Dołącz do czytelników
Brak wyników

Obrzęki kończyn dolnych

Artykuły z czasopisma | 7 września 2013 | NR 42
0 2197

Obrzęki kończyn dolnych są dolegliwością niezwykle powszechną na całym świecie. Stanowią poważne schorzenie, które w przeciwieństwie do doskonale poznanych i sukcesywnie leczonych obrzęków kończyn górnych są często bagatelizowane. 

Ograniczona wiedza na temat możliwości terapeutycznych – zarówno wśród pacjentów, jak i ich rodzin, przyczynia się do wycofania społecznego chorego oraz pogłębiania jego dolegliwości. Prowadzi to do powstania błędnego koła, eliminacja chorego z życia społecznego i pełnionych przez niego wcześniej funkcji skutkuje pogorszeniem jego jakości życia oraz stanu fizycznego, co dodatkowo prowokuje go do unikania aktywności życia codziennego. Nieoceniona w tym miejscu okazuje się pomoc fizjoterapeutyczna, która poza poprawą sprawności fizycznej i stanu kończyn dolnych może pomóc w przywróceniu chorego do pełnego życia społecznego [1, 2].

POLECAMY

OBRZĘK KOŃCZYN DOLNYCH 

Obrzęk można zdefiniować jako gromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej i pozanaczyniowej tkanek i narządów. Jego przyczyny są bardzo zróżnicowane – od niegroźnych i niewymagających interwencji medycznej, po ciężkie choroby systemowe zagrażające życiu. Mimo mnogości przyczyn obrzęków powstają one zazwyczaj w jednym z poniższych mechanizmów:

  • zwiększenie przepuszczalności ścian naczyń, np. urazy, stany zapalne,
  • wzrost ciśnienia hydrostatycznego w naczyniach żylnych, np. niewydolność serca, zakrzepica żył głębokich,
  • spadek ciśnienia onkotycznego osocza (ciśnienia uwarunkowanego stężeniem białka w osoczu), np. uszkodzenie wątroby (miejsce produkcji albumin), zespół nerczycowy (nadmierna utrata białka), niedożywienie (niska podaż białka),
  • upośledzenie odpływu chłonki. 

Obrzęki można również podzielić, ze względu na ich lokalizację, na miejscowe i uogólnione (tab. 1).

 

Tab. 1. Podział częstszych przyczyn obrzęków ze względu na lokalizację
Przyczyny uogólnione Przyczyny miejscowe
  • niewydolność serca
  • związane ze stanem zapalnym
  • marskość wątroby
  • użądlenie owada
  • zespół nerczycowy
  • zakrzepica żył głębokich
  • niedożywienie (niska podaż białka)
  • obrzęki alergiczne
  • zespół złego wchłaniania
  • upośledzony odpływ chłonki (róża, filarioza)
  • hormonalne (niedoczynność tarczycy)
  • polekowe (kortykoterapia)
  • obrzęk ciężarnych

 

W związku z tak licznymi przyczynami obrzęków ich leczenie jest bardzo zróżnicowane. Część przypadków nie wymaga specjalistycznego postępowania, ponieważ ustępuje samoistnie, inne zaś wymagają leczenia farmakologicznego lub zastosowania różnych metod terapeutycznych. W praktyce fizjoterapeuty niewątpliwie największe znaczenie ma leczenie obrzęków limfatycznych, w przypadku których tzw. kompleksowa terapia limfatyczna jest podstawową metodą zalecaną przez International Society for Lymphology [3–5].

OBRZĘK LIMFATYCZNY

Obrzęk limfatyczny jest wynikiem zastoju chłonki z powodu nabytego defektu lub wrodzonych wad naczyń chłonnych. Najczęstszą lokalizacją jest tkanka podskórna i skóra. Zastój chłonki może powodować przewlekły stan zapalny [3].
Obrzęk limfatyczny można podzielić na pierwotny – najczęściej spowodowany wrodzonymi defektami układu chłonnego, i wtórny – najczęściej spowodowany urazami i uszkodzeniami. Wtórny obrzęk limfatyczny może być również wynikiem radioterapii, choroby nowotworowej czy chirurgicznego usunięcia węzłów chłonnych [6].
Objawy wskazujące na występowanie obrzęku limfatycznego kończyny dolnej:

  • stwardnienie skóry przodostopia i nasady drugiego palca stopy, które uniemożliwia pochwycenie skóry w fałd, nazywane jest objawem Stemmera,
  • obrzęk palców stóp powodujący ich zniekształcenie oraz wytworzenie na grzbiecie stopy garbu [3].

 

Tab. 2. Podział obrzęków limfatycznych [3]
Obrzęki limfatyczne
nabyte wrodzone
  • pasożytnicze (filarioza)
  • sporadyczne (najczęstsze)
  • pozapalne
  • rodzi...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    Dorota Steczko

    Fizjoterapeutka, zawodowo związana z Centrum Medycznym MeaVita w Krakowie. Absolwentka kierunku fizjoterapia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Specjalizuje się w rehabilitacji okołoporodowej, połogowej oraz uroginekologicznej. Certyfikowany terapeuta profilaktyki uroginekologicznej wg koncepcji BeBo. Pracuje głównie z kobietami w ciąży i po porodzie, pomagając im aktywnie i bezpiecznie przejść przez okres ciąży, przygotować się do porodu, a później sprawnie i świadomie wrócić do formy. Wykładowca w Szkole Rodzenia oraz współautor warsztatów dla kobiet związanych m.in. z ciążą, treningiem dna miednicy oraz rozejściem mięśnia prostego brzucha. Autorka licznych artykułów o tematyce rehabilitacyjnej oraz położniczo-ginekologicznej.

    Ewelina Bijak

    Fizjoterapeuta pracujący w Centrum Medycznym MeaVita w Krakowie. Absolwentka kierunku Fizjoterapia Collegium Medicum w Krakowie, który ukończyła z wyróżnieniem. Specjalizuje się w rehabilitacji okołoporodowej, połogowej, w tym także rehabilitacji blizny po cesarskim cięciu oraz uroginekologicznej. Certyfikowany terapeuta profilaktyki uroginekologicznej wg koncepcji BeBo. Autorka licznych artykułów z dziedziny fizjoterapii, w tym także rehabilitacji ginekologiczno-położniczej. W swojej pracy ma do czynienia z pacjentkami mającymi problemy m.in. z rozejściem mięśnia prostego brzucha, zaburzeniami w obrębie mięśni dna miednicy, nietrzymaniem moczu, obniżeniem narządów płciowych. Ponadto prowadzi zajęcia ruchowe mające na celu przygotowanie kobiet do okresu ciąży, porodu oraz połogu. Swoją wiedzę przekazuje podczas licznych warsztatów i szkoleń także jako wykładowca w szkole rodzenia.

    Piotr Bijak

    Lekarz, absolwent Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum UJ w Krakowie. Autor licznych prac naukowych oraz artykułów, laureat Stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia. Na co dzień pracuje w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II. Jego główne zainteresowania to kardiologia, angiologia i ultrasonografia. Uczestnik wielu kursów doskonalących z tego zakresu.

    Mateusz Kózka

    Mateusz Kózka