Kompleksowa rehabilitacja kardiologiczna

pacjentów po zawale mięśnia sercowego

Z praktyki gabinetu

Na przełomie ostatnich lat nastąpił szybki i zdecydowany rozwój poszczególnych działów medycyny. Szczególnie intensywnie rozwijała się szeroko pojęta kardiologia. Liczne choroby układu krążenia stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia pacjentów. Dlatego aby się temu przeciwstawić, należy wprowadzić różnorodne oraz kompleksowe działania.

Imponujące osiągnięcia w zakresie intensywnej terapii, kardiologii inwazyjnej i kardiochirurgii sprawiły, że coraz więcej pacjentów doznających ostrych incydentów sercowych szybko wraca do zdrowia i codziennego życia. Bardzo ważna w tym celu jest ścisła współpraca lekarzy, fizjoterapeutów, pielęgniarek, psychologów, socjologów oraz dietetyków. 

POLECAMY

Anatomia układu sercowo-naczyniowego

Organizm człowieka jest zbudowany z wielu układów. Jednym z nich jest układ krążenia, w skład którego wchodzi zespół narządów składający się z układów krwionośnego i limfatycznego oraz wypełniających je płynów ustrojowych, takich jak krew i limfa. Układ krwionośny człowieka jest zamknięty, co sprawia, że krew krąży tylko w naczyniach krwionośnych i nie przedostaje się do jam ciała. Układ krwionośny składa się przede wszystkim z serca oraz naczyń krwionośnych, czyli żył, tętnic i naczyń włosowatych.

Serce

Serce to główny narząd układu krążenia, przyjmujący krew z naczyń i tłoczący ją do nich. Znajduje się w klatce piersiowej, w worku osierdziowym. Worek osierdziowy ma dwie warstwy – zewnętrzną włóknistą i wewnętrzną surowiczą. Blaszka surowicza przechodzi nieprzerwanie na powierzchnię serca i okrywa je, tworząc nasierdzie. Nasierdzie określane jest też mianem blaszki trzewnej, a blaszka zewnętrzna osierdzia nazywana jest blaszką ścienną. Między obu blaszkami osierdzia znajduje się jama osierdzia zawierająca nieco płynu surowiczego. Serce jest zbudowane z mięśnia wewnątrz wyścielonego wsierdziem. Składa się więc z wsierdzia, mięśnia i nasierdzia. 
Serce osoby dorosłej jest podzielone przegrodami na dwie części, z których każda zawiera przedsionek i komorę. Serce prawe jest wypełnione krwią żylną, składa się z prawego przedsionka i prawej komory. Przedsionek jest połączony z komorą ujściem przedsionkowo-komorowym, które jest zaopatrzone w zastawkę trójdzielną. Do prawego przedsionka spływa krew żylna z całego ciała żyłą główną górną i dolną oraz z mięśnia samego serca z zatoki wieńcowej. Z prawej komory wychodzi pień płucny, a w miejscu jego odejścia znajduje się zastawka. 

Serce lewe zawiera krew tętniczą. Podobnie jak serce prawe składa się z przedsionka i komory. Przedsionek łączy się z komorą ujściem przedsionkowo-komorowym, w którym znajduje się zastawka dwudzielna. Do lewego przedsionka żyłami płucnymi wpływa krew tętnicza. Z lewej komory wychodzi aorta, w miejscu odejścia znajduje się zastawka [1].
Zastawki serca zawsze w sposób skrupulatny regulują kierunek przepływu krwi. 

Naczynia krwionośne

Krew jest rozprowadzana po całym organizmie człowieka systemem skomplikowanych naczyń krwionośnych, w skład których wchodzą tętnice i żyły. Tętnicą nazywa się naczynie, które w sposób skrupulatny i dokładny prowadzi krew z serca. Natomiast żyłą krew płynie wyłącznie do serca. Pomiędzy tętnicami i żyłami znajdują się liczne naczynia włosowate. Należy pamiętać, iż w naczyniach tętniczych panuje wyższe ciśnienie niż w naczyniach żylnych i włosowatych.

W układzie sercowo-naczyniowym człowieka wyróżnia się dwa zamknięte układy krążenia: duży i mały. Krwiobieg duży rozpoczyna się w lewej komorze serca, a kończy w prawym przedsionku. Z lewej komory serca wychodzi aorta (główna tętnica), która dostarcza krew tętniczą do tkanek i narządów. Z łożyska kapilar powstają dwie małe żyłki, które przemieniają się w coraz większe i ostatecznie do prawego przedsionka uchodzą dwie żyły główne (górna i dolna).

Przyjęto, by zawałem nazywać każdy epizod martwicy mięśnia sercowego spowodowany niedokrwieniem, niezależnie od rozmiarów.  

Krwiobieg mały zaczyna się w prawej komorze serca i kończy w lewym przedsionku. Z prawej komory wychodzi pień płucny. Dzieli się na dwie tętnice płucne, które w płucach rozgałęziają się aż do utworzenia włośniczek otaczających pęcherzyki płucne. Między pęcherzykami i włośniczkami zachodzi wymiana gazowa. Krew oddaje dwutlenek węgla, pobiera tlen i żyłami płucnymi wraca do lewego przedsionka. Krążenie małe nosi też nazwę krążenia płucnego. W krążeniu dużym serce przyjmuje krew z całego układu żylnego i tłoczy ją do układu tętniczego. Między obu układami znajduje się sieć naczyń włosowatych. 

W naczyniach tętniczych panuje wysokie ciśnienie, zależne od pracy lewej komory serca i oporu tętniczek obwodowych. W czasie skurczu serca wynosi ono ok. 16,0 kPa (120 mmHg). Ciśnienie rozkurczowe jest odpowiednio niższe, wynosi ok. 10,7 kPa (80 mmHg). Ciśnienie nie jest jednakowe w całym układzie tętniczym, spada w miarę przepływu krwi do mniejszych tętnic i do łożyska naczyń włosowatych. Suma przekrojów tętniczek jest większa niż tętnic. W łożysku naczyń włosowatych następuje dalszy spadek ciśnienia i zwolnienie prądu krwi przepływającej. W naczyniach żylnych ciśnienie krwi jest niskie, a w dużych żyłach blisko serca – ujemne [1].

Układ limfatyczny

W skład układu krążenia wchodzi układ limfatyczny. Stanowi on w organizmie człowieka uzupełnienie układu krwionośnego. Płynąca w nim limfa to płyn ustrojowy, który przede wszystkim pośredniczy w wymianie składników pomiędzy krwią a innymi tkankami ciała. Układ limfatyczny pomaga również usunąć z organizmu nadmiar płynów i transportuje tłuszcze. U człowieka jest on otwarty. Oprócz naczyń limfatyczn...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy