Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii , Otwarty dostęp

18 lutego 2020

NR 113 (Luty 2020)

Laseroterapia – ewolucja czy rewolucja?

104

Pytanie: „Laseroterapia – ewolucja czy rewolucja?” jest istotne przede wszystkim w kontekście wprowadzenia i zastosowania w fizjoterapii laserów wysokoenergetycznych. Konieczność stworzenia nowej metodyki zabiegowej, stojącej niejednokrotnie w sprzeczności z tzw. klasyczną metodyką laseroterapii lub w znacznej mierze od niej odbiegającej, a dotyczącej przede wszystkim dawkowania oraz technicznego sposobu wykonywania samego zabiegu, można uznać istotnie za największy przełom w tej terapii.

Laseroterapia ma swoje początki w latach 60. XX w. Zastosowanie tego rodzaju bodźca w medycynie/fizjoterapii nastąpiło więc niewiele później od momentu opracowania i zbudowania samego urządzenia, którego podstawą działania jest wymuszona emisja promieniowania elektromagnetycznego, w tym wypadku optycznego. Stąd również wzięła się nazwa owego bodźca: LASER – light amplification by the stimulated emission of radiation, czyli wzmocnienie światła przez wymuszoną emisję promieniowania. Jego zakres obejmuje promieniowanie ultrafioletowe, część widzialną oraz podczerwień. Organizm naturalnie reaguje na energię świetlną, natomiast promieniowanie laserowe posiada dodatkową właściwość, jaką jest zdolność do wywołania efektu biostymulacyjnego w polu zabiegowym, tkance lub organizmie poddawanym takiemu naświetlaniu. Procesy zachodzące w czasie ekspozycji tkanki na działanie światła laserowego są zgodne z prawami optyki, a w przypadku zastosowań w medycynie – przede wszystkim z prawem Grotthusa–Drapera.

1 BTL-6000 HIL POWER – sonda laserowa
2 BTL-6000 HIL POWER – sonda laserowa


Promieniowanie laserowe, padając na tkankę, ulega częściowemu odbiciu i ugięciu, a pozostała energia wnika w tkankę, gdzie ulega rozproszeniu, jest absorbowana oraz transmitowana w jej głębsze warstwy. 
Istnieje obszar promieniowania laserowego, w którym transmisja promieniowania w komórkach jest największa. Obszar ten nazywa się okienkiem optycznym (terapeutycznym) skóry i mieści się w przedziale długości fali 550–1200 nm. Uznaje się, że fale promieniowania w tym zakresie długości najlepiej przenikają przez skórę/tkankę.

3 BTL-6000 HIL POWER – zrobotyzowany laser z termoskanerem – skan percepcji termicznej


Z punktu widzenia laseroterapii najważniejsze znaczenie ma skuteczna absorpcja promieniowania oraz zamiana energii światła laserowego na inny rodzaj energii wywołującej pożądany efekt terapeutyczny. Może to być osiągnięte przez takie dobranie parametrów zabiegowych, aby w czasie oddziaływania dominowały procesy transmisji energii na określoną głębokość, gdzie z kolei ma nastąpić optymalna absorpcja energii przez poszczególne struktury tkankowe. Obecne w tkance tzw. chromatofory (fotoakceptory), takie jak cząsteczki wody, hemoglobiny, melaniny czy białka, mają specyficzny dla siebie zakres widma promieniowania o określonej długości fali, w stosunku do którego mają zdolność transmisji 
lub pochłaniania.
Światło laserowe charakteryzują następujące cechy:

  • jednobarwność – szerokość linii widmowej jest bardzo mała, a długość fali wszystkich fotonów tworzących wiązkę jednakowa,
  • spójność (koherentność) – fotony względem siebie są zgodne w fazie,
  • ukierunkowanie/równoległość – skolimowane promienie tworzące wiązkę biegną idealnie równolegle względem siebie,
  • skupienie/intensywność – możliwe skupienie za pomocą soczewek powoduje skumulowanie natężenia światła. 
4 BTL-6000 HIL POWER – zrobotyzowany laser z termoskanerem
5 BTL-6000 HIL POWER – zrobotyzowany laser z termoskanerem – widok z boku
6 BTL-6000 HIL POWER – zrobotyzowany laser z termoskanerem na stoliku – widok całego aparatu
7 BTL-6000 HIL POWER – zrobotyzowany laser z termoskanerem na stoliku
8 BTL-6000 HIL POWER na stoliku

Lasery wysokoenergetyczne w fizykoterapii

Pytanie: „Laseroterapia – ewolucja czy rewolucja?” jest istotne przede wszystkim w kontekście wprowadzenia do fizjoterapii i zastosowania w niej laserów wysokoenergetycznych. Konieczność stworzenia nowej metodyki zabiegowej, stojącej niejednokrotnie w sprzeczności z tzw. klasyczną metodyką laseroterapii lub w znacznej mierze od niej odbiegającej, a dotyczącej przede wszystkim dawkowania oraz technicznego sposobu wykonywania samego zabiegu, można uznać istotnie za największy przełom w tej terapii.
Jeszcze kilka lat temu nie do pomyślenia byłoby zastosowanie mocy lasera powyżej 1 W.
W fizykoterapii dostępne były jedynie lasery niskiej mocy, poniżej 1 W – LLLT. Obecnie nadal są one powszechnie stosowane, równolegle jednak na rynku już kilka lat temu pojawiła się i obecnie umacnia swoją pozycję inna klasa laserów – tzw. lasery wysokoenergetyczne. 
Co spowodowało powstanie tego typu urządzeń do laseroterapii? Istotą laseroterapii jest wprowadzenie odpowiedniej dawki energii (wyrażonej w dżulach na centymetr kwadratowy – J/cm2) do tkanki. I oczywiście zarówno klasyczne („zimne”) lasery, jak i lasery wysokoenergetyczne są w stanie ten cel zrealizować. Kwestia jest inna: w jakim czasie? 
Drugim zasadnym pytaniem jest pytanie o stopień przenikalności/głębokość penetracji wiązki laserowej do tkanki. W laserach LLLT dawka nie przekracza zazwyczaj 10 J/cm2 właśnie ze względu na czas, jaki jest potrzebny, aby wprowadzić daną dawkę przy wykorzystaniu określonej mocy.
Dla przykładu: wprowadzenie dawki 100 J/cm2 na obszarze 5 × 5 cm przy zastosowaniu mocy 10 W w wiązce ciągłej potrwa 4:10 min, przy 20 W – 2:05 min, a przy 30 W (!) – 1:23 min. Wprowadzenie tej samej dawki za pomocą lasera o mocy 
0,5 W (500 mW) zajęłoby aż 83:20 min! Bezwzględnie argument o krótszym czasie wykonania samego zabiegu jest tutaj jak najbardziej aktualny.

Wpływ laseroterapii na organizm

Podczas prac i badań nad laserami wysokoenergetycznymi i ich zastosowaniem w terapii zauważono kolejne właściwości, charakterystyczne również dla laserów LLLT. W przypadku laserów wysokoenergetycznych właściwości te zostały jednak zdecydowanie zintensyfikowane. Chodzi 
tu o działanie:

  • przeciwbólowe,
  • biostymulacyjne,
  • przeciwzapalne, 

a dokładniej o:

  • przyspieszenie komórkowej przemiany materii,
  • zwiększenie mikrocyrkulacji limfatycznej i żylnej (szybsze odprowadzanie produktów przemiany materii),
  • wzrost progu bólu,
  • stymulację wytwarzania endorfin,
  • proces leczenia przyczynowego, a nie objawowego,
  • inicjację procesu regeneracji tkanek,
  • replikację RNA mitochondrialnego,
  • zwiększenie syntezy DNA jądrowego,
  • replikację mitochondriów,
  • wzrost produkcji ATP,
  • stymulację układu odpornościowego: proliferację i migrację neutrofili obojętnochłonnych, aktywację monocytów, redukcję prostaglandyny E2 (PGE2), wsparcie wytwarzania prostacykliny (PGI2). 

Wydaje się jednak, że najistotniejszy jest silny efekt przeciwbólowy powstający za sprawą absorpcji krótkich impulsów laserowych wysokiej mocy przez tkankę, co powoduje cykliczne zmiany ciśnienia i swoisty mikromasaż tkanek. 

Absorpcja promieniowania a moc lasera

Wysoka moc jest ściśle związana z długością fali. Zastosowana w laserach wysokoenergetycznych długość fali (1064, 980 lub 810 nm) charakteryzuje się najniższym poziomem absorpcji promieniowania laserowego przez melaninę, hemoglobinę oraz wodę – przede wszystkim dotyczy to długości 1064 nm. Zwiększenie mocy wiązki laserowej przy większej długości fali powoduje lepszą penetrację światła w tkankach. 
W laserach wysokoenergetycznych dawka jest na tyle intensywna, że pomimo istotnej absorpcji części promieniowania w tkankach powierzchownych duża jego część przechodzi do warstw położonych głębiej. Związany z laserami wysokoenergetycznymi efekt termiczny jest właśnie wynikiem intensywnej absorpcji promieniowania w powierzchownych warstwach tkanki, natomiast dawka jest na tyle duża, że pozostała część wiązki jest przenoszona do głębiej położonych tkanek i wywołuje jedynie efekty fotobiochemiczne (biostymulacyjne). 
...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy