Dołącz do czytelników
Brak wyników

Połączenie łuków stopy z miednicą

Artykuły z czasopisma | 6 września 2012 | NR 31
27

Stopy, bo o nich będzie mowa (oraz o ich relacji do miednicy) są pierwszą strukturą ciała mającą kontakt z podłożem. Ich funkcją jest podpieranie całego ciężaru ciała i reagowanie na wszelkie obciążenia i napięcia wynikające z konieczności stałego adaptowania się do zmieniającego się kształtu podłoża oraz reagowania na wszystko, co się dzieje we wszystkich strukturach ciała znajdujących się powyżej. Stopa jest również jednym z receptorów używanych do kontaktowania się z otoczeniem, czującym wibracje i temperaturę podłoża. W dzisiejszym świecie ten element funkcjonalności stopy jest bardzo słabo wykorzystywany, a wytwory współczesnej mody nie są dla nas łaskawe i nieułatwiają utrzymania pełnej funkcjonalności i zdrowia naszych stóp. Rola stopy dla reszty ciała jest nieoceniona i od jej prawidłowego funkcjonowania i ułożenia zależy to, jak funkcjonuje i układa się w przestrzeni reszta ciała. Celem artykułu było przybliżenie jednego z aspektów ułożenia stóp i ich relacji do tego, co się dzieje z miednicą poprzez powiązanie ich ze sobą przez dolną taśmę spiralną.

POLECAMY

 

W przykładzie opisanym poniżej pokazano wykorzystanie koncepcji Anatomy Trains do tworzenia strategii zabiegowych w dolnej części ciała i wykorzystania jej do zmieniania relacji ułożenia stóp do miednicy. Pokazano, jak dolna taśma spiralna łączy ze sobą przód i tył miednicy z łukami stopy. Następnie prześledzono zależność napięcia i długości dolnej części taśmy spiralnej na wzorce ułożenia stóp i ich wpływ na przechylanie kości biodrowych. Na koniec omówiono sposób, w jaki można zmieniać ułożenie stóp i kości miednicy poprzez pracę manualną na dolnej części taśmy spiralnej. Oczywiście rozważania nie są pełne i nie odnoszą się do wszystsich elementów strukturalnych wpływających na ułożenie stóp i miednicy, ale dla potrzeb tego artykułu zawężono przedmiot rozważań tylko do struktur powierzchownych zawartych w obrębie taśmy spiralnej.

Taśma spiralna to dwie heliktyczne pasma mięśniowo-powięziowe oplatające ciało. Ta ciągłość mięśniowo-powięziowa utworzona jest z mięśni powierzchownych. Przechodzi, przeplata się, a nawet ma wspólne elementy z trzema pozostałymi taśmami powierzchownymi: powierzchowną taśmą przednią (PTP), tylną (PTT) i boczną (TB). Śledząc przebieg jednej taśmy spiralnej, należy zacząć od prawej strony głowy mięśniem płatowatym głowy i szyi, następnie ponad wyrostkami kolczystymi dolnych kręgów szyjnych i górnych piersiowych przejść na mięsień równoległoboczny po drugiej stronie kręgosłupa, dalej pod brzegiem przyśrodkowym łopatki w mięsień zębaty przedni, który następnie wtapia się w mięsień skośny zewnętrzny. Naturalną ciągłością powięziową dla niego jest mięsień skośny wewnętrzny po drugiej stronie. W ten sposób prześledzony został przebieg górnej taśmy spiralnej od prawej strony głowy pod lewą pachą, wokół przedniej ściany brzucha aż do prawego biodra.

Druga część taśmy spiralnej – dolna, stanowi główne zagadnienie niniejszego artykułu. Jeśli spojrzeć na nią z przodu, widać, jak rozpoczyna się na kolcu biodrowym przednim górnym i grzebieniu kości biodrowej mięśniem naprężaczem powięzi szerokiej. Biegnąc w dół, przechodzi w przednią część pasma biodrowo-piszczelowego, które powięziowo łączy się z mięśniem piszczelowym przednim. Znajdując się we wspólnej torbie powięziowej (przedziale przednim podudzia) z prostownikami palców i palucha, schodzi w dół pod troczkami, biegnąc do wewnętrznej część stopy i przyczepia się (lub bardziej – wtapia) w torebkę stawową i kości tworzące staw pomiędzy pierwszą kością śródstopia a przyśrodkową kością klinowatą. Dokładnie w tym samym miejscu od zewnętrznej strony stawu wtapia się w niego ścięgno mięśnia strzałkowego długiego, tworząc wraz z piszczelowym przednim „strzemię” biegnące pod stopą. Mięsień strzałkowy długi biegnie w jednej torbie powięziowej (w przedziale bocznym podudzia) z mięśniem strzałkowym krótkim i idąc w górę, dochodzi do głowy kości strzałkowej. Tu widoczne jest kolejne połączenie powięziowe mięśnia strzałkowego z głową krótką mięśnia dwugłowego uda, która łączy się z bardziej powierzchowną głową długą dwugłowego, biegnącą w górę aż do guza kulszowego. W ten sposób, śledząc przebieg dolnej części taśmy spiralnej, można przejść od przedniej i górnej strony miednicy, otaczając stopę od łuku przyśrodkowego do bocznego, następnie w górę do tylnej i dolnej strony miednicy. Warto zapamiętać z tego opisu, że taśma spiralna łączy przód miednicy, przechodząc pod stopą, z tyłem miednicy. Żeby lepiej sobie to wyobrazić, można wziąć w rękę pasek, sznurek lub taśmę Thera-Band® i przytrzymując ją z przodu na kolcu biodrowym przednim górnym, przeciągnąć ją pod stopą od wewnętrznego jej brzegu, wychodząc spod stopy do zewnętrznego brzegu i przytrzymując jego drugi koniec przy guzie kulszowym. Należy zwrócić uwagę, co się dzieje, kiedy pociągnie się w górę za koniec przyczepiający się do przedniej strony miednicy. Kolec biodrowy idzie w górę i w tył (przechylenie w tył lub kontrnutacja względem kości krzyżowej), pociągając za sobą łuk przyśrodkowy stopy w górę. Co się wówczas dzieje z tylną stroną miednicy? Guz kulszowy będzie przesuwał się w dół i w przód, pozwalając tylno-bocznej części taśmy spiralnej na wydłużenie się i przechylenie stopy na zewnątrz. Czyli pronacja stopy jednocześnie powoduje przechylenie kości biodrowej po tej samej stronie w przód i odwrotnie – poprzez przechylenie kości biodrowej w przód można wpłynąć na pronację w stopie. A co stanie się, kiedy w jednej stopie wykona się pronację, a w drugiej supinację? Pronacja prawej stopy, a supinacja lewej będzie powodowała przechylenie się prawej kości biodrowej w przód, a lewej w tył, czyli miednica jako całość wykona rotację w lewą stronę. Kiedy odwróci się strony i wykona pronację lewą stopą, a supinację prawą, miednica wykona rotację w prawą stronę. Znając tę zależność i przebieg taśmy spiralnej, można skutecznie zmieniać ułożenie stóp i miednicy pacjentów poprzez pracę na dolnej części taśmy spiralnej.

STRATEGIA

Co należy zrobić, kiedy stwierdza się rotację miednicy w lewą stronę połączoną z pronacją stopy prawej i supinacją stopy lewej? Przednia część taśmy spiralnej w prawej nodze będzie skrócona i jako warstwa powięziowa również opuszczona w dół. Tylna strona prawej taśmy spiralnej będzie natomiast wydłużona i napięta. Jednocześnie tkanka z nią związana będzie przesunięta w górę względem części przedniej.

Działanie terapeutyczne polegać będzie na wydłużeniu, rozciągnięciu i przesunięciu ku górze przedniej części taśmy spiralnej, od przyśrodkowego łuku stopy po kolec biodrowy przedni górny. Na tylnej stronie należy pracować manualnie w poprzek włókien, poprawiając trofikę tych naciągniętych tkanek oraz przesunąć je w dół i dodatkowo można pracować nad ich siłą poprzez ćwiczenia wzmacniające. Odwrotnie należy działać na lewej stronie. Poprzez takie działanie można wpłynąć na powierzchowne przyczyny wpływające na ułożenie stóp i miednicy pacjentów. Poniżej kilka przykładowych technik, jakie można użyć do tego typu pracy:

1. Piszczelowy przedni

  • Palpacja Mięsień piszczelowy przedni można znaleźć na przedniej części podudzia, przesuwając się palcami na zewnątrz od krawędzi kości piszczelowej. Idąc od dołu, można łatwo znaleźć jego ścięgno, wykonując silną supinację i zgięcie grzbietowe stopy. Pozwala to zobaczyć, jak mocne ścięgno mięśnia piszczelowego przedniego „wstanie” w przód od kostki przyśrodkowej i biegnie do pierwszej kości śródstopia i przyśrodkowej kości klinowatej. Podążając w górę za ścięgnem, można wyczuć brzusiec mięśnia piszczelowego przedniego znajdujący się zaraz obok brzegu kości piszczelowej i można za nim podążać aż do kłykcia bocznego kości piszczelowej.
  • Technika na mięsień piszczelowy przedni (w prawej nodze) Pacjent leży na plecach z nogami wyprostowanymi. Terapeuta opiera się przedramieniem lub „miękką”, luźną pięścią (trzymając kontakt grzbietową stroną paliczków bliższych) nad kostką, gdzie splątane w troczki biegnie ścięgno mięśnia piszczelowego przedniego. Po uchwyceniu odpowiedniej warstwy powięzi otaczającej powierzchownie mięsień piszczelowy przedni należy zmienić kąt kierunku nacisku z do wewnątrz mięśnia na kierunek w dół i w górę, jednocześnie utrzymując kontakt z tą warstwą, przesunąć ją ku górze. Podczas przesuwania powięzi pacjent wykonuje zgięcie grzbietowe i podeszwowe, pomagając uwolnić powięź wokół mięśnia piszczelowego przedniego i całego przedziału przedniego podudzia.

 

2. Naprężacz powięzi szerokiej

  • Palpacja To nieduży powierzchowny mięsień, szeroki na ok. 3 palce. Znaleźć go można pomiędzy górnymi włóknami mięśnia prostego uda a pośladkowym średnim. Żeby go znaleźć, należy zlokalizować kolec biodrowy przedni górny kości biodrowej. Następnie płasko położony palec przesunąć w dół i bocznie od kolca. Prosząc pacjenta o rotację wewnętrzną przy rozluźnionym biodrze, spowoduje się, że mięsień ten napnie się i fizjoterapeuta poczuje jego brzusiec pod palcem, biegnący w dół w kierunku przedniej i górnej części krętarza większego, który wtapia się następnie w pasmo biodrowo-piszczelowe.
  • Technika na naprężacz powięzi szerokiej Pacjent leży na boku z nogą, na której pracuje fizjoterapeuta, na górze. Noga zgięta jest w stawie biodrowym i kolanowym. Należy ułożyć kość łokciową, pięść lub kostki palców w okolicy przedniej i górnej części krętarza większego kości udowej, chwycić odpowiednią warstwę powięziową mięśnia i angażując tkankę w górę w kierunku kolca biodrowego przedniego górnego, poprosić pacjenta o powolne wykonywanie ruchu wyprostu w stawie biodrowym. Kiedy ruch zaczyna powodować ból i napięcie u pacjenta, należy poprosić, aby zatrzymał się na chwilę i ponowił ruch, kiedy będzie on w granicach komfortu.

 

3. Pasmo biodrowo piszczelowe część przednia

  • Palpacja Naprężacz powięzi szerokiej przechodzi (kierunek w dół boczej strony nogi) w przednią część pasma biodrowo-piszczelowego. Można je wyczuć jako zbitą i gęstą tkankę leżącą powierzchownie nad mięśniem...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy