Dołącz do czytelników
Brak wyników

Koncepcja dostrajania według Johna Martina Littlejohna
oraz spór między tradycjonalistami a reformatorami

Artykuły z czasopisma | 24 lipca 2018 | NR 73
336

Zapatrywania Johna Martina Littlejohna na etiologię i zdolności adaptacyjne organizmu bazują na rozumieniu człowieka jako kompleksowego, dostosowanego do kontekstu złożonych zależności środowiskowych i autonomicznego podmiotu wzajemnych relacji. Konflikt pomiędzy zwolennikami tego punktu widzenia, 
tzw. reformatorami, a lezjonistami, konserwatywnymi zwolennikami Stilla, 
zostanie przedstawiony w artykule w kontekście historycznym. Spór ten rozgrywał się m.in. w czasie wprowadzania do użycia sulfonamidów oraz inspekcjonowania, opiniowania i akredytowania instytutów kształcenia osteopatycznego i medycznego w USA, co odcisnęło piętno na kierunkach ich dalszego rozwoju. 

Zdaniem Starka Littlejohn dokonał uproszczenia zasady leżącej u podstaw osteopatii do zasady dostrajania (dopasowania)1. Nie ograniczył jej jednak jedynie do struktur cielesnych, lecz dokonał jej rozszerzenia, uwzględniając ciało w jego relacjach do samego siebie jako całości, poszczególnych części oraz jego otoczenia, dzięki czemu – zdaniem Starka – pojawiło się możliwe rozwiązanie dotychczasowego problemu i odpowiedź na częsty zarzut o niekompletności (deficycie) osteopatii2 stanowiące uzupełnienie i doprecyzowanie pierwotnej koncepcji lezji w ujęciu Stilla. Argumentacja Littlejohna przebiega w następujący sposób: zakładając, że istniałyby jedynie lezje kości, należałoby przyjąć, że po ich skorygowaniu powinny one pozostawać w nowo osiągniętym stanie wzajemnego dopasowania. Zdaje się jednak, że nie zawsze tak jest, ponieważ utrzymywanie się lezji wydaje się uzależnione od sił witalnych organizmu3

W podobnym duchu należy również rozumieć następujący cytat: „W anatomii lezje rozpatruje się w odniesieniu do struktury, natomiast w fizjologii odnosi się je do aktywności. W rzeczywistości jednak jakości te są nierozdzielne, gdy mowa jest o żyjącym organizmie. Praktycznie rzecz ujmując, ostatnią podstawą niedostrojenia strukturalnego jest podstawa fizjologiczna, bowiem to właśnie fizjologia reprezentuje życie”4.

Należy pamiętać, że człowiek jest kompleksowym, samoregulującym się (samodostrajającym się) podmiotem autorelacji, funkcjonującym w pewnym kontekście uwarunkowań środowiskowych. Osteopatia wspomaga jednostkę (indywiduum) w realizacji procesu samodostrajania się, uwzględniając kontekst otoczenia. W tym przypadku, zdaniem Littlejohna, punkt ciężkości spoczywa na osteopatycznym leczeniu manualnym5.

Jako logiczne następstwo swojego rozumienia lezji, Littlejohn rozwinął własną koncepcję leczenia osteopatycznego, chcąc tym samym uniknąć błędu, jaki wcześniej popełniła osteopatia, kiedy „manipulacyjne usuwanie lezji utożsamiła z manipulacją”6

Ponieważ z punktu widzenia Littlejohna mowa jest o zaburzeniu procesu życiowego w obrębie struktury i jej otoczenia, leczenie powinno być skierowane na normalizację (dostrojenie) lub wyeliminowanie stanów patologicznych, aby w ten sposób ponownie umożliwić znormalizowaną aktywności organów7. Podstawą takiego podejścia jest nie tylko normalizacja na poziomie struktur kostnych, lecz w znacznie większym stopniu – dostrojenie i harmonizacja całego ciała. Każda dezintegracja, która wywiera wpływ na ciało lub strukturalnie wpływa na jeden z jego elementów (a mowa jest tu także o środowisku, co zostało wspominanie powyżej), ma z punktu widzenia osteopatii znaczenie etiologiczne. 

Rozstrojenie

Zgodnie z ujęciem Littlejohna dezintegracja (rozstrojenie) nie ogranicza się jedynie do struktur ciała. Wyróżnia on:

  • niedopasowanie struktur kostnych, mięśniowych, chrzęstnych, więzadłowych, komórkowych i struktur atomowych,
  • zaburzenia w obrębie krwi, limfy i innych płynów ciała,
  • brak harmonii i zaburzenia w obrębie układu nerwowego, w tym w ośrodkach nerwowych, zwojach i włóknach,
  • dezintegrację poza organizmem ciała8

Ujęcie lezji w rozumieniu Littlejohna odbiega po części od wcześniejszych definicji zaproponowanych przez innych osteopatów. Podkreśla on bowiem, że ciało nie jest mechanizmem, lecz jest organizmem i z tego powodu czysto mechaniczne uszkodzenia nie istnieją. Są one sprzęgnięte np. ze stanami mentalnymi i psychicznymi9, które w tym kontekście stanowią część jego badań10. Littlejohn podkreśla również bardzo wyraźnie, że w równym stopniu higiena, odżywianie, otoczenie klimatyczne i społeczne wpływają na zdrowie, funkcje i strukturę i w odniesieniu do tego spostrzeżenia wprowadza pojęcie „lezji o uwarunkowaniach środowiskowych”11.

Leczenie osteopatyczne 

Stosownie do tego ujęcia leczenie osteopatyczne rozumiane jest jako „każda korekcyjna metoda manipulacyjna, mająca na celu dostrojenie, doskonalenie i normalizowanie ciała” [6]. Wizja Littlejohna nie była w tamtych czasach podzielana przez wszystkich osteopatów. Wręcz przeciwnie, rozgorzały zażarte spory między lezjonistami (konserwatywnymi zwolennikami Stilla) a broadystami (reformatorami). Lezjoniści postrzegali anatomię jako jedyne wrota terapeutyczne i w związku z tym ograniczali swoje podejście terapeutyczne wyłącznie do korekcji struktur anatomicznych, co skutkować miało zapoczątkowaniem procesów zdrowienia. Broadyści reprezentowali pogląd, zgodnie z którym fizjologia, a także czynniki środowiskowe powinny być uwzględnianie w procesie leczenia. Zdaniem wydawcy kompendium opracowanego przez Littlejohna, obawy lezjonistów nie były zupełnie pozbawione podstaw. Istniała bowiem obawa, że zapatrywania broadystów rozmyją granice z heroiczną medycyną, zagrożą leczeniu symptomatologicznemu i w konsekwencji doprowadzą do utraty integralności dotychczasowych pryncypiów osteopatii. Wydawca sprowadza ów spór do stwierdzenia: „historia osteopatii amerykańskiej dowodzi, że co prawda reformatorzy mieli słuszność, jednakże z drugiej strony potwierdziły się także obawy lezjonistów”12, czego wyrazem jest fakt, że obecnie przeważająca część amerykańskich lekarzy osteopatów w znacznym stopniu odwróciła się od manualnych metod leczenia. Sam Littlejohn rozszerzył zwyczajowo stosowane metody manualne o zastosowanie kąpieli13, a także rozpatrywał użycie środków anestetycznych14. W przypadku zabiegów operacyjnych poszukiwał łagodnych metod, zaś w odniesieniu do zwyczajowego leczenia osteopatycznego – odrzucał je. W jego ocenie dozwolone było natomiast stosowanie środków antyseptycznych, co jednak prawie zupełnie nie pozostawało w sprzeczności z regułami Stilla15.

Wpływ bakteriologii i immunologii

Pod koniec XIX w. i na początku XX w. w kręgach amerykańskiej osteopatii kontrowersje wzbudził rozwój bakteriologii i immunologii w naukach medycznych. Fakultet Amerykańskiej Szkoły Osteopatii – w całkowitej sprzeczności z poglądami Stilla – reprezentował teorię, zgodnie z którą mikroorganizmy miałyby być współodpowiedzialne za rozwój konkretnych jednostek chorobowyc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy