Dołącz do czytelników
Brak wyników

Masaż Shantali – magia dotyku

Artykuły z czasopisma | 10 grudnia 2012 | NR 34
29

Powyższy artykuł nie jest instruktażem masażu, a jedynie próbą przybliżenia informacji o masażu Shantali. Ze względu na swą formę (zapis) nie może ukazać idei tego masażu – idei kontaktu, dotyku, którego nie można nauczyć się z książki.

Masaż Shantali wywodzi się z Indii. Został opisany przez francuskiego położnika Fryderyka Leboyera, który po raz pierwszy zapoznał się z technikami tego masażu w Kalkucie w 1960 r. Nazwa pochodzi od imienia hinduski, która wykonywała masaż na dziecku spoczywającym na jej nogach [7]. Wieloma badaniami potwierdzono pozytywny wpływ masażu na dziecko. Wśród zalet masażu na szczególne wyróżnienie zasługują [7]:

POLECAMY

  • poprawa rozwoju zdolności poznawczych,
  • uregulowanie snu,
  • uspokojenie,
  • poprawa apetytu,
  • zwiększenie odporności,
  • wzmocnienie więzi dziecko–rodzic.

Przygotowanie do masażu Shantali

Przed przystąpieniem do masażu Shantali należy pamiętać o kilku fundamentalnych zasadach oraz zwrócić szczególną uwagę na aspekt organizacyjny, by bodziec w postaci masażu stał się dla oseska stymulujący, bezpieczny i przyjemny. Jednym z podstawowych aspektów jest zapewnienie odpowiednich warunków, w których masaż się odbywa. Należy pamiętać o tym, by pomieszczenie, w którym przebywa dziecko, było nagrzane do temperatury ok. 23°C. Zapobiega to wychłodzeniu i nadmiernej utracie ciepła [1, 2]. Wskazane jest także uszczelnienie wszystkich otworów w pomieszczeniu, które mogą doprowadzić do powstania przeciągu [3].

Niezmiernie ważne jest, aby pamiętać, że masaż Shantali jest wyjątkowym momentem kontaktu matki z dzieckiem, pełnym spokoju i ciszy, w bezpiecznej i spokojnej atmosferze. Harmonijny i spokojny przebieg można zapewnić poprzez dobrą organizację. Warto wcześniej przygotować sobie takie akcesoria, jak: ręczniki, ciepłą oliwkę (wszystkie stosowane substancje muszą być naturalne i antyalergiczne, np. olejek migdałowy), płytę z muzyką do masażu [2], która imituje bicie serca matki. Jeśli jest to pora wieczorna, można przygotować także wanienkę czy wiaderko do umycia dziecka. Również rodzice czy opiekunowie powinni być odpowiednio przygotowani do masażu. Przed przystąpieniem do masażu należy umyć ręce, mieć krótkie paznokcie, a także zdjąć z rąk wszelką biżuterię.

By masaż miał charakter ciągły i nie był zakłócony przez niepożądane czynniki, należy zapewnić zajęcie innym członkom rodziny, np. rodzeństwu (starszym dzieciom można np. dać do masażu lalkę), należy także usunąć z pomieszczenia zwierzęta domowe. Zaleca się wyłączenie telefonów czy dzwonków [3]. Masaż jest najprzyjemniejszy, gdy dziecko nie jest głodne, ale też nie jest zbyt bardzo najedzone. Taki stan można uzyskać poprzez nakarmienie maluszka z jednej piersi przed masażem i po masażu z drugiej. Jeżeli dziecko karmione jest z butelki, można pozwolić mu na zaspokojenie największego głodu. Absolutnie nie należy stosować masażu jako pocieszenia dla dziecka płaczącego, gdyż może kojarzyć to z uczuciem niezadowolenia. Warunkiem przystąpienia do masażu jest odpadnięcie kikuta pępowinowego. Średnio masaż powinien trwać ok. 15 minut, jednak o jego długości tak naprawdę decyduje dziecko. To ono staje się nauczycielem – rodzice muszą nauczyć się patrzeć i reagować na jego zachowanie. Ważna jest kolejność opracowanych części ciała dziecka, a nie ich sekwencja.

Metodyka masażu Shantali

Masaż może być wykonywany w różnych pozycjach. Podstawową, najczęściej stosowaną, jest ta, w której rodzic siedzi z nogami wyprostowanymi, utrzymując dziecko na swoich udach. Gdy dziecko jest bardzo małe, można nogi utrzymać w pozycji zgięcia w stawach kolanowych. Sugeruje się także układanie dziecka na kocyku między nogami masującego. Inną odmianą jest pozycja leżenia na łóżku czy przewijaku (rodzic siedzi lub stoi z boku). Odpowiednią pozycję bardzo często weryfikuje dziecko. Niemowlę podczas masażu powinno być nagie. Starsze dziecko może być masowane w pieluszce lub majtkach [4].

Po umieszczeniu dziecka na nogach, należy umieścić dłoń stroną grzbietową na ciele dziecka, drugą ręką po nabraniu oliwki można przystąpić do rozpoczęcia masażu. Od tego momentu należy pamiętać o fundamentalnej zasadzie utrzymywania kontaktu zarówno dotykowego, jak i wzrokowego z dzieckiem. W ramach ruchów kontaktowych rozprowadza się ciepłą oliwkę na ciele dziecka. Masaż należy rozpocząć od strony klatki piersiowej. Ręce ułożyć wzdłuż mostka, wykonując ruchy symetryczne dobocznie (zdj. 1B). Ruch powtarzać wzdłuż przebiegu mostka, każdorazowo rozpoczynając poniżej pozycji wyjściowej. W kolejności wykonywać głaskanie tułowia ruchem naprzemiennym od stawu biodrowego do przeciwległego ramienia, raz lewą raz prawą ręką (zdj. 1A).

Zdj. 1 A. Ruch głaskania klatki piersiowej od okolicy kolca biodrowego w kierunku do linii pachowej

 

Zdj. 1 B. Głaskanie tułowia ruchem naprzemiennym

 

Przy ostatnim ruchu należy pozostać na ramieniu dziecka (nachwyt), drugą ręką chwycić nadgarstek i wykonywać ruch głaskania od ramienia do nadgarstka. Następnie zmienić ręce – przy czym ręka prowadząca obejmuje ramię podchwytem – i powtarzać ruch głaskania (zdj. 2). Opracowując kończynę górną, należy przejść do chwytu pierścieniowego (obejmując dłońmi ramię dziecka), wykonywać ruchy śrubowe w kierunku nadgarstka. Powracając do pozycji wyjściowej, należy pamiętać, by utrzymywać stały kontakt dotykowy z dzieckiem – najpierw powraca jedna, potem druga ręka.

Zdj. 2. Ruchy głaskania od ramienia do nadgarstka

 

Następnie masuje się dłoń dziecka, wykonując ruchy koliste na stronie grzbietowej dłoni zgodnie ze wskazówkami zegara opuszkami palców od II do V (zdj. 3). Ostatnią wykonywaną czynnością jest próba głaskania dłoniowej strony rączki poprzez włożenie swojej dłoni w dłoń dziecka tak, by wykonać ruch od nasady dłoni w kierunku dystalnym do opuszków palców (zdj. 4A–B). Ruch należy zakończyć zamknięciem dłoni dziecka w piąstkę i utrzymaniem takiej pozycji przez kilka chwil. Po zakończeniu masażu jednej kończyny górnej, czynności te powtarza się na stornie przeciwnej.

Zdj. 3. Ruchy koliste na stronie grzbietowej nadgarstka

 

Zdj. 4A–B. Ruchy głaskania wewnętrznej strony dłoni

 

Zdj. 4B.

 

Utrzymując cały czas kontakt dotykowy z dzieckiem, należy przejść do masażu okolicy brzucha, który polega na sekwencji trzech ruchów. Pierwszy to ruch od łuków żebrowych do okolicy spojenia łonowego wykonywany przedramieniem z lekkim ruchem obrotowym (zdj. 5A–B). W następnej kolejności należy wykonywać ruchy koliste wokół pępka zgodnie ze wskazówkami zegara, całą dłonią (zdj. 6A–B). Następnie należy przejść do ruchu przypominającego ruch spadającego liścia, od łuków żebrowych do stawu biodrowego, pamiętając o tym, by za każdym razem ruch kończyć na lewym stawie biodrowym dziecka (zdj. 7A–B). Płynnym ruchem należy przejść do masażu kończyny dolnej, w obrębie której powtarza się zarówno ruchy głaskania, jak i ruchy śrubowe wzdłuż całej nogi (zdj. 8, 9). Następnie należy przejść do masażu stopy, który polega na wykonywaniu ruchu nasadą dłoni od proksymalnej strony przyśrodkowej w kierunku strony zewnętrznej i dystalnie (zdj. 10). Każdą sekwencję ruchów należy powtórzyć na drugiej kończynie dolnej.

Zdj. 5A–B. Ruch od łuków żebrowych do spojenia łonowego z rotacją przedramienia

 

Zdj. 5B.

 

Zdj. 6A–B. Ruchy koliste wokół pępka

 

Zdj. 6B.

 

Zdj. 7A–B. Ruch spadającego liścia

 

Zdj. 7B.

 

Zdj. 8. Ruchy głaskania wzdłuż całej kończyny dolnej

 

Zdj. 9. Ruchy śrubowe wzdłuż kończyny dolnej

 

Zdj. 10. Masaż stopy

 

Następnie należy przełożyć dziecko na brzuch, pamiętając o zapewnieniu poczucia bezpieczeństwa i czułości, a także zwracając uwagę, by dziecko miało swobodę ruchu głową i by pozycja nie powodowała ucisku na brzuch [6]. Masaż rozpoczyna się od ruchu głaskania naprzemiennie wzdłuż kręg...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy