Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

21 stycznia 2019

NR 101 (Styczeń 2019)

Jakich świadczeń zdrowotnych może udzielać fizjoterapeuta w świetle prawa?

589

Fizjoterapeuci od ponad dwóch lat należą do zawodów regulowanych, posiadających własną ustawę – pragmatykę zawodową. Zasady wykonywania zawodu fizjoterapeuty, a także funkcjonowania samorządu zawodowego fizjoterapeutów określa obowiązująca od 31 maja 2016 r. ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty 
(t.j. Dz. U. z 2018, poz. 505).

Powyższa ustawa stanowi, że zawód fizjoterapeuty jest samodzielnym zawodem medycznym, a także określa ogólny zakres – generalne rodzaje czynności zawodowych fizjoterapeuty. Celem artykułu jest przedstawienie ogólnego i szczegółowego wykazu normatywnego czynności zawodowych stanowiących świadczenia zdrowotne, do których wykonywania są uprawnieni fizjoterapeuci.
Od 1 czerwca 2018 r. każdy fizjoterapeuta, który chce wykonywać swój zawód, musi bezwzględnie posiadać tzw. prawo wykonywania zawodu (PWZF). Jeżeli fizjoterapeuta spełnia przesłanki określone w u.z.f. i chce uzyskać PWZF, musi złożyć wniosek do swojego samorządu zawodowego, czyli do Krajowej Izby Fizjoterapeutów (KIF). Organem KIF uprawnionym do stwierdzania PWZF jest Krajowa Rada Fizjoterapeutów (KRF). Wniosek o wydanie PWZF może być złożony tylko w formie elektronicznej z wykorzystaniem specjalnego formularza dostępnego na stronie KIF. 
Brak uzyskania prawa wykonywania zawodu przez fizjoterapeutę wpływa negatywnie na jego sytuację na rynku pracy, bowiem nie może on w praktyce wykonywać swego zawodu w jakiejkolwiek formie prawnej, a także w żadnym miejscu pracy (w podmiocie leczniczym, domu pomocy społecznej itp.). Brak PWZF wywołuje zgodnie z ustawą wiele skutków prawnych, w szczególności zakaz wykonywania pracy i świadczenia usług w charakterze fizjoterapeuty, a także odpowiedzialność karną. Artykuł 28 u.z.f. wyraźnie stanowi, że fizjoterapeuta przed rozpoczęciem wykonywania zadań zawodowych na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej jest zobowiązany przedłożyć podmiotowi, na rzecz którego wykonuje te zadania, dokument potwierdzający prawo wykonywania zawodu. Posiadanie PWZF przez fizjoterapeutę jest niezbędnym i podstawowym warunkiem udzielenia przez niego jakichkolwiek świadczeń zdrowotnych – wykonywania zawodu.

POLECAMY

Ogólny zakres czynności fizjoterapeuty

Ustawa o zawodzie fizjoterapeuty nie zawiera typowej definicji legalnej pojęcia „fizjoterapeuta”. Wskazuje za to bezpośrednio na elementy (czynności) wchodzące w zakres wykonywania tego zawodu. Ustawa określa tym samym przedmiot – zakres wykonywania zawodu fizjoterapeuty. Generalnie można stwierdzić, iż wykonywanie zawodu fizjoterapeuty w świetle ustawy o zawodzie fizjoterapeuty polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych przez osobę mającą odpowiednie kwalifikacje i prawo wykonywania zawodu. Pojęcie świadczeń zdrowotnych zostało zdefiniowane w Ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 160). Zgodnie z powyższą ustawą działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, a świadczenia zdrowotne są to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia bądź przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania.
Jak wcześniej wspomniano, ustawa o zawodzie fizjoterapeuty wskazuje generalne rodzaje czynności mieszczące się w szerszym pojęciu świadczeń zdrowotnych, jakie może na mocy prawa wykonywać fizjoterapeuta posiadający PWZF. 

Wykaz poszczególnych świadczeń zdrowotnych, do których wykonywania jest uprawniony fizjoterapeuta, zawiera art. 4 ust. 2 u.z.f. Zgodnie z nim wykonywanie zawodu fizjoterapeuty polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, zwłaszcza na: 

  1. diagnostyce funkcjonalnej pacjenta,
  2. kwalifikowaniu, planowaniu i prowadzeniu fizykoterapii,
  3. kwalifikowaniu, planowaniu i prowadzeniu kinezyterapii,
  4. kwalifikowaniu, planowaniu i prowadzeniu masażu,
  5. zlecaniu wyrobów medycznych, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie Ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (t.j. Dz. U. z 2017 r.,poz. 1844),
  6. dobieraniu do potrzeb pacjenta wyrobów medycznych,
  7. nauczaniu pacjentów posługiwania się wyrobami medycznymi,
  8. prowadzeniu działalności fizjoprofilaktycznej, polegającej na popularyzowaniu zachowań prozdrowotnych oraz kształtowaniu i podtrzymywaniu sprawności i wydolności osób w różnym wieku w celu zapobiegania niepełnosprawności,
  9. wydawaniu opinii i orzeczeń odnośnie do stanu funkcjonalnego osób poddawanych fizjoterapii oraz przebiegu procesu fizjoterapii,
  10. nauczaniu pacjentów mechanizmów kompensacyjnych i adaptacji do zmienionego potencjału funkcji ciała i aktywności.


Z uwagi na przyjęty przez ustawodawcę zwrot „w szczególności” należy stwierdzić, iż powyższy wykaz czynności – świadczeń nie ma charakteru zamkniętego. Ponadto ustawa niejako zatwierdza powszechnie przyjmowany podział rehabilitacji leczniczej/fizjoterapii na fizykoterapię, kinezyterapię i masaż. 
Wyżej wymienionych świadczeń zdrowotnych może udzielać samodzielnie fizjoterapeuta posiadający odpowiedni tytuł (magistra, licencjata, technika fizjoterapii) i doświadczenie zawodowe (staż pracy). W świetle ustawy wszystkich wyżej wskazanych (tj. punkty od 1 do 10) świadczeń zdrowotnych może udzielać samodzielnie fizjoterapeuta:

  • posiadający tytuł magistra uzyskany w sposób wskazany w ustawie (czyli osoba, która rozpoczęła po dniu 1 października 2017 r. jednolite pięcioletnie studia wyższe w zakresie fizjoterapii, obejmujące co najmniej 300 punktów ECTS, oraz odbyła sześciomiesięczną praktykę zawodową i uzyskała tytuł zawodowy magistra oraz złożyła Państwowy Egzamin Fizjoterapeutyczny z wynikiem pozytywnym),
  • posiadający tytuł magistra uzyskany w sposób wskazany w ustawie (art. 13 ust. 3 pkt 2–7) oraz co najmniej trzyletnie doświadczenie w zawodzie fizjoterapeuty.

Natomiast części wyżej wskazanych świadczeń zdrowotnych, tj. polegających na: 

  • diagnostyce funkcjonalnej pacjenta,
  • planowaniu i prowadzeniu fizykoterapii,
  • planowaniu i prowadzeniu kinezyterapii,
  • kwalifikowaniu, planowaniu i prowadzeniu masażu,
  • dobieraniu do potrzeb pacjenta wyrobów medycznych,
  • nauczaniu pacjentów posługiwania się wyrobami medycznymi,
  • prowadzeniu działalności fizjoprofilaktycznej, 
  • nauczaniu pacjentów mechanizmów kompensacyjnych i adaptacji do zmienionego potencjału funkcji ciała i aktywności
    • może udzielać samodzielnie fizjoterapeuta: 
  • posiadający tytuł licencjata, uzyskany w sposób wskazany w ustawie oraz co najmniej sześcioletnie doświadczenie w zawodzie fizjoterapeuty,
  • posiadający tytuł zawodowy technika fizjoterapii uzyskany w sposób wskazany w ustawie oraz co najmniej sześcioletnie doświadczenie w zawodzie fizjoterapeuty.

Podkreślić należy, że osoby posiadające tytuł licencjata lub technika fizjoterapii mają zawężone uprawnienia w zakresie wykonywania świadczeń zdrowotnych – nie mogą kwalifikować do fizykoterapii i kinezyterapii, zlecać wyrobów medycznych a także wydawać opinii i orzeczeń odnośnie do stanu funkcjonalnego osób poddawanych fizjoterapii oraz przebiegu procesu fizjoterapii.

Szczegółowy zakres czynności fizjoterapeuty

Minister Zdrowia został upoważniony ustawowo do wydania rozporządzenia wykonawczego dotyczącego szczegółowego wykazu czynności zawodowych fizjoterapeuty. W rezultacie zostało wydane obowiązujące od 24 lipca 2018 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie szczegółowego wykazu czynności zawodowych fizjoterapeuty (Dz. U. z 2018 r., poz. 1319). Minister Zdrowia określił w załączniku do powyższego rozporządzenia szczegółowy wykaz czynności zawodowych fizjoterapeuty w ramach poszczególnych zadań zawodowych i odpowiadający im poziom wykształcenia niezbędny do ich wykonywania (przedstawiono je w tabeli 1). W przedmiotowym rozporządzeniu określono trzy poziomy wykształcenia fizjoterapeuty, tj. podstawowy, rozszerzony i specjalistyczny. Zgodnie z rozporządzeniem z 27 czerwca 2018 r. czynności zawodowe w ramach poszczególnych zadań zawodowych wykonuje fizjoterapeuta posiadający wiedzę i umiejętności niezbędne do ich wykonywania, potwierdzone dokumentami właściwymi dla poziomu wykształcenia niezbędnego do ich wykonywania:

  • poziom podstawowy – posiada osoba, która ukończyła publiczną szkołę policealną lub niepubliczną szkołę policealną o uprawnieniach szkoły publicznej i uzyskała tytuł zawodowy technik fizjoterapii, oraz osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu licencjata;
  • poziom rozszerzony – posiada osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra;
  • poziom specjalistyczny – posiada fizjoterapeuta z tytułem specjalisty w dziedzinie fizjoterapii lub tytułem specjalisty rehabilitacji ruchowej II stopnia.
Tabela 1. Szczegółowy wykaz czynności zawodowych fizjoterapeuty w ramach poszczególnych zadań zawodowych i odpowiadający im poziom wykształcenia
Z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy