Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

9 sierpnia 2018

NR 92 (Marzec 2018)

Procedury fizjoterapeutyczne stosowane przy rehabilitacji chorych z obrzękiem limfatycznym

0 2807

Zaburzenia przepływu chłonki spowodowane różnymi przyczynami i powstający w następstwie obrzęk limfatyczny wywołują w skórze i tkance podskórnej charakterystyczne zmiany, które prowadzą do pogrubienia i zwężenia naczyń tętniczych i żył, zaniku lub przerostu naczyń chłonnych, zastąpienia tkanki tłuszczowej tkanką łączną, zaniku gruczołów potowych, zwłóknienia skóry właściwej, tkanki podskórnej i tłuszczowej oraz powięzi, zgrubienia i nadmiernego rogowacenia naskórka. Obrzękowi limfatycznemu zwykle towarzyszą dolegliwości bólowe, a leczenie farmakologiczne i chirurgiczne nie są w jego przypadku tak skuteczne jak fizjoterapia.

Zakłócenie równowagi między tempem wytwarzania płynu śródmiąższowego i tempem odprowadzania tego płynu przez układ limfatyczny, objawiające się gromadzeniem nadmiernych jego ilości w tkankach nazywa się obrzękiem (oedema).

POLECAMY

Występują trzy rodzaje niewydolności układu chłonnego:

  • niewydolność dynamiczna (wysokoobjętościowa); występuje, gdy tworzenie płynu tkankowego przewyższa możliwość jego transportu anatomicznie i funkcjonalnie sprawną drogą chłonną; wskutek tego płyn gromadzi się w tkance i powstaje obrzęk pozakomórkowy;
  • niewydolność mechaniczna (niskoobjętościowa), w której tworzenie płynu tkankowego i chłonki jest prawidłowe, ale odpływ chłonki jest utrudniony z powodu częściowej lub całkowitej niedrożności naczyń; występuje bogatobiałkowy obrzęk pozakomórkowy prowadzący do ciężkich uszkodzeń tkankowych;
  • niewydolność „zaworu bezpieczeństwa” (postać kombinowana) występująca, gdy możliwość transportu zmniejsza się z powodu patologii naczyń limfatycznych i węzłów chłonnych, z jednoczesnym zwiększeniem obciążenia limfatycznego. 

Obrzęk limfatyczny

Istotą obrzęku chłonnego jest gromadzenie się w przestrzeniach tkankowych nie płynu, ale dużych ilości białka o wielkich cząsteczkach. W płynie bogatym w białka następuje szybki wzrost fibroblastów prowadzący do rozplemu tkanki łącznej dodatkowo zaburzającej krążenie płynu w przestrzeni tkankowej.

Zaburzenia przepływu chłonki i powstający w następstwie obrzęk limfatyczny wywołują w skórze i tkance podskórnej charakterystyczne zmiany, do których należą: zgrubienie ściany średnich i drobnych naczyń tętniczych prowadzące do ich zwężenia; przerost warstwy wewnętrznej i środkowej żył z rozszerzeniem ich światła, zanik lub przerost naczyń chłonnych, zastąpienie tkanki tłuszczowej tkanką łączną, zanik gruczołów potowych, zwłóknienie skóry właściwej, tkanki podskórnej i tłuszczowej oraz powięzi, zgrubienie i nadmierne rogowacenie naskórka. Obrzęk limfatyczny jest najczęściej obrzękiem jednostronnym, asymetrycznym.

Rzadko przebiega bezboleśnie, najczęściej z dolegliwościami bólowymi w przebiegu choroby nowotworowej, bólu zastoinowego w I stadium obrzęku, przy zajęciu powięzi, więzadeł i miękkich części stawów, prowadzących do stanów zapalnych i deformacji.

Zmienia się konsystencja tkanki podskórnej oraz kolor skóry.

Wyróżnia się cztery stopnie obrzęku limfatycznego:

  • stopień I, utajony, nie daje objawów klinicznych obrzęku tkanek, zdolność do transportu w układzie chłonnym jest upośledzona; do zmniejszenia objawów wystarczy odpoczynek;
  • stopień II charakteryzuje obrzęk, którego istotą jest gromadzenie się bogatobiałkowego płynu śródkomórkowego w tkance podskórnej; powoduje to rozciągnięcie tkanki, utratę napięcia – bez objawów włóknienia; kolor skóry pozostaje bez zmian; obrzęk jest miękki, ciastowaty, uciśnięcie powoduje powstanie dołka; ustępuje w spoczynku i elongacji kończyny; ten stopień obrzęku ma charakter odwracalny; ogromne znaczenie...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy