Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

11 grudnia 2018

NR 100 (Grudzień 2018)

Kompleksowa rehabilitacja kardiologiczna
pacjentów po zawale mięśnia sercowego

531

Na przełomie ostatnich lat nastąpił szybki i zdecydowany rozwój poszczególnych działów medycyny. Szczególnie intensywnie rozwijała się szeroko pojęta kardiologia. Liczne choroby układu krążenia stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia pacjentów. Dlatego aby się temu przeciwstawić, należy wprowadzić różnorodne oraz kompleksowe działania.

Imponujące osiągnięcia w zakresie intensywnej terapii, kardiologii inwazyjnej i kardiochirurgii sprawiły, że coraz więcej pacjentów doznających ostrych incydentów sercowych szybko wraca do zdrowia i codziennego życia. Bardzo ważna w tym celu jest ścisła współpraca lekarzy, fizjoterapeutów, pielęgniarek, psychologów, socjologów oraz dietetyków. 

Anatomia układu sercowo-naczyniowego

Organizm człowieka jest zbudowany z wielu układów. Jednym z nich jest układ krążenia, w skład którego wchodzi zespół narządów składający się z układów krwionośnego i limfatycznego oraz wypełniających je płynów ustrojowych, takich jak krew i limfa. Układ krwionośny człowieka jest zamknięty, co sprawia, że krew krąży tylko w naczyniach krwionośnych i nie przedostaje się do jam ciała. Układ krwionośny składa się przede wszystkim z serca oraz naczyń krwionośnych, czyli żył, tętnic i naczyń włosowatych.

Serce

Serce to główny narząd układu krążenia, przyjmujący krew z naczyń i tłoczący ją do nich. Znajduje się w klatce piersiowej, w worku osierdziowym. Worek osierdziowy ma dwie warstwy – zewnętrzną włóknistą i wewnętrzną surowiczą. Blaszka surowicza przechodzi nieprzerwanie na powierzchnię serca i okrywa je, tworząc nasierdzie. Nasierdzie określane jest też mianem blaszki trzewnej, a blaszka zewnętrzna osierdzia nazywana jest blaszką ścienną. Między obu blaszkami osierdzia znajduje się jama osierdzia zawierająca nieco płynu surowiczego. Serce jest zbudowane z mięśnia wewnątrz wyścielonego wsierdziem. Składa się więc z wsierdzia, mięśnia i nasierdzia. 
Serce osoby dorosłej jest podzielone przegrodami na dwie części, z których każda zawiera przedsionek i komorę. Serce prawe jest wypełnione krwią żylną, składa się z prawego przedsionka i prawej komory. Przedsionek jest połączony z komorą ujściem przedsionkowo-komorowym, które jest zaopatrzone w zastawkę trójdzielną. Do prawego przedsionka spływa krew żylna z całego ciała żyłą główną górną i dolną oraz z mięśnia samego serca z zatoki wieńcowej. Z prawej komory wychodzi pień płucny, a w miejscu jego odejścia znajduje się zastawka. 

Serce lewe zawiera krew tętniczą. Podobnie jak serce prawe składa się z przedsionka i komory. Przedsionek łączy się z komorą ujściem przedsionkowo-komorowym, w którym znajduje się zastawka dwudzielna. Do lewego przedsionka żyłami płucnymi wpływa krew tętnicza. Z lewej komory wychodzi aorta, w miejscu odejścia znajduje się zastawka [1].
Zastawki serca zawsze w sposób skrupulatny regulują kierunek przepływu krwi. 

Naczynia krwionośne

Krew jest rozprowadzana po całym organizmie człowieka systemem skomplikowanych naczyń krwionośnych, w skład których wchodzą tętnice i żyły. Tętnicą nazywa się naczynie, które w sposób skrupulatny i dokładny prowadzi krew z serca. Natomiast żyłą krew płynie wyłącznie do serca. Pomiędzy tętnicami i żyłami znajdują się liczne naczynia włosowate. Należy pamiętać, iż w naczyniach tętniczych panuje wyższe ciśnienie niż w naczyniach żylnych i włosowatych.

W układzie sercowo-naczyniowym człowieka wyróżnia się dwa zamknięte układy krążenia: duży i mały. Krwiobieg duży rozpoczyna się w lewej komorze serca, a kończy w prawym przedsionku. Z lewej komory serca wychodzi aorta (główna tętnica), która dostarcza krew tętniczą do tkanek i narządów. Z łożyska kapilar powstają dwie małe żyłki, które przemieniają się w coraz większe i ostatecznie do prawego przedsionka uchodzą dwie żyły główne (górna i dolna).

Przyjęto, by zawałem nazywać każdy epizod martwicy mięśnia sercowego spowodowany niedokrwieniem, niezależnie od rozmiarów.  

Krwiobieg mały zaczyna się w prawej komorze serca i kończy w lewym przedsionku. Z prawej komory wychodzi pień płucny. Dzieli się na dwie tętnice płucne, które w płucach rozgałęziają się aż do utworzenia włośniczek otaczających pęcherzyki płucne. Między pęcherzykami i włośniczkami zachodzi wymiana gazowa. Krew oddaje dwutlenek węgla, pobiera tlen i żyłami płucnymi wraca do lewego przedsionka. Krążenie małe nosi też nazwę krążenia płucnego. W krążeniu dużym serce przyjmuje krew z całego układu żylnego i tłoczy ją do układu tętniczego. Między obu układami znajduje się sieć naczyń włosowatych. 

W naczyniach tętniczych panuje wysokie ciśnienie, zależne od pracy lewej komory serca i oporu tętniczek obwodowych. W czasie skurczu serca wynosi ono ok. 16,0 kPa (120 mmHg). Ciśnienie rozkurczowe jest odpowiednio niższe, wynosi ok. 10,7 kPa (80 mmHg). Ciśnienie nie jest jednakowe w całym układzie tętniczym, spada w miarę przepływu krwi do mniejszych tętnic i do łożyska naczyń włosowatych. Suma przekrojów tętniczek jest większa niż tętnic. W łożysku naczyń włosowatych następuje dalszy spadek ciśnienia i zwolnienie prądu krwi przepływającej. W naczyniach żylnych ciśnienie krwi jest niskie, a w dużych żyłach blisko serca – ujemne [1].

Układ limfatyczny

W skład układu krążenia wchodzi układ limfatyczny. Stanowi on w organizmie człowieka uzupełnienie układu krwionośnego. Płynąca w nim limfa to płyn ustrojowy, który przede wszystkim pośredniczy w wymianie składników pomiędzy krwią a innymi tkankami ciała. Układ limfatyczny pomaga również usunąć z organizmu nadmiar płynów i transportuje tłuszcze. U człowieka jest on otwarty. Oprócz naczyń limfatycznych do układu limfatycznego należą: węzły chłonne, grasica i grudki chłonne. Układ limfatyczny pełni wiele ważnych funkcji, takich jak zbieranie płynu tkankowego gromadzącego się w przestrzeniach międzykomórkowych, zatrzymywanie ciał obcych niesionych z prądem limfy i ochrona organizmu przed infekcjami.

Choroby układu krążenia – problem obecnej cywilizacji

Choroby układu sercowo-naczyniowego są poważnym problemem obecnej wysokorozwiniętej cywilizacji. Częstość ich występowania zwiększa się wraz z wiekiem. Różnorodne dysfunkcje w dużej mierze są poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia człowieka.

Choroba to dynamiczna reakcja ustroju na działanie czynnika chorobotwórczego prowadzącego do zaburzeń naturalnego współdziałania narządów i tkanek, a w następstwie do zaburzeń czynnościowych, zmian w narządach wewnętrznych i w całym organizmie. Może być wywołana przez rozmaite czynniki, różne są także mechanizmy jej powstania i rozwoju. Choroba może zaczynać się nagle, powoli lub w sposób utajony [2].

Choroby układu sercowo-naczyniowego stanowią aktualnie jedną z najczęstszych przyczyn zgonów. Jest to przede wszystkim związane z niehigienicznym stylem życia, nieprawidłową dietą i różnorodnymi nałogami. Dieta bogata w tłuszcze nasycone zaburza przemianę materii i powoduje odkładanie się cholesterolu w naczyniach krwionośnych. Stres zwiększa wydzielanie adrenaliny, powoduje przyspieszenie akcji serca i w dużej mierze zwiększa jego siłę skurczu. Nikotyna zawarta głównie w dymie papierosowym znacznie zwęża naczynia krwionośne, różnorodne ciała smoliste odkładają się w drogach oddechowych. Zaburzenia w dowozie tlenu, za co jest odpowiedzialny 
m.in. układ krążenia, prowadzą na przestrzeni lat do nieodwracalnych zmian i śmierci poszczególnych komórek. Należy pamiętać, że od sprawności i prawidłowej wydolności układu sercowo-naczyniowego zależy prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka. 

Rehabilitacja kardiologiczna jest definiowana jako całość działalności dla zapewnienia kardiologicznym chorym najlepszych możliwości fizycznych, umysłowych i warunków socjalnych, tak aby mogli oni dzięki własnemu wysiłkowi odzyskać miejsce w społeczności  i prowadzić aktywne życie. 

 

Wśród chorób układu krążenia wyróżniamy choroby serca oraz choroby naczyń tętniczych i żylnych. 
 

Do chorób serca zalicza się:

  • wady serca nabyte,
  • wady serca wrodzone,
  • zapalenie wsierdzia oraz osierdzia,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • zwyrodnienie mięśnia sercowego,
  • zawał mięśnia sercowego,
  • zaburzenie rytmu serca,
  • dusznicę bolesną,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • ostrą niewydolność krążenia,
  • przewlekłą niewydolność krążenia [3].

Do chorób naczyń krwionośnych zalicza się:

  • miażdżycę tętnic,
  • zakrzepowo-zatorowe zapalenie naczyń,
  • guzkowate zapalenie okołotętnicze,
  • zatorowość [3].

 

Definicja zawału mięśnia sercowego

W 2000 r. ogłoszono wspólne stanowisko European Society of Cardiology i American College of Cardiology, w którym przedstawiono propozycje nowej definicji zawału serca. Przyjęto, by zawałem nazywać każdy epizod martwicy mięśnia sercowego spowodowany niedokrwieniem, niezależnie od rozmiarów. Zaś podstawowym kryterium oceny martwicy jest wzrost wartości troponiny i/lub CK-MB [4].

Według nowej definicji zawału (obowiązującej od początku XXI w.) rozpoznanie można oprzeć na stwierdzeniu typowego wzrostu i stopniowego spadku stężenia troponiny lub szybkiego wzrostu i spadku wartości CK-MB, przy współistnieniu co najmniej jednego z poniższych warunków:

  • typowego wywiadu dolegliwości bólowych,
  • pojawienia się w zapisie EKG patologicznego załamka Q,
  • obecności w zapisie EKG zmian charakterystycznych dla niedokrwienia [4, 5].

Wprowadzenie do praktyki klinicznej definicji zawału serca opartej na nowych, bardziej czułych kryteriach diagnostycznych pozwoliło rozpoznawać go w grupie chorych, u których dotychczas rozpoznano by niestabilną dławicę piersiową. Z drugiej strony zmniejszyła się liczba chorych z fałszywie dodatnim rozpoznaniem zawału serca, co pozwoliło na bardziej precyzyjne ustalenie wskazań do leczenia inwazyjnego. W nowej definicji zawału zastosowano powszechnie przyjęte kryterium, że zawał serca oznacza śmierć kardiomiocytów spowodowaną przedłużonym niedokrwieniem. O martwicy kardiomiocytów świadczy charakterystyczny, skorelowany z obszarem martwicy wzrost we krwi wartości biochemicznych markerów niedokrwienia [5].
|Epidemiologia zawału mięśnia sercowego
Częstsze występowanie zawału mięśnia sercowego odnotowuje się:

  • u mężczyzn,
  • u ludzi otyłych,
  • u ludzi w starszym wieku,
  • u ludzi z cukrzycą,
  • u ludzi palących papierosy,
  • u ludzi z nadciśnieniem tętniczym.

W USA częstość występowania ostrego zespołu wieńcowego (OZW) bez przetrwałego uniesienia odcinka ST rośnie od kilku lat. Szacuje się, że obecna liczba hospitalizacji z tego powodu wynosi 1 mln przypadków rocznie. Niektórzy autorzy uważają, że podobna liczba chorych z zawałem serca nie jest hospitalizowana i rozpoznana bądź też jest leczona ambulatoryjnie. Przeniesienie tych danych na liczbę ludności w Polsce da co najmniej 150 tys. przypadków OZW bez przetrwałego uniesienia odcinka ST na rok. Zgodnie z obserwacjami z badania Euro Heart Survey ASC taka sama lub nieco mniejsza powinna być liczba OZW z usunięciem odcinka ST. Oznacza to, że łączna częstość występowania OZW w Polsce może wynosić ponad 250 tys. przypadków rocznie. Liczba ta odbiega dalece od przytaczanej w wielu podręcznikach, nieuzasadnionej merytorycznie wartości 100 tys. zawałów serca rocznie, które jakoby zdarzają się co roku w naszym kraju [6, 7].

Objawy zawału mięśnia sercowego

Zawał serca objawia się zazwyczaj silnym, długotrwałym bólem (trwającym ok. 15–20 min). Chory opisuje ten ból przede wszystkim jako rozpierający, duszący oraz ściskający. Charakter bólu podczas incydentu sercowego jest tępy, palący i rwący. Dolegliwości bólowe są zlokalizowane zazwyczaj za mostkiem oraz po lewej stronie klatki piersiowej, sporadycznie po prawej. Ból promieniuje bardzo często do lewego barku, łokcia, dłoni, żuchwy oraz kręgosłupa. U niektórych osób dolegliwości związane z zawałem występują w sposób nietypowy i trudno je rozpoznać. Ma to miejsce przede wszystkim przy zawale dolnej ściany serca. 
Zawałowi towarzyszy znaczne ogólne osłabienie organizmu, które często może prowadzić do utraty przytomności. U dużej liczby chorych występują również zimne poty. Ciś-
nienie tętnicze krwi może być normalne, niskie lub podwyższone. Tętno zazwyczaj jest przyspieszone, ale w niektórych przypadkach może być zwolnione.

Definicja rehabilitacji kardiologicznej

Według WHO rehabilitacja jest kompleksowym i skoordynowanym stosowaniem środków medycznych, socjalnych, wychowawczych i zawodowych w celu przystosowania chorego do nowego życia i umożliwienia mu jak największej sprawności [8]. Rehabilitacja kardiologiczna mieści się w podstawowej definicji, wymaga jednak ciągłego dostosowywania specjalistycznego postępowania rehabilitacyjnego do aktualnego stanu sercowo-naczyniowego pacjenta.

Rehabilitacja kardiologiczna jest definiowana jako całość działalności dla zapewnienia kardiologicznym chorym najlepszych możliwości fizycznych, umysłowych i warunków socjalnych, tak aby mogli oni dzięki własnemu wysiłkowi odzyskać miejsce w społeczności i prowadzić aktywne życie. Rehabilitacja jest integralną składową leczenia chorych na wszystkich jego etapach [9]. W przypadku osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego mówi się o kompleksowej rehabilitacji kardiologicznej (KRK).

Stałymi elementami kompleksowej rehabilitacji kardiologicznej są:

  • ocena stanu klinicznego pacjenta,
  • optymalizacja leczenia farmakologicznego,
  • rehabilitacja fizyczna (kontrolowane podejmowanie wysiłku fizycznego),
  • rehabilitacja psychoterapeutyczna,
  • diagnostyka i zwalczanie czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca,
  • edukacja pacjentów i ich rodzin,
  • monitorowanie efektów kompleksowej rehabilitacji kardiologicznej [10].

Kompleksowa rehabilitacja kardiologiczna to proces, który należy:

  • wdrożyć jak najszybciej,
  • kontynuować w sposób stały,
  • prowadzić wieloetapowo,
  • dostosowywać indywidualnie do stanu pacjenta.

Kompleksowa rehabilitacja kardiologiczna u osób po zawale mięśnia sercowego

Leczenie ogólnousprawniające to całokształt odpowiedniego postępowania w odniesieniu do osób chorych i niepełnosprawnych, które w dużej mierze ma na celu przywrócenie im jak najszybciej odpowiedniej sprawności zarówno fizycznej, jak i psychicznej, a tym samym zdolności do pracy oraz czynnego udziału w codziennym życiu.
Kinezyterapia, czyli leczenie ruchem, jest podstawą rehabilitacji leczniczej. W całokształcie procesu rehabilitacyjnego chorego jest ona zazwyczaj tą fazą leczenia usprawniającego, która przez przywrócenie choremu sprawności fizycznej daje podstawy do dalszej rehabilitacji, tj. do rehabilitacji zawodowej i społecznej [11]. Kinezyterapia jest podstawą rehabilitacji po zawale mięśnia sercowego. Poprzez różnego rodzaju ćwiczenia wywiera się korzystny wpływ na odpowiednią pracę układu sercowo-naczyniowego.

Podstawą kwalifikacji pacjentów do kinezyterapii (z chorobami układu krążenia) jest dokładne i wnikliwe badanie kliniczne uzupełnione o:

  • spoczynkowe badanie elektrokardiograficzne,
  • elektrokardiograficzną próbę wysiłkową (oprócz pierwszego etapu rehabilitacji),
  • 24-godzinną rejestrację zapisu EKG.

Kinezyterapia po zawale mięśnia sercowego 

Pierwszy etap rehabilitacji kardiologicznej

Pierwszy etap usprawniania ruchem obejmuje rehabilitację szpitalną, np. na oddziale kardiologii, chorób wewnętrznych, rehabilitacji kardiologicznej.

Przed rozpoczęciem ćwiczeń należy dokonać dokładnego i rzetelnego pomiaru ciśnienia tętniczego krwi. Pomiar ten należy powtarzać na szczycie wysiłku i po zakończeniu ćwiczeń. Stwierdzenie w czasie kinezyterapii nadmiernego, gwałtownego przyspieszenia czynności serca (ponad 
120 uderzeń na minutę) lub pojawienie się zaburzeń rytmu serca stanowią wskazanie do bezzwłocznego przerwania usprawniania i zwolnienia tempa rehabilitacji. W pierwszym etapie rehabilitacji kardiologicznej stopniowe usprawnianie powinno być prowadzone przez odpowiednio przeszkolonego w zagadnieniach patofizjologii układu krążenia magistra rehabilitacji bądź fizjoterapii [12]. 

Początkowo u pacjentów w ostrej fazie choroby stosuje się przede wszystkim ćwiczenia bierne kończyn oraz przyłóżkową toaletę jako jeden z początkowych etapów usprawniania. Okres ten ma na celu utrzymanie prawidłowego krążenia krwi żylnej i ogólnie dobrego samopoczucia. Z każdym dniem rehabilitacja zostaje powiększana o dodatkowe ćwiczenia mające na celu poprawę ogólnego stanu chorego. Powyższe postępowanie stanowi obecnie stały element leczenia zawału mięśnia sercowego. Niektórzy chorzy po takim incydencie zdrowotnym na nowo uczą się poruszać. Samodzielne stawianie pierwszych kroków następuje zazwyczaj po przeniesieniu pacjenta na salę ogólną. 

Po mniej więcej dwóch dobach stabilizacji stanu ogólnego umożliwia się choremu wykonywanie samodzielnej toalety, kąpiel z asystą oraz spacerowanie po sali. Po uzyskaniu większej stabilizacji ogólnego stanu pacjenta wprowadza się określone ćwiczenia nadzorowane przez fizjoterapeutę. Rozpoczyna się wówczas od ćwiczeń oddechowych (statycznych i dynamicznych), relaksacyjnych, rozluźniających, ogólnousprawniających małych i dużych grup mięśniowych. Równolegle stopniowo przystępuje się do powolnego zwiększania wysiłku, np. chodzenia po schodach. 

Tempo wdrażania kolejnych elementów mobilizacji zależy w dużym stopniu od rodzaju choroby i ewentualnych powikłań określonej fazy. Wystąpienie różnego rodzaju nieprzewidzianych powikłań wymagających dodatkowej terapii zmusza do wydłużenia danego okresu rehabilitacji. Kinezyterapia w pierwszym etapie rehabilitacji kardiologicznej powinna się odbywać jednocześnie z monitorowaniem zapisu EKG [13, 14].

Modele rehabilitacji kardiologicznej i schematy ćwiczeń zamieszczono w tabelach.

Tabela 1. Zakres uruchamiania i kinezyterapii w poszczególnych okresach pierwszego etapu rehabilitacji [15]

Okres I Okres II Okres III
A1
Doby: 1.—2.
A2
Doby 1.—2
B
Doby 1.—7. 
A1
Doby: 2.—4.
A2
Doby 3.—5. 
B
Doby 8.—10
A1
Doby: 3.—7.
A2
Doby 6.—10.
B
Doby >10
  • Pozycja leżąca, półsiedząca 
  • (ewentualnie w fotelu). 
  • Obracanie na boki. 
  • Jedzenie w pozycji półsiedzącej. 
  • Basen w pozycji półsiedzącej lub na wózku przyłóżkowym. 
  • Mycie i golenie w łóżku. 
  • Ćwiczenia w pozycji leżącej (5—10 min): ćwiczenia oddechowe i oddechowe pogłębione, ćwiczenia izometryczne wybranych grup mięśniowych 
  • (od drugiej doby), ćwiczenia dynamiczne małych grup mięśniowych (od drugiej doby), ćwiczenia rozluźniające  
  • Czynne siadanie w fotelu z opuszczonymi nogami. 
  • Samoobsługa w zakresie posiłków i toalety (na siedząco). 
  • Wywożenie do toalety. 
  • Pionizacja i poruszanie się w obrębie sali. 
  • Ćwiczenia w pozycji leżącej i siedzącej (10—15 min): ćwiczenia z I okresu, ćwiczenia dynamiczne kończyn górnych i dolnych, ćwiczenia dynamiczne koordynacyjne  
  • Pełna samoobsługa. 
  • Toaleta w łazience. 
  • Dłuższe spacery po korytarzu. 
  • Chodzenie po schodach do pierwszego piętra. 
  • Ćwiczenia w pozycji leżącej, siedzącej, 
  • stojącej i w marszu (15—20 min): ćwiczenia z okresu I i II, stopniowe zwiększanie dystansu marszu do 200 m

A1, A2, B1 – odpowiedni model rehabilitacji kardiologicznej

Tabela 2. Rehabilitacja wewnątrzszpitalna – modele A1, A2, A [16]

Rehabilitacja wewnątrzszpitana
Okresy I II III
Liczba dni  A1: 2—4 dni
A2: 2—3 dni
A: 2—5 dni 
A1: 5—7 dni
A2: 2—5 dni
A: 6—10 dni 
A1: 8—10 dni
A2: 6—7 dni
A: 11—15 dni
Czas trwania  5—7 min 10—15 min  15—25 min
Pozycja ćwiczeń leżąca siedząca stojąca, marsz
Rodzaj ćwiczeń Oddechowe, dynamiczne małych grup mięśniowych, izometryczne, relaksacyjne Oddechowe pogłębione, dynamiczne większych grup mięśniowych, koordynacyjne, izometryczne, relaksacyjne Oddechowe i dynamiczne jak w poprzednim okresie (pozycja stojąca), dawkowany marsz, próba chodzenia do pierwszego piętra
 
Zakres czynności  Pozycja leżąca lub półsiedząca, obracanie na boki, czytanie prasy i książek, siadanie czynne w łóżku, wywożenie do toalety, jedzenie w pozycji półsiedzącej   Czynne siadanie z opuszczonymi 
nogami, samoobsługa w pozycji 
siedzącej w zakresie spożywania 
posiłków, wychodzenie do toalety, 
poruszanie się w obrębie sali 
Pełna samoobsługa, toaleta w łazience, spożywanie posiłków przy stoliku, dłuższe spacery 
po korytarzu, chodzenie po schodach do pierwszego piętra

Tabela 3. Modele etapu rehabilitacji [16]

Model A Model B
Niepowikłany przebieg ostrego okresu choroby lub zabiegu operacyjnego i wczesnego okresu pooperacyjnego
A1: 4—7 dni, A2: 7—10 dni    
Powikłany przebieg ostrego okresu choroby lub zabiegu operacyjnego 
lub okresu pooperacyjnego
> 10 dni

 

Przejście do następnego okresu uruchamiania i kinezyterapii zależy w dużej mierze od stanu klinicznego i dobrej tolerancji wykonywanych ćwiczeń ogólnousprawniających. Etap pierwszy powinna zawsze kończyć próba wysiłkowa. Ma ona na celu określenie nowych zasad rehabilitacji w drugim etapie lub kwalifikacji do dalszej specjalistycznej diagnostyki lub ewentualnego leczenia.

Drugi etap rehabilitacji kardiologicznej

Zakres kinezyterapii w drugim etapie rehabilitacji kardiologicznej powinien być uzależniony przede wszystkim od wydolności fizycznej pacjenta, a także od stopnia ryzyka wystąpienia powikłań. Wydolność fizyczna i stopień ryzyka są najważniejszymi kryteriami kwalifikacji chorego do jednego z czterech modeli rehabilitacji drugiego etapu – A, B, C lub D [16]. 

Pacjenci opuszczający szpital nie są przystosowani do podjęcia jakichkolwiek obciążeń oczekujących ich w codziennym życiu. Kompleksową rehabilitację poszpitalną znamionuje odpowiednie oddziaływanie na chorego i wdrażanie zasad prewencji wtórnej w zależności od podstawowego schorzenia. Chory powinien wiedzieć, jak skomplikowane czekają go zadania w przywracaniu pełnego zdrowia, a także rozumieć je i akceptować. Bez jego pełnej współpracy i zaangażowania efekty rehabilitacji mogą zostać zaprzepaszczone już na samym początku. 

Drugi etap rehabilitacji kardiologicznej może być prowadzony w zależności od stanu ogólnego chorego w warunkach stacjonarnych, ambulatoryjnych lub w odpowiednio do tego przystosowanych ośrodkach rehabilitacji.

Tabela 4. Rehabilitacja wewnątrzszpitalna – model B [15]

REHABILITACJA WEWNĄTRZSZPITALNA 
Okresy  I II III IV
Liczba dni 2–5 dni 6–20 dni 11–15 dni 16–20 dni
Czas trwania 5–7 min 10 min  15 min  15–20 min
Pozycja ćwiczeń leżąca leżąca  siedząca  siedząca, marsz
Rodzaj ćwiczeń Oddechowe, dynamiczne małych grup mięśniowych, izometryczne, relaksacyjne  Oddechowe, dynamiczne większych grup mięśniowych, koordynacyjne, relaksacyjne Jak w poprzednim okresie, z dawkowanym obciążeniem, dawkowany marsz  Jak w III okresie 
(pozycja stojąca), dawkowany ma...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy