Dołącz do czytelników
Brak wyników

Rehabilitacja w zespole górnego otworu klatki piersiowej

Artykuły z czasopisma | 6 czerwca 2014 | NR 51
0 2381

Zespół górnego otworu klatki piersiowej (z ang. thoracic outlet syndrome – TOS) to zespół objawów bólowych i zaburzeń czuciowo-ruchowych wywołanych przez ucisk na włókna nerwowe i/lub naczynia krwionośne w okolicy górnego otworu klatki piersiowej. 

Bóle nocne budzące i niepozwalające na ponowne zaśnięcie oraz osłabienia mięśniowe i parestezje towarzyszące TOS w ciągu dnia są bardzo dużą przeszkodą w prawidłowym funkcjonowaniu. Te objawy często są wynikiem uszkodzenia/ucisku na nerwy w obrębie splotów nerwowych lub na naczynia kwionośne. Przyczyna ich wystąpienia może być dwojaka: 

POLECAMY

  1. Anatomiczna – wynika z anomalii budowy anatomicznej, przeciążenia, przerostu lub niewłaściwego usytuowania prawidłowych tkanek będących w pobliżu wrażliwej struktury nerwowej czy naczyniowej, 
  2. Postawna – zależna od postawy, jaką przyjmujemy podczas pracy i odpoczynku, a także od rodzaju wykonywanych czynności w życiu codziennym.

Ze względu na interdyscyplinarność (ortopedyczną, neurologiczną, naczyniową, rehabilitacyjną i inne) tego zespołu, oraz – ze względu na wielorakość symptomów i objawów – diagnoza i terapia przyjmują różnorakie „oblicza” opisywane różnymi nazwami określającymi poszczególne wzorce kliniczne w obrębie jednego zespołu (tabela 1). Pomimo że upłynęło już wiele lat od opisania po raz pierwszy zespołu ucisku pęczka naczyniowo-nerwowego (Cooper 1821 rok), jego rozpoznanie i leczenie nadal przysparzają klinicystom wiele kłopotów. Nieprawidłowe rozpoznanie istoty uszkodzenia może decydować o podjęciu wadliwej terapii, która w najlepszym przypadku nie pogorszy dolegliwości. Większość lekarzy używa do diagnozy badań obrazowych, takich jak rentgen (RTG), angiografia, elektromiografia (EMG), będących w przypadku diagnozy uszkodzenia tylko elementami dodatkowymi. Warto jest poszukać rzetelnej i ekonomicznej metody diagnostycznej, która przede wszystkim będzie przydatna dla ustalenia właściwego postępowania leczniczego – zachowawczego (rehabilitacji) lub operacyjnego.

Tabela 1. Synonimy zespołu górnego otworu klatki piersiowej
Zespół bark–ręka 
Zespół pierwszego żebra piersiowego 
Zespół dodatkowego żebra – „żebro szyjne” 
Zespół ramienno-szyjny 
Zespół mięśni pochyłych
Zespół głowy ramiennej 
Zespół Adsona 
Porażenie „Rucksack”
Zespół cieśni szyjno-piersiowej
Zespół Naffzingera 
Zespół Havensa 
Współczulna algodystrofia

 

Diagnoza kliniczna powinna opierać się na podstawowych, fizjologicznych, specyficznych ruchach w poszczególnych stawach składających się w warunkach patologii na charakterystyczny wzorzec określonego typu uszkodzenia. Badania obrazowe (aparaturą diagnostyczną) są używane jedynie w celu różnicowania podobnych klinicznie dolegliwości lub potwierdzeniu już wcześniej postawionej hipotezy urazu.

Ogólne zasady badania klinicznego w TOS

Wywiad 
Ze względu na przemijający charakter symptomów często musimy opierać się na precyzyjnie zadanych pytaniach i odpowiedziach. Uszkodzenia nerwowe są charakterystyczne dla poszczególnych grup wiekowych i dają nam jakieś prawdopodobieństwo diagnostyczne, np. częsty typ uszkodzenia splotu ramiennego o charakterze anatomicznym występuje między 20.–30.
rokiem życia, dla typu posturalnego jest to pacjent w średnim wieku i starszy. Podobna sytuacja dotyczy płci (zespół pierwszego żebra jest częsty u kobiet). Rodzaj wykonywanej pracy czy hobby może nam dać wyobrażenie na temat przyczyny uszkodzenia oraz podejście do pacjenta podczas terapii (ostra forma TOS podczas dźwignięcia ciężkiego przedmiotu).

Symptomy rozpoczynające uraz
Jeżeli początek jest związany z urazem, powinien być dokładny opis wypadku, który miał wpływ na powstanie symptomów. Jeżeli nastąpił spontaniczny rozwój symptomów, ważne jest, czy symptomy powstały nagle, czy pojawiały się stopniowo. Powinniśmy też uzyskać informacje na temat stałości symptomów: czy utrzymują się ciągle (z niewielkimi wahaniami), czy są zmienne zależnie od pory dnia – po południu, w nocy czy rano. Czy są czynności, które mają wpływ na pogorszenie/polepszenie (zmniejszenie lub eliminacja) symptomów.
Lokalizacja wystąpienia pierwszych symptomów – ból często pokazuje się początkowo w miejscu urazu, dopiero z ...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy

    Adrian Kużdżał

    Adrian Kużdżał 
    Katedra Neurologii i Neurochirurgii Instytutu Fizjoterapii Uniwersytetu Rzeszowskiego
     

    Wojciech Dubaj

    Dr, osteopata, człowiek który poświęcił 20 lat poszukiwaniu prawdy w medycynie. Wiedzę swą rozpoczął na Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Kraków, gdzie do 2001 r. studiował na wydziale fizjoterapii. W międzyczasie wiedzę na temat ruchu człowieka w tańcu zdobył, studiując na dwuletnim kursie choreograficznym organizowanym przy Nowohuckim Centrum Kultury w Krakowie, gdzie równocześnie był członkiem zespołu ludowego Nowa Huta przez 18 lat. Kolejne etapy wtajemniczenia w medycynę rehabilitacyjną i osteopatyczną odbywał na szeregu szkoleniach i kursach, na których kształtował własne i nowoczesne podejście do człowieka cierpiącego. Kulminacją jego poszukiwań były studia 5-letnie osteopatyczne w Sutherland College of Osteopatic Medicine SCOM w Brukseli ukończone w 2013 r. Swoją wizję osteopatii i rehabilitacji we współczesnym świecie medycznym przedstawił w dysertacji doktorskiej obronionej w 2001 roku. Nadal poszukuje nowych rozwiązań w medycynie osteopatycznej i na nowo odkrywa zapomniane jej tajniki, poszukując jej w literaturze naukowej i specjalistycznych szkoleniach. Swoje doświadczanie zawodowe zdobywał kolejno: pracując ponad 5 lat w Szpitalu im. L. Rydygiera w Krakowie specjalizując się szczególnie w neuroligii; w Prywatnym Gabinecie rehabilitacyjno-osteopatycznym Osteolinika Wojciech Dubaj, którego był po części organizatorem i założycielem przez kolejne lata i do dziś. Na tym etapie rozwoju zawodowego poszerza wiedzę o rehabilitacji osteopatycznej, sportowej i ortopedycznej. W tym okresie nawiązał współpracę z krakowskimi klubami sportowymi, między innymi Akademickim Związkiem Sportowym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, WTS Solna i wieloma innymi. Doświadczenie w medycynie sportowej zdobył w dyscyplinach takich jak koszykówka, siatkówka, narciarstwo zjazdowe, gimnastyka sportowa, sporty siłowe, tenis, piłka nożna i innych, dzięki indywidualnej i drużynowej współpracy ze sportowcami jego Przychodni rehabilitacyjnej Osteolinika. Wieloletni pracownik dydaktyczny z sukcesami zawodowymi Krakowskiej Wyższej Szkoły Promocji Zdrowia w Krakowie.