Dołącz do czytelników
Brak wyników

O koncepcji Maitland® Część 1.

Artykuły z czasopisma | 2 lutego 2013 | NR 36
29

Geoffrey Douglas Maitland o swojej koncepcji twierdził: „Ta metoda nie jest doskonała. Jest żywa, będzie się rozwijać i rozprzestrzeniać”. Metoda ta to nie tylko sposób wykorzystania technik manipulacyjnych. Podkreśla konkretny sposób myślenia, rodzaj ciągłego diagnozowania.

Geoffrey Douglas Maitland urodził się w Adelajdzie w Australii w 1924 r. Podczas drugiej wojny światowej służył w siłach powietrznych. W latach 1946–1949 odbył szkolenie z fizjoterapii. Pierwszym miejscem jego pracy był szpital dziecięcy w Adelajdzie. W połowie lat 50. ubiegłego wieku przyjął stanowisko wykładowcy na Uniwersytecie Południowej Australii. Zachęcał studentów, aby spisywali karty badań pacjentów jak najwcześniej. Uważał, że myśli powinny być spisane, aby można było je później analizować. W 1954 r. rozpoczął nauczanie terapii manualnej. W 1961 r. otrzymał nagrodę, która umożliwiła mu i jego żonie Annie podróż do osteopatów, lekarzy i fizjoterapeutów, o których czytał lub słyszał. Z niektórymi korespondował od wielu lat. W Anglii odbył ciekawą rozmowę z Jamesem Cyriaxem i jego zespołem. Podczas tej podróży zaprzyjaźnił się z Gregorym P. Grievem.

POLECAMY

W 1962 r. Maitland napisał artykuł zatytułowany Problemy w nauczaniu manipulacji kręgosłupa dla australijskiego towarzystwa fizjoterapeutycznego. Przedstawiał w nim jasny podział na manipulacje i mobilizacje. Stał się obrońcą łagodnych technik mobilizacyjnych w leczeniu bólu, uzupełniających tradycyjne intensywne techniki zwiększające zakres ruchu.

Maitland jest autorem wielu artykułów dla „Australian Journal of Physiotherapy” i innych medycznych i fizjoterapeutycznych czasopism na całym świecie. Pierwsze wydanie książki Vertebral Manipulation zostało opublikowane w 1964 r. Wydanie drugie – w 1968. Dwa lata później pojawiła się Peripheral Manipulation. Przez ponad 40 lat Maitland leczył pacjentów, wykładał na uniwersytecie i publikował prace naukowe. Praca kliniczna była dla niego ciągłym źródłem inspiracji i pozwalała stale ulepszać pomysły na terapię. W 1965 r. jedno z jego marzeń się ziściło. W Adelajdzie rozpoczął się pierwszy 3-miesięczny kurs manipulacji kręgosłupa, z czasem przekształcony w program magisterski.

Maitland był jednym z założycieli International Federation of Orthopaedic Manual Therapy (IFOMT), gałęzi World Confederation for Physical Therapy (WCPT). W 1992 r. założono International Maitland Teacher’s Association (IMTA) – w Zurzach w Szwajcarii. Maitland był jego członkiem-założycielem i pierwszym prezesem.

Jedną z zalet metody Maitland® jest dyscyplina i ciągła kontrola. Jej twórca twierdził: „Ta metoda nie jest doskonała. Jest żywa, będzie się rozwijać i rozprzestrzeniać”. Koncepcja Maitland® to nie tylko sposób wykorzystania technik manipulacyjnych, ale też metoda myślenia i działania. Metoda Maitland® w obecnie znanej postaci podkreśla konkretny sposób myślenia, rodzaj ciągłego diagnozowania („Wiedzieć kiedy i dlaczego stosujemy daną technikę i jak dostosować ją do indywidualnej sytuacji klinicznej”) [2].

Światową organizacją określającą ramy nowoczesnej terapii manualnej jest IFOMPT (International Federation of Orthopaedic Manipulative Physical Therapists). Ortopedyczna Terapia Manualna jest specjalistyczną częścią fizjoterapii zajmującą się problemami nerwowomięśniowymi, opartą na klinicznym wnioskowaniu. Stosuje techniki manualne i ćwiczenia terapeutyczne. Kieruje się dostępnymi dowodami naukowymi i klinicznymi, jak również obrazem biopsychologicznym pacjenta. Definicja nowoczesnej terapii manualnej według IFOMPT jest szeroka. Koncepcja Maitland® wpisuje się w nią, realizując wszystkie jej elementy: koncepcja ściany cegieł, wnioskowanie kliniczne oraz badanie – ocena kliniczna.

Koncepcja ściany cegieł (Brick wall)

Procesy myślowe odbywają się po dwóch stronach: teoretycznej i klinicznej. Decyzje dotyczące działań terapeutycznych są podejmowane na podstawie obserwacji strony klinicznej. Wiedza teoretyczna wpływa na działania, ale nie jest najważniejsza. Model ściany cegieł próbuje odwzorować sposób myślenia terapeuty. Strona teoretyczna to wiedza anatomiczna, biomechaniczna, fizjologiczna, psychologiczna. Wiedza teoretyczna cały czas się zmienia, poszerza w miarę rozwoju nauki. Przykładem mogą być dyski międzykręgowe. Jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku twierdzono, że są nieunerwione i nie mogą być źródłem bólu. Sądzono, że przy bólach związanych z uwypukleniem bądź przerwaniem pierścienia ból powodowany jest tylko przez ucisk okolicznych struktur. Obecnie panuje zgoda, że unerwiona jest zewnętrzna 1/3 pierścienia włóknistego dysku, choć są badania, w których autorzy twierdzą, że w zdegenerowanych dyskach są włókna nerwowe również w okolicach jądra miażdżystego.

Chociaż wiedza teoretyczna stale się rozwija, nadal jeszcze jest dużo niewiadomych, więc nie może ona stanowić podstawy terapii. W codziennej pracy decyzje terapeutyczne są podejmowane na podstawie obserwacji po stronie klinicznej. Z wywiadu i badania manualnego terapeuta otrzymuje informacje dotyczące objawów pacjenta. Celem terapii jest zmniejszenie objawów, a więc poprawa stanu pacjenta. Diagnoza choroby to informacje po stronie teoretycznej. Nie rzadko się zdarza, że pacjenci z tym samym rozpoznaniem mają różne objawy. Przykładem (rys. 1) mogą być pacjenci ze zmianami zwyrodnieniowymi w stawie biodrowym. Objawem u jednego pacjenta może być tylko ból stawu w nocy podczas spania na boku.

Rys. 1. Koncepcja ściany cegieł

 

U drugiego może być ból kolana po dłuższym chodzeniu, a u trzeciego – sztywność stawu bez bólu. Każdy pacjent ma inne objawy i u każdego z tych pacjentów terapia powinna wyglądać trochę inaczej. Możliwa jest też sytuacja, w której pacjenci z takimi samymi objawami np. bólem kręgosłupa lędźwiowego w zgięciu, mają inną diagnozę, np. dyskopatia odcinka lędźwiowego, zmiany zwyrodnieniowe czy rwa kulszowa. Mimo że pacjenci mają różne objawy, to terapia może wyglądać bardzo podobnie.

Istotą koncepcji Maitland® jest sposób myślenia i podejmowania decyzji klinicznych (wnioskowania klinicznego) podczas badania i terapii. Na hipotezy stawiane przez terapeutę i decyzje podejmowane podczas procesu usprawniania mają wpływ wiadomości po obydwu stronach ściany. Koncepcja Maitland® skupia się głównie na stronie klinicznej. Wybór technik badania i terapii zależy głównie od sytuacji klinicznej (bólu, oporu, napięcia mięśni). Pacjent i jego główny problem jest zawsze w centrum uwagi.

Należy pamiętać, że wiedza teoretyczna towarzyszy terapeucie i ma na niego wpływ, ale nie decyduje o jego działaniach. Informacje teoretyczne (np. diagnoza biomedyczna) zapewniają wiadomości w zakresie przeciwwskazań, intensywności i postępów badania oraz terapii, jak również wskazówek do prognozy wyników leczenia.

Rys. 2. Model wnioskowania klinicznego [4,5]

Wnioskowanie kliniczne

Jest to sposób myślenia terapeuty i podejmowania przez niego decyzji klinicznych (proces rozwiązywania problemów). Wnioskowaniu klinicznemu towarzyszy odnoszenie się do analogii ściany cegieł. Kliniczne wskazówki, takie jak lokalizacja bólu, sztywność itp., są notowane podczas badania i terapii. Pojawiają się różne hipotezy kierujące sposobem badania pacjenta, a następnie terapią. Ma to najprawdopodobniej związek z podejściem do rozwiązywania problemów przez większość dorosłych [4, 5]. Proces formułowania hipotez i ich oceny jest stosowany w procesie diagnostyki medycznej [4, 5] i w fizjoterapii [4, 5]. Każde pytanie zadawane pacjentowi i działanie, które następuje w jego efekcie, odbywa się na skutek procesów myślowych. Podczas procesu usprawniania, świadomie lub nie do końca świadomie, terapeuta analizuje stan pacjenta i planuje kolejne działania. Wnioskowanie kliniczne jest próbą usystematyzowania i uporządkowania procesów myślowych.

Badanie – ocena kliniczna

Badanie pacjenta obejmuje całość obrazu i procesu fizjoterapii, włączając wywiad (badanie podmiotowe), badanie manualne (przedmiotowe), zmiany stanu pacjenta podczas terapii i jej ostateczne efekty. Objawy należy zapisać na karcie ciała (rys. 3). W badaniu podejmuje się próbę połączenia elementów układanki w jedną całość i uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy pasują do siebie.

Rys. 3. Karta ciała

 

Proces myślenia podczas badania analitycznego jest łatwy i logiczny. Zawiera wnioskowanie pionowe, boczne, jak również indukcyjne i dedukcyjne [1]. W koncepcji Maitland kładziony jest szczególny nacisk na dokładne badanie, którego efektem jest ściśle określone leczenie i ocena jego efektów. Ten sposób terapii jest fundamentem nowoczesnej medycyny. Jest prawdopodobnie, o ile to możliwe, maksymalnie bliski metodzie naukowej i służy jako przykład dla innych specjalności w fizjoterapii. Podczas badania i terapii ocenia się stan pacjenta i osiągane postępy. Dokonuje się tego zarówno na podstawie odczuć terapeuty, jak i pacjenta. Badanie wykonuje się przed terapią, w jej trakcie i po niej.

Na początku pierwszego spotkania należy przeprowadzić badanie wstępne, spróbować zdefiniować problem z punktu widzenia terapeuty, zaproponować hipotezę dotyczącą zaangażowanych elementów układu ruchu, ocenić stadium i nasilenie dysfunkcji. Należy się zastanowić, czy są jakieś przeciwwskazania do terapii lub czy konieczne jest podjęcie środków ostrożności. Zarówno podczas wywiadu, jak i badania manualnego zapisuje się parametry do oceny postępów t...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy