nadgarstka w sezonie na świecie, to wygląda to znacznie poważniej. Urazy nadgarstków wśród snowboardzistów stanowią 25% wszystkich kontuzji, w dalszej kolejności są urazy głowy, barków, łokci, a na samym końcu kończyn dolnych. Jeżeli porówna się urazy, które przytrafiają się narciarzom, to problem jest odwrotny. U narciarzy najczęściej występującymi urazami są urazy stawów kolanowych. Na drugim miejscu są urazy kończyn górnych, a w dalszej kolejności urazy głowy, klatki piersiowej, kręgosłupa i tułowia. W przypadku narciarzy i snowboardzistów główną przyczyną urazów były upadki (82%), następnie zderzenia z inną osobą (15%) i inne przyczyny (3%). Naturalnym odruchem w trakcie upadku jest wyciągnięcie rąk do tyłu lub do przodu w celu z zamortyzowania upadku. Najczęściej taki odruch pojawia się w trakcie upadku przy małej prędkości. W przypadku złamania pojawia się dotkliwy ból, ograniczenie ruchomości oraz obrzęk w okolicach złamania [6, 7].

Anatomia

Kompleks stawowy nadgarstka złożony jest ze stawu promieniowo-nadgarstkowego, który zlokalizowany jest pomiędzy nasadą dalszą kości promieniowej a bliższym szeregiem kości nadgarstka oraz ze stawu śródnadgarstkowego znajdującego się pomiędzy bliższym szeregiem kości nadgarstka a dalszym. Szereg proksymalny stanowią kości łódeczkowata, księżycowata, trójgraniasta oraz grochowata. Szereg dystalny tworzą kości czworoboczna większa, czworoboczna mniejsza, główkowata oraz haczykowata. Staw promieniowo-nadgarstkowy ma eliptyczny kształt. Traktując kości nadgarstka jako jedność, tworzy on dwie wypukłości: przednio-tylną dla ruchu zgięcia i wyprostu oraz poprzeczną dla odwodzenia − przywodzenia. W stawie promieniowo-nadgarstkowym można wyróżnić więzadła:

  • poboczne promieniowe nadgarstka,
  • poboczne łokciowe nadgarstka,
  • dłoniowe promieniowo-nadgarstkowe,
  • grzbietowe promieniowo-nadgarstkowe,
  • łukowate dłoniowe nadgarstka,
  • łukowate grzbietowe nadgarstka. 

Staw śródnadgarstkowy znajduje się pomiędzy bliższym i dalszym szeregiem kości nadgarstka. Traktując szeregi kości nadgarstka jako jedność, wyróżnia się część boczną tworzącą staw płaski oraz przyśrodkową tworzącą staw eliptyczny. W stawie śródnadgarstkowym występują więzadła:

  • międzynadgarstkowe dłoniowe, grzbietowe i międzykostne,
  • promieniste nadgarstka [4, 5].

Rodzaje złamań w obrębie nadgarstka

Złamania kości łódeczkowatej

Złamania kości łódeczkowatej są najczęściej spotykanymi złamaniami zaraz po złamaniach bliższej nasady kości promieniowej. Powstają zazwyczaj poprzez upadek na wyprostowaną rękę. Przyczyna złamań kości łódeczkowatej na skutek nagłego i dużego zgięcia grzbietowego leży w braku możliwości dostosowania się do nagłego przeprostu. Złamania te są często niezauważane, a ich przeoczenie grozi poważnymi konsekwencjami. Ból uniemożliwia normalne funkcjonowanie i wykonywanie codziennych czynności. Objawami złamania jest obrzęk, ból w obrębie tabakierki anatomicznej oraz zwiększenie bólu podczas oporowej supinacji przedramienia. Badania radiologiczne nie dają pewnej diagnozy. Pomocne mogą być zdjęcia powiększone lub zdjęcia porównawcze. Złamanie może być widoczne dopiero po 7−14 dniach, a nawet 4 tygodniach. W przypadku złamania stosuje się zwykle leczenie zachowawcze w opatrunku gipsowym. Złamania z przemieszczeniem wymagają nastawienia i ustabilizowania 1 lub 2 drutami Kirschnera. Średni czas zrostu określany jest na ok. 12 tygodni.

Złamania kości trójgraniastej

Strukturą najczęściej ulegającą złamaniu, zaraz po kości łódeczkowatej, jest kość trójgraniasta. Częstotliwość uszkodzeń tej kości wynika z jej położenia. Znajduje się od strony łokciowej w szeregu bliższym nadgarstka. Najczęściej występują złamania awulsyjne ze względu na liczne więzadła, które się do niej przyczepiają. Niedokładność zdjęć rentgenowskich (RTG) powoduje, że często złamania te nie są zauważane i w związku z tym nieprawidłowo leczone. Złamania można podzielić na dwa typy: typ I to złamania awulsyjne, a typ II to złamania trzonu kości. Leczenie polega na unieruchomieniu nadgarstka w opatrunku gipsowym. Ze względu na to, że zazwyczaj dochodzi do oderwania awulsyjnego na powierzchni grzbietowej, nadgarstek musi być unieruchomiony w zgięciu grzbietowym ok. 30°, co umożliwia zbliżenie się odłamów kostnych.

Złamania kości księżycowatej

W większości przypadków są to złamania kompresyjne powstające w wyniku zgniatania poprzez kość promieniową i główkowatą. Do takiego mechanizmu dochodzi na skutek upadku na zgiętą dogrzbietowo i dołokci...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy