Dołącz do czytelników
Brak wyników

Funkcjonalna stenoza kanału kręgowego. Terapia osteopatyczna

Artykuły z czasopisma | 2 lutego 2013 | NR 36
40

K anał kręgowy stanowi otoczenie kostno-więzadłowe utworzone w części przedniej przez sąsiadujące krążki międzykręgowe, w części bocznej przez elementy kostne stawów międzykręgowych, a w części tylnej – łuki kręgów i więzadła rozpięte między nimi [1]. Kształt i średnica kanału kręgowego zależą od odcinka kręgosłupa, w którym przebiega. Wnętrze kanału wypełniają rdzeń lub korzenie pokryte oponami zawieszone w płynie mózgowo-rdzeniowym. Stabilność rdzenia pokrytego oponą miękką wobec opony pajęczej i twardej zapewniają więzadła ząbkowane. Przestrzeń pomiędzy oponą twardą i rdzeniem wypełniona płynem mózgowo-rdzeniowym, odgrywając rolę poduszki wodnej chroniącej rdzeń przed urazem mechanicznym, na poprzecznych przekrojach kanału kręgowego w badaniach obrazowych opisywana jest jako rezerwa płynowa rdzenia kręgowego i stanowi bardzo czuły wskaźnik zagrażających zwężeń. Pomiędzy oponą twardą a ścianami kostnymi kanału „uszczelnionego” przez więzadło podłużne, części pierścienia włóknistego krążka i więzadeł żółtych istnieje całkiem pojemna przestrzeń wypełniona przez luźną tkankę łączną i liczne sploty żylne. W częściach bocznych przestrzeń ta, tworząc zachyłki wychodzące jako otwory międzykręgowe, daje ochronę dla opuszczających kanał kręgowy korzeni nerwowych.

POLECAMY

Przednio-tylny wymiar kanału kręgowego w zależności od odcinka waha się od 15 do 23 mm. O stenozie względnej mówi się, gdy wymiar ten spada do 12 mm, a o bezwzględnej – gdy osiąga tylko 10 mm. Jednak o stopniu zwężenia kanału lepiej świadczy pole jego powierzchni mierzone w badaniu tomografii komputerowej (TK), toteż uznano, że bezwzględna stenoza kanału kręgowego to zmniejszenie pola powierzchni do 100 mm2 [2] (rys. 1, 2).

Drogi drenażu żylno-limfatycznego kręgosłupa

System żylny kręgosłupa tworzą gęste sploty żylne wypełniające kanał kręgowy w przestrzeni zewnątrzoponowej (sploty żylne wewnętrzne przednie i tylne) oraz sploty przebiegające na zewnątrz kanału kręgowego po stronie przedniej trzonów kręgowych (sploty żylne zewnętrzne przednie) i na poziomie wyrostków kolczystych i blaszek łuków kręgowych (sploty żylne zewnętrzne tylne) [3]. Sploty te, mając dopływy z żył trzonów kręgowych, rdzenia, wychodzących z rdzenia korzeni oraz opon, stanowią olbrzymi rezerwuar krwi równoległy do żył głównych o ciągłości od strefy podpotylicznej, w której komunikują się z żyłami czaszki, aż do strefy krzyżowej, gdzie łączą się z dopływami żył biodrowych. Na przekroju poprzecznym obrazów rezonansu magnetycznego (RM) kanału kręgowego – zwłaszcza w odcinku lędźwiowym – widać, jak duży procent powierzchni kanału kręgowego zajmują więzadła żółte i przebiegające zewnątrzoponowo sploty żylne. Dzięki komunikacji systemu kręgowego zewnętrznego z wewnętrznym, poprzez żyły śródkostne przebiegające w trzonach kręgowych, istnieje potencjalna możliwość dopełniania łożyska wewnętrznego w sytuacji bariery odpływu na przedniej powierzchni trzonów. Nadciśnienie w przestrzeni zaotrzewnowej opóźniające odpływ żylny wzdłuż przedniej ściany kręgosłupa może zatem powodować przepływ do systemu kręgowego wewnętrznego.

System kręgowy przedni jest szczególnie mocno rozwinięty w odcinku szyjnym, gdzie leży pod mięśniami długim szyi i głowy i zespala się z żyłą kręgową. W odcinku piersiowym i lędźwiowym żyły splotów zewnętrznych łączą się z gałęziami rdzeniowymi żył międzyżebrowych tylnych i żył lędźwiowych, a za ich pośrednictwem – z żyłami nieparzystymi. Żyły przedniego i tylnego splotu wewnętrznego łączą się w okolicy otworów międzykręgowych poprzez okrężne pętle oplatające korzenie kręgowe. Ma to ogromne znaczenie w przypadku zaburzeń drenażu żylnego z kanału kręgowego, np. z powodu przepukliny krążka, gdyż poszerzone sploty żylne oplatające korzeń mogą być dodatkowym źródłem jego ucisku. Żyły splotów kręgowych nie mają zastawek, są w stanie ciągłego wypełnienia, podlegają wahaniom ciśnienia i wypełnienia światła żył, co w prawdzie pociąga za sobą ryzyko zastoju krwi w danym segmencie, ale za to stanowi dodatkowy „napęd” sprzyjający fluktuacji płynu mózgowo-rdzeniowego. Sploty wewnętrzne komunikują się w części dogłowowej z żyłami otaczającymi otwór potyliczny wielki, a za ich pośrednictwem z zatoką potyliczną, żyłami otaczającymi kanał nerwu podjęzykowego i żył kręgowych. W części doogonowej system przenika do żył kanału krzyżowego i poprzez otwory krzyżowe miednicznej powierzchni kości krzyżowej łączy się z żyłami krzyżowymi, a te – z systemem żył biodrowych wewnętrznych. W związku z tym, cały rezerwuar krwi żylnej zalegającej w okolicy kręgosłupa należy traktować jako cylinder płynu komunikujący się pomiędzy czaszką i okolicą krzyżową, a poprzez system żył nieparzystych powstałych z żył lędźwiowych i podżebrowych i ich liczne anastomozy stanowi alternatywną, bo omijającą żyłę główną dolną, drogę spływu krwi żylnej z dolnej części ciała do serca. Miejscem potencjalnych restrykcji przepływu są dla żył nieparzystych odnogi przepony, bowiem po prawej stronie musi ją przebić żyła nieparzysta, a po lewej – żyła nieparzysta krótka. Stąd tak ważna właściwa kondycja przepony dla wydolności drenażu żył nieparzystych.

Ośrodkowy układ nerwowy nie ma naczyń chłonnych, ponieważ nie występuje przesączanie krwi tętniczej do przestrzeni międzykomórkowej w jego obrębie, nie istnieje więc powód, dla którego musiałyby istnieć kapilary układu chłonnego odbierające nadmiar tego przesączu. Podobny wyjątek stanowią mięsień sercowy, krążek międzykręgowy, warstwa naskórka, szpik kostny, chrząstka stawowa i, częściowo, obwodowy układ nerwowy. System limfatyczny kręgosłupa nie stanowi więc spływu z samego rdzenia kręgowego. Nie zmienia to jednak faktu, że zarówno z wnętrza kanału kręgowego, jak i ścian zewnętrznych docierają do węzłów chłonnych przestrzeni zaotrzewnowej naczynia limfatyczne pochodzące z więzadeł, torebek stawowych, luźnej tkanki łącznej. Przestrzeń zaotrzewnowa otrzymuje spływ limfy z wewnątrzotrzewnowych organów poprzez krezki, z organów położonych pozaotrzewnowo, a także z kończyn dolnych za pośrednictwem pni aortalnych i leżących wzdłuż żyły głównej dolnej [4].

 

Cały ten rezerwuar chłonki gęstą siecią naczyń i węzłów chłonnych przestrzeni zaotrzewnowej przylegającej do ściany kręgosłupa prowadzi drogi odpływu z kończyn dolnych, narządów miednicy i jamy brzusznej w kierunku zbiornika mleczu i przewodu piersiowego. Kręgosłup stanowi więc swego rodzaju rusztowanie dla „pnączy” systemu limfatycznego odprowadzającego chłonkę do systemu żylnego w kątach żylnych, począwszy od węzłów i naczyń pachwinowych, krzyżowych, miednicznych, poprzez biodrowe, nerkowe i okołoaortalne, aż po położone nadprzeponowo naczynia i węzły chłonne śródpiersia i szyi. System limfatyczny wiedzie również naczynia pod- i nadpowięziowo ze skóry, tkanki podskórnej i mięśni okolicy grzbietu od krzyżowej do okolicy potylicznej, drenując do węzłów powierzchownych i głębokich okolicy pachwinowej, pachowej, nadobojczykowej i podżuchwowej. Zaburzenia tego drenażu wyczuwalne palpacyjnie w postaci zmian konsystencji i wrażliwości tkanki są czułym objawem zaburzeń neurowegetatywnych danego segmentu rdzenia i mogą być również analizowane jako zaburzenia drenażu narządów wewnętrznych według schematu zaproponowanego przez Chapmana [5].

Fizjologia i patofizjologia odpływu żylno-limfatycznego

Całkowity gradient ciśnień w układzie żylnym wynosi ok. 15 mm Hg. Jest to różnica pomiędzy ciśnieniem w drobnych żyłkach (ok. 20 mm Hg) a ciśnieniem w prawym przedsionku (ok. 5 mm Hg) [6]. Jest to siła niewystarczająca do tego, aby wbrew sile grawitacji opróżniać łożysko żylne z zalegającej tam krwi, mimo znacznie mniejszych oporów przepływu w żyłach niż w tętnicach spowodowanych stosunkowo dużym ich przekrojem i gładkością ich ścian. Decydujące znaczenie dla wsparcia przepływu żylnego ma akt oddechowy wytwarzający ujemne ciśnienie w klatce piersiowej i pompa mięśniowa opróżniająca żyły kończyn dolnych. Efekt znacznego przyspieszenia prądu krwi żylnej obserwowany jest szczególnie wyraźnie na granicy przepony z powodu spadku ciśnienia w żyle głównej dolnej po przekroczeniu granicy przepony. Związane jest to z przejściem od dodatniego ciśnienia w jamie brzusznej, wynoszącego ok. 10–15 mm Hg, do ujemnego w jamie klatki piersiowej – szczególnie w pierwszej fazie aktywnego wdechu, kiedy pojemność klatki piersiowej powiększa się poprzez ruch żeber i mostka oraz obniżanie przepony. Odpływ z żył splotów kręgowych do żyły głównej dolnej i systemu żył nieparzystych może zostać odwrócony. W badaniach wykazano korelację między narastającym ciśnieniem wewnątrzbrzusznym zależnie od pozycji ciała (8 mm Hg w pozycji leżącej, 24 mm Hg – siedzącej, 30 mm Hg – stojącej) i jego znaczne wzmożenie przy aktywnym napięciu mięśni brzucha do odpowiednio 50, 69, 73 mm Hg, co powodowało wsteczny odpływ krwi z prostaty przez żyłę główną dolną do żył kręgowych, obserwowany w badaniu angiograficznym [7]. Podobne zjawisko zaobserwowano w badaniach na modelu zwierzęcym. W warunkach sztucznie ograniczanego odpływu przez żyłę główną dolną za pomocą balonowania oraz zwiększania ciśnienia wewnątrzbrzusznego u psa doprowadzano do zastoju w żyłach kręgowych poprzez wsteczny odpływ z żyły głównej dolnej i żyły biodrowej wspólnej [8].

Warunki odpływu chłonki z kanału kręgowego są bardzo zbliżone do odpływu żylnego. Niskie ciśnienie w mikronaczyniach chłonnych (1–3 mm Hg) powoduje, że prąd przepływu w układzie limfatycznym jest nadzwyczaj powolny (2–3 ml/min) i bardzo podatny na dodatkowe zwolnienie ze względu na brak stałej (jakkolwiek byłaby słaba) siły ssącej serca. Czynnikami wspomagającymi przepływ są pompa mięśniowa, tętnienie naczyń tętniczych, rytmiczna praca mięśni gładkich przewodu pokarmowego, rytmiczny powolny skurcz drobnych włókien mięśniowych zawartych naczyń chłonnych od poziomu naczyń zbiorczych (kolektorów), lecz przede wszystkim akcja oddechowa z ujemnym ciśnieniem w klatce piersiowej. Z powodów anatomicznych spływ chłonki z dolnej połowy ciała napotyka na dodatkowe restrykcje. Zbiornik mleczu odbierający chłonkę z kończyn dolnych i całej dolnej połowy ciała umiejscowiony jest w nader ciasnym zaułku – pomiędzy aortą i ścianą kręgosłupa w rozworze aortalnym przepony, a więc miejscu stosunkowo wysokiego ciśnienia i niewielkich możliwości adaptacyjnych. Biorący z niego swój początek przewód piersiowy o średnicy zaledwie ok. 2 mm i ciągnący się na długości 45 cm stanowi naczynie o bardzo małej przepustowości, pozwalające na bardzo powolne przemieszczanie 2–3 l chłonki na dobę, antygrawitacyjnie aż do lewego kąta żylnego. Wsparcie tego leniwego prądu stanowią gęsto położone zastawki (co ok. 2 cm) i jednostki mięśniowe w ścianach przewodu kurczące się rytmicznie 5–8 razy na minutę, co tworzy regulowaną przez układ autonomiczny perystaltykę naczyń chłonnych [9]. Jednak decydujące znaczenie ma ujemne ciśnienie w klatce piersiowej zapobiegające zapadaniu się ścian przewodu piersiowego i ssąca siła ujemnego ciśnienia w rejonie lewego kąta żylnego [10], co palpacyjnie można potwierdzić, śledząc zmienne napięcie tkanek w dole nadobojczykowym podczas głębokiego wdechu, a nawet wizualną zmianę jego profilu podczas skurczu przepony przy zamkniętej głośni.

Niestety, kąt żylny lewy podlega znacznym naprężeniom powięzi górnego otworu klatki piersiowej regulowanej przez takie czynniki, jak: położenie I żebra, obojczyka, napięcie mięśni pochyłych szyi, mięśnia podobojczykowego i aparatu więzadłowego osklepka opłucnej, a także ruchomość segmentów kręgowych przejścia szyjno-piersiowego. Istnieją dowody na wpływ postawy ciała na zdolności drenażu żylno-limfatycznego dołu nadobojczykowego. Obserwowano m.in. obrzęk splotu ramiennego w badaniu RM u pacjentów z chorobą Scheuermanna, u których pogłębiona wada postawy była przyczyną obstrukcji dla prawidłowego drenażu splotu [11]. Funkcjonalnie systemy żylny i limfatyczny są więc systemami równoległymi podlegającymi podobnym siłom regulującym przepływ (wentylacja, gradienty ciśnień, regulacja neurogenna i humoralna). Różnica polega na spontanicznej, fazowej aktywności skurczu naczyń limfatycznych regulowanej przez autonomiczny układ nerwowy, co daje nowe możliwości terapii osteopatycznej zarówno technikami bezpośrednio oddziałującymi na drogi odpływu, jak i poprzez normalizację układu autonomicznego, a przy okazji rzuca światło na zagadnienie wpływu stresu na zaburzenia drenażu limfatycznego [12]. Naczynia limfatyczne uchodzące w kątach żylnych zaopatrzone są w zastawki reagujące na sygnały z autonomicznego układu nerwowego oraz na sygnały humoralne. Wystarczy wspomnieć, że objętość dobowa chłonki przepływającej przez przewód piersiowy zmienia się z 240–360 ml/dobę w okresie głodu i bierności do ponad 2800 ml/dobę w okresie zwiększonej absorpcji z przewodu pokarmowego dzięki działaniu histaminy, cholecystokininy i glukagonu [13].

Stenoza kanału kręgowego. Czy zawsze wąski kanał?

Procesy zwężające kanał kręgowy mogą mieć odmienny obraz kliniczny w zależności od poziomu zwężenia (segment kręgosłupa), stopnia zwężenia (stenozy względne i bezwzględne) oraz ich topografii (zajęcia kanału w centrum, części przedniej, tylnej czy zachyłku bocznym). W klasycznych podziałach zwężeń kanału kręgowego wyróżnia się ich dwie grupy:

  • wrodzone (idiopatyczne) zwężenie kanału kręgowego, 
  • nabyte, które można rozszerzyć na:
    • zwyrodnieniowe,
    • jatrogenne,
    • pourazowe,
    • nowotworowe
    • inne (metaboliczne, zapalne itp.).

W opisach tych dominują takie strukturalne przyczyny zawężenia kanału, jak:

  • zwapnienia więzadła podłużnego tylnego i więzadeł żółtych,
  • masywna przepuklina krążka,
  • kręgozmyk,
  • złamanie wybuchowe,
  • zmiana nowotworowa lub ropień kanału kręgowego,
  • zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze stawów międzykręgowych,
  • przerost i zbliznowacenia więzadeł żółtych, torebek stawowych,
  • zrosty w przestrzeni nadtwardówkowej
  • inne.

Analizując patofizjologię drenażu żylnolimfatycznego kręgosłupa, można założyć istnienie czynników mogących samodzielnie wywołać objawy stenozy kanału kręgowego lub nasilić istniejące już objawy wywoływane przez zmiany strukturalne. Do takich czynników należy z pewnością przekrwienie bierne splotów żylnych kanału kręgowego, co powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzkanałowego, a więc stan, który można by określić stenozą funkcjonalną kanału kręgowego. Wykazano, że wzrost ciśnienia w obrębie worka oponowego rzutuje na wzrost ciśnienia w korzeniach nerwowych [14] i, o ile krótkotrwały wzrost tego ciśnienia o 50% prowadzi do dysfunkcji czuciowych bądź ruchowych, o tyle podprogowe, przedłużające się w czasie niewielkie wzrosty ciśnienia nawet o 5–10 mm Hg prowadzą do istotnych zaburzeń w ukrwieniu korzeni i ich transportu aksonalnego [15]. Przekrwienie bierne w splotach kręgowych jest w stanie wygenerować właśnie takie długotrwałe ciśnienie powodujące objawy radikulopatii związanej z przekrwieniem korzenia [4]. Restrykcje odpływu ze splotów kręgowych mogą mieć przyczyny miejscowe (dyskopatia, zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze stawów międzykręgowych, przerost więzadeł żółtych i podłużnych) lub odległe – utrudnienie odpływu z łożyska żylnego kanału kręgowego do żyły głównej dolnej i żył nieparzystych. Opisywane były przypadki wystąpienia radikulopatii i bólu krzyża trudnego do opanowania u pacjentów z zaburzeniami odpływu z żyły głównej dolnej na skutek poszerzenia splotów żylnych przestrzeni zewnątrzoponowej [16–18], a nawet neurologiczne objawy ubytkowe z powodu żylakowatości splotów żylnych kanału kręgowego w postaci opadania stopy i chromania neurogennego [19–22]. Jednym z zespoleń krążenia żyły wrotnej z systemem żył głównych są żyły ścienne przestrzeni zaotrzewnowej (tzw. zespół Retziusa). W sytuacjach barier odpływu z żyły wrotnej i nadciśnienia wrotnego jest to dodatkowe miejsce drenowania krwi z żył krezkowych górnej i dolnej do żyły głównej dolnej. Udowodniono wpływ nadciśnienia w układzie żyły wrotnej i żyły głównej dolnej na powstawanie objawów zbliżonych do przepukliny krążka międzykręgowego poprzez żylaki splotów żylnych kanału kręgowego [23].

Badanie RM okazało się czułym testem wykrywającym zaburzenia przepływu w splotach żylnych kanału kręgowego nie tylko w przypadku ropnia, przerzutów nowotworowych, ale również w przypadkach dyskopatii – i to proporcjonalnie do jej zaawansowania [24].

Zdj. 1. Stenoza kanału kręgowego w badaniu RM – przepuklina krążka i zmiany zwyrodnieniowe stawów międzykręgowy

 

Dodatkowym czynnikiem ryzyka zastoju żylnego w systemie żyły wrotnej i żyły głównej dolnej jest nadciśnienie w jamie brzusznej. Normalne ciśnienie waha się w granicach 5–7 mm Hg, o nadciśnieniu mówi się przy wartościach przekraczających 10 mm Hg [25]. W sytuacji przewlekłego znacznego nadciśnienia wewnątrz jamy brzusznej dochodzi z jednej strony do hemodynamicznego stresu (niedokrwienia) narządów trzewnych, co może skutkować powstawaniem zrostów i dysfunkcji ruchomości trzewi, z drugiej zaś – do znacznego upośledzenia odpływu żylnego z kończyn dolnych, co powoduje dodatkowe utrudnienie opróżniania splotów kręgowych do żyły głównej dolnej [26]. Dodatkowo restrykcje spływu chłonki zalegające w przestrzeni zaotrzewnowej spowodowane zarówno nadciśnieniem wewnątrz jamy brzusznej, jak i barierami odpływu na wyższych piętrach drenażu limfatycznego doprowadzać mogą do pogłębienia zastoju płynów na przedniej kolumnie kręgosłupa ze względu na nadciśnienie żylne utrudniające napływ chłonki do przestrzeni pozaotrzewnowej zarówno z kończyn dolnych, jak i kręgosłupa.

Co tu może osteopata?

Trzeba mocno podkreślić, że osteopatia nie ma ambicji relatywizowania wskazań do leczenia operacyjnego bezwzględnych stenoz kanału kręgowego. Poszukuje jedynie adaptacyjnych możliwości układu będącego w nierównowadze. Nawet jeżeli w obrazie RM widać wyraźne zmiany dyskopatyczne, przerost więzadeł żółtych i zmiany zwyrodnieniowe stawów międzykręgowych, a więc bezdyskusyjne zmiany strukturalne, równolegle istnieje też pewien margines adaptacji, jaką można wygenerować w celu złagodzenia aktualnych dolegliwości pacjenta. Ten margines odnosi się właśnie do czynnościowej komponenty stenozy, ze szczególnym uwzględnieniem normalizacji przepływu płynów ustrojowych w bezpośrednim otoczeniu kręgosłupa. Stąd co najmniej kilka ważnych przesłanek, dla których osteopatia może być pomocna w leczeniu stenoz kanału kręgowego:

  • zaburzenie jakości ruchu żebra ustalone w pozycji wdechowej lub wydechowej, kompresja mostka czy chrząstek żebrowych powodują znaczne restrykcje mechanizmu wytwarzania podciśnieniowej pompy „systemu irygacyjnego” ciała,
  • zaburzenie ruchomości segmentu kręgowego może być przyczyną deficytu drenażu żylno-limfatycznego w mechanizmie bezpośrednim, jak i pośrednim; segment kręgowy o zablokowanym ślizgu stawów upośledza pewien mechanizm samoobrony, który można by określić mianem „pompy teleskopowej”, a który odnosi się do zmiennej geometrii otworu międzykręgowego zapewnionego przez prawidłowy ślizg stawowy segmentów kręgowych; stąd zaburzenie ruchomości segmentu kręgowego i brak adaptacyjnych zmian szerokości otworów międzykręgowych dla pozbawionych właściwego drenażu żylnego korzeni nerwowych stanowi niebagatelny czynnik ryzyka wystąpienia objawów radikulopatii,
  • dalsze konsekwencje to brak właściwego ślizgu opony w kanale kręgowym, a także brak wydolnej pompy mięśniowej w zakresie mięśni poprzeczno-kolcowych, szczególnie w grupie najgłębiej położonej, mięśni rotatorów i utrwalania poprzez nierównowagę mięśniową wzmożonego ciśnienia w przedziałach powięziowych mięśni składowych kompleksu prostownika grzbietu,
  • dysfunkcyjna przepona to nie tylko bariera dla przewodu piersiowego i żył nieparzystych, ale również zaburzony gradient ciśnień po jej obu stronach; z jednej więc strony nadciśnienie wewnątrz jamy brzusznej uniemożliwia właściwe napełnianie żylnego łożyska naczyniowego i opory dla krążenia chłonki, z drugiej brak efektywnego skurczu obniżającego wystarczająco mocno ciśnienie w klatce piersiowej,
  • w odcinku piersiowym konsekwencje są jeszcze poważniejsze – brak prawidłowej ruchomości oddechowej żeber – a co za tym idzie – obniżenie potencjału do generowania ujemnego ciśnienia w klatce piersiowej, restrykcje powięzi wewnątrzpiersiowej prowadzącej żyły nieparzyste i wreszcie napięcia powięziowe w okolicy kątów żylnych w górnym otworze klatki piersiowej.

Celem osteopaty nie jest bynajmniej poszerzanie kanału kręgowego, tylko wzmocnienie „autodrenażu” kanału poprzez zniesienie barier powięziowych płaszczyzn poprzecznych (głównie przepony i górnego otworu klatki piersiowej), poprzez normalizację gradientu ciśnień sprzyjającego przepływowi wbrew grawitacji, poprzez poprawę ruchomości segmentów kręgosłupa w celu wzmocnienia „pompy teleskopowej”, bez której dobrze znana pompa mięśniowa traci swoje walory. Niezrozumienie filozofii pracy osteopaty w leczeniu stenoz kanału kręgowego jest przyczyną nieporozumień i zarzutów o brak kompetencji.

W kontekście powyższych rozważań warto zwrócić więc uwagę na dysfunkcje osteopatyczne stanowiące potencjalne bariery odpływu żylno-limfatycznego:

  • restrykcje powięziowe górnego otworu klatki piersiowej, zablokowanie ruchomości I żebra, obojczyka, przejścia szyjno-piersiowego,
  • hipertoniczna, nisko położona przepona z nadciśnieniem w jamie brzusznej,
  • hipertoniczne odnogi przepony – miejsce potencjalnych restrykcji przepływu dla żył nieparzystych,
  • wydechowa pozycja żeber osłabiająca potencjał poszerzania jamy klatki piersiowej, a co za tym idzie – generowania ujemnego ciśnienia oraz „powięziowe usidlenie” żył nieparzystych,
  • wady posturalne powodujące brak adaptacji kanału kręgowego do aktualnych potrzeb drenażu żylno-limfatycznego (brak pompy teleskopowej),
  • restrykcje ruchomości opony twardej w kanale kręgowym i neurodynamiki jako takiej,
  • wzmożone ciśnienie w przedziałach powięziowych mięśni prostownika grzbietu, biodrowo-lędźwiowego, czworobocznego lędźwi, międzyżebrowych, długiego szyi itp.

Z powyższych rozważań wynika, że najbardziej ryzykowny w aspekcie autodrenażu model dysfunkcji mógłby wyglądać następująco: usztywniona hiperlordoza lędźwiowa połączona z hipertoniczną przeponą i usidlonym pod jej łukami mięśniem biodrowo-lędźwiowym, co uniemożliwia efektywne rozładowanie nadciśnienia brzusznego, a powyżej pogłębiona sztywna kifoza piersiowa z zamknięciem górnego otworu klatki piersiowej, kompresją mostka (jego wewnętrznym usztywnieniem na granicy trzonu i rękojeści oraz chrząstek żebrowych), i wydechowymi dysfunkcjami żeber, wreszcie – protrakcja szyi z hipertonicznym mięśniem przedniej części szyi i zablokowaniem stawowym przejścia szyjno-piersiowego.

Koncepcja pracy osteopatycznej

Osteopata dy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy