Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

12 stycznia 2018

NR 62 (Czerwiec 2015)

Porównanie wykrywalności guzków ukrytych w silikonowym modelu gruczołu sutkowego przez terapeutów pracujących manualnie i osoby niewykorzystujące palpacji w pracy zawodowej

0 8

Wśród wielu profesjonalistów pracujących na polu opieki zdrowotnej znajdują się terapeuci manualni, którzy jako jedno ze swoich podstawowych narzędzi w pracy z ludzkim ciałem wykorzystują dotyk. Służy im  zarówno jako środek diagnostyczny, jak i terapeutyczny. Dzięki dużym umiejętnościom palpacyjnym podczas badania pacjenta lokalizują kość lub inne twarde struktury znajdujące się pod warstwami miękkich tkanek, jak mięśnie i skóra [1, 2]. Dla chiropraktyków, podobnie jak dla osteopatów czy fizjoterapeutów, badanie palpacyjne wyrostków kręgów oraz właściwe odnalezienie poziomu kręgosłupa jest jednym z najważniejszych narzędzi diagnostycznych i terapeutycznych [3–5].

Artykuł ma na celu wykazanie, czy doświadczenie manualne, jakim jest praca zawodowa z pacjentami, wpływa na większą wykrywalność przez te osoby guzków w silikonowym fantomie gruczołu sutkowego w porównaniu do osób niewykorzystujących palpacji w pracy zawodowej.

Badanie palpacyjne stosowane przez osoby pracujące manualnie z ludzkim ciałem jest powszechnym narzędziem diagnostycznym. Ma ono jednak tę wadę, że nie istnieją badania poświęcone jego wiarygodności. W sytuacji gdy istniałyby lepiej rozwinięte, wiarygodne statystycznie metody diagnostyki palpacyjnej, opinia o klinicznej skuteczności terapii manualnej byłaby lepsza [6].

Skoro niektóre elementy diagnostyki bazują na zdolnościch palpacyjnych specjalisty, można założyć, że zarówno dla terapeuty, jak i pacjenta bardzo istotne jest, aby te zdolności były na najwyższym możliwym poziomie, czyli jak najbardziej precyzyjne, dokładne, a więc i bardziej wiarygodne.

Tu rodzi się pytanie, czy i w jaki sposób można poprawić swoją palpację. Czy jest możliwy trening umiejętności palpacyjnych?

Na zdolności palpacyjne składa się wiele elementów: silnie rozwinięte skórne zakończenia nerwowe (receptory czuciowe), wrażliwe proprioceptory mięśni i stawów, według Lundborga istnieje prawdopodobnie również element treningu układu czucia przetwarzanego w ośrodkowym układzie nerwowym [8].

W 2000 r. Chaitow zaproponował trening palpacji – polegał on na ułożeniu ludzkiego włosa pod pojedynczą kartką papieru i badanie go palpacyjnie z zamkniętymi oczami przez 2–4 minuty każdą ręką. Wraz z postępem treningu zwiększa się liczbę kartek [9]. Nie powstały jednak żadne badania, które potwierdziłyby skuteczność takiego treningu [7].

Chandhok i Bagust w 2002 r. porównywali dwie grupy osób na różnych etapach treningu palpacji (studenci V roku szkolenia z zakresu chiropraktyki w porównaniu z grupą początkującą z I roku). Badano próg dyskryminacji dwupunktowej. Badanie to nie było jednak w stanie definitywnie wykazać wpływu treningu na rozwój zdolności palpacyjnych, gdyż brakowało tam grupy kontrolnej – osób niewytrenowanych [10].

Rozszerzeniem tej próby było przeprowadzone przez Fostera i Bagusta w 2004 r. badanie polegające na ocenie, podobnie jak w poprzedniej pracy, progu dyskryminacji dwupunktowej. Dodatkowo jednak zaproponowano tu badanie polegające na wykrywaniu cienkiej żyłki przez różną liczbę przykrywających ją kartek, co pozwoliło na obiektywne i ilościowe zmierzenie zdolności palpacyjnych. Zbadano studentów szkolenia z chiropraktyki na różnych etapach edukacji, a także doświadczonych zawodowo chiropraktyków [11].

W badaniu z 2003 r. Billis, Foster i wsp. postanowili zbadać odtwarzalność i powtarzalność w aspekcie odnajdowania trzech przypadkowo wybranych poziomów kręgosłupa poprzez badanie palpacyjne wśród trzech grup fizjoterapeutów. Sprawdzono, czy wszystkie grupy znajdowały palpacyjnie na każdym poziomie te same punkty. Osoby badane także, jak w poprzednim badaniu, były na różnym etapie swojej edukacji i miały za sobą różne doświadczenia. Do badania zaproszono 30 terapeutów, w tym 13 takich, którzy nie ukończyli studiów, 10 klinicystów i 7 terapeutów manualnych [4].

Wreszcie w 2010 r. Anders, Corrie i wsp. przeprowadzili badanie mające na celu wykazanie, czy trening poprzez ustandaryzowaną manualną palpację spowoduje podniesienie umiejętności palpacyjnych u doświadczonych i niedoświadczonych badanych. Trening polegał na 8–10 minutach symulacji palpacji, podczas której badany śledził krzywą nacisku (zwizualizowaną w czasie rzeczywistym na ekranie monitora). Grupa kontrolna nie miała treningu [12].

W 1998 r. Lee, Dunlop, Dolan wykonali badanie z wykorzystaniem silikonowego modelu gruczołu sutkowego, oceniając sprawność klinicznego badania gruczołu sutkowego, które jest powszechnie praktykowaną umiejętnością palpacyjną. Oceniano wpływ etapu praktyki na umiejętności klinicznego badania gruczołu sutkowego przez studentów w czasie trwania studiów medycznych [13].

W niniejszej pracy do badania czucia również wybrano silikonowy model gruczołu sutkowego.

Głównym celem pracy jest wykrycie, czy istnieją różnice w zakresie wykrywalności guzków (w aspekcie ich liczby i wielkości) pomiędzy dwiema grupami – osób pracujących manualnie z pacjentami (fizjoterapeutów i osteopatów) oraz osób pracujących w biurach. Praca ma na celu wykazanie, czy doświadczenie manualne, jakim jest praca zawodowa z pacjentami, wpływa na większą znajdowalność przez te osoby guzków w fantomie gruczołu sutkowego w porównaniu do osób niewykorzystujących palpacji w pracy zawodowej.

Metodologia badań

Grupa
W badaniu wzięło udział 187 osób w wieku między 25. a 45. rokiem życia. W grupie terapeutów pracujących manualnie znalazły się 92 osoby, w tym 53 kobiety i 39 mężczyzn, a w grupie pracowników biurowych zbadano 91 osób, w tym 60 kobiet i 31 mężczyzn. Wszystkie osoby uczestniczące w badaniu mieszkają na terytorium Polski, uważają się za zdrowe i dobrowolnie zgodziły się na udział w badaniu.

Kryteria kwalifikujące do badania

Kwalifikacja do badania dla terapeutów pracujących manualnie polegała na spełnieniu następujących kryteriów: fizjoterapeuci lub osteopaci zawodowo zajmujący się indywidualną, manualną pracą z pacjentami (przez okres minimum ostatnich 3 lat z regularnością 5 dni w tygodniu, przez minimum 5 h dziennie).

Kwalifikacja do badania dla pracowników biurowych polegała na spełnieniu następujących kryteriów: osoby wykonujące zawodowo pracę biurową, niemającą nic wspólnego z pracą manualną wykorzystującą palpację, nietrenujące wyczynowo żadnego sportu ani też niemające hobby wymagającego zaangażowania dotyku.

Ryc. 1A–B. Zestaw HEALTH EDCO

Zdj. 2. Guzki

Kryteria wykluczające z badania

Osoby były wykluczone z badania, jeśli miały jakikolwiek deficyt neurologiczny, o którym wiedziały, problemy skórne
(egzema, łuszczyca, stwardnienie skóry), uszkodzenie nerwów obwodowych lub ucisk na korzeń nerwowy, jakiekolwiek oparzenia lub odmarznięcia w przeszłości, przebyty udar.

Narzędzia
Wybór narzędzia do badania czucia jest zawsze trudny, szczególnie że ocenia się coś tak bardzo złożonego jak dotyk. W niniejszym badaniu jako narzędzie do zebrania danych przyjęto model gruczołu sutkowego firmy HEALTH EDCO a division of WRS Group, Ltd, 800-299-3366 ext.295, www.HealthEdco.com.

Uznano, że wykorzystanie silikonowego modelu gruczołu sutkowego jest rozsądnym narzędziem do oceny zdolności palpacyjnych. Hall i inni wykazali, że wykrywanie guzków w takich modelach gruczołów sutkowych koreluje ze wykrywalnością zmian w prawdziwej tkance gruczołu sutkowego [14, 15].

W modelu gruczołu sutkowego w specjalnie do tego przygotowanych kieszonkach zostały ukryte trzy guzki o różnej średnicy: 0,5-centymetrowy – oznaczony jako 1, 1-centymetrowy oznaczony jako 2 i 1,5-centymetrowy – oznaczony jako 3 (zdj. 2). Rozmieszczenie guzków przedstwia zdj. 3.

Tab. 1. Liczba znalezionych guzków przez terapeutów i w grupie kontrolnej

Liczba znalezionych guzków

Terapeuci 

Grupa kontrolna

liczba 

procent  liczba 

procent 

jeden 

12  13% 39 

43%

dwa 

28  30% 26 

29%

trzy 

52  57% 26 

29%

Łącznie 

92  100%  91 

100%

 

Tab. 2. Wykrywalność guzków w zależności od ich wielkości
 

Numer guzka

Numer guzka

terapeuci 

grupa kontrolna

liczba 

procent  liczba 

procent 

1 54  59% 27 

30%

2 78  85% 51 

 56%

3 92  100% 91 

100%

 

Przebieg badania

Wszystkie pomiary zostały wykonane przez tego samego egzaminatora. Wszystkie osoby biorące udział w badaniu dostawały te same instrukcje. Badany siedział na krześle, miał otwarte oczy, model leżał na stole, ułożony dla każdego badanego w tej samej pozycji. Model nie mógł być przesuwany ani unoszony. Każdy z badających miał nieograniczoną ilość czasu, badanie przeprowadzał dowolnie jedną lub obiema rękami. Był poinformowany o tym, że w modelu może nie być guzków wcale, może być jeden, dwa, trzy lub inna, dowolna liczba. Każdy z badanych m...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy