Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

11 grudnia 2018

NR 100 (Grudzień 2018)

Shin splints
- niespecyficzny ból piszczeli związany z aktywnością ruchową

Shin splints – bo tak potocznie nazywa się bolesne piszczele – to prawdziwy koszmar przytrafiający się osobom trenującym wszystkie dynamiczne dyscypliny biegowo-skocznościowe. Zagrożeni są także piłkarze, lekkoatleci, koszykarze, rugbiści... W niniejszym artykule zostaną przedstawione najczęstsze przyczyny oraz skuteczne sposoby radzenia sobie z tym zespołem bólowym, który z pozoru błahy, w rzeczywistości może unieruchomić nawet wytrawnego sportowca.

American Academy of Orthopaedic Surgeons podaje, że shin splints to ból biegnący wzdłuż krawędzi goleni (ang. shin) wywołany nakładaniem się mikrourazów tkanki mięśniowej. Literatura opisuje go także jako zapalenie okostnych lub ból piszczeli, a więc samej kości. Oba stwierdzenia mają rację bytu i odzwierciedlają się w różnych stanach klinicznych, takich jak:

  • przeciążenie kości piszczelowej, w skrajnych przypadkach zmęczeniowe złamanie warstwy korowej,
  • zapalenie przyczepów mięśni goleni do kości oraz okostnej, 
  • zespół niedotlenienia mięśni określany jako ciasnota przedziałów powięziowych.

Pierwsze dolegliwości bólowe pojawiają się po jakimś czasie wykonywania regularnej aktywności fizycznej – w trakcie lub pod koniec treningu i ustępują po jego zakończeniu. Ból jest odczuwany w różnym stopniu – od lekkiego, rozlanego, pojawiającego się w trakcie jednostki treningowej, po bardzo intensywny, punktowy, doskwierający nawet w spoczynku. Odpoczynek, rozciąganie, schładzanie początkowo przynoszą ulgę. Często jednak problem wraca. Próba rozbiegania bólu spełza na niczym, jest jeszcze gorzej. Internetowe porady, takie jak wymiana zużytych butów na nowe czy kąpiel zmiennocieplna, także nie przynoszą oczekiwanych rezultatów – zawodnik jest zmuszony zawiesić buty 
na kołku.

Rys anatomiczny i funkcjonalny

Podudzie to pierwsza w kolejności część ciała ludzkiego zaraz za stopą i stawem skokowym, która przejmuje energię kinetyczną związaną z biegiem, skokiem czy lądowaniem. Jest zbudowana z połączonych ze sobą błoną międzykostną kości piszczelowej i strzałkowej, które stanowią przyczepy bliższe mięśni zewnętrznych stopy oraz stawu skokowego. We wspomnianej błonie znajdują się otwory dla naczyń krwionośnych. Przez górny przebiegają żyła i tętnica piszczelowa przednia, zaopatrująca m.in. mięsień piszczelowy przedni. Otwory dolne przeszywają m.in. gałęzie tętnicy strzałkowej. Są to struktury strategiczne z punktu widzenia zaopatrzenia w krew i składniki odżywcze intensywnie pracujących mięśni podudzia podczas wysiłku fizycznego. 

Aparat mięśniowy jest uporządkowany poprzez powięź goleni, która dzieli go na cztery przedziały:

  • Przedział przedni – mięśnie prostowniki: piszczelowy przedni, prostownik długi palców, prostownik długi palucha, nerw strzałkowy. Funkcja: zginanie grzbietowe stopy, odwracanie i nawracanie stawu skokowego, zgięcie grzbietowe palców stopy.
  • Przedział przednio-boczny – mięśnie strzałkowe długi i krótki, nerw strzałkowy powierzchowny. Funkcja: nawracanie stawu skokowego.
  • Przedział głęboki tylny – mięśnie: piszczelowy tylny, zginacz długi palców, zginacz długi palucha, nerw piszczelowy, tętnica i żyła piszczelowa tylna. Funkcja: zginanie podeszwowe, odwracanie stawu skokowego, wsparcie łuku podłużnego stopy.
  • Przedział powierzchowny tylny – mięśnie: podeszwowy, płaszczkowaty, brzuchaty łydki. Funkcja: zgięcie podeszwowe stawu skokowego.

Charakterystyczną cechą powyższego układu jest ścisłe upakowanie struktur i mała podatność na zwiększanie objętości podczas wysiłku fizycznego, co może prowadzić do wzrostu ciśnienia również w tym obszarze.

Czynnikami podwyższonego ryzyka są:

  • nieprawidłowy wzorzec biomechaniczny ruchu,
  • przebyte kontuzje, np. skręcenie stawu skokowego ograniczające wtórnie jego ruchomość,
  • wady anatomiczne kolan: koślawość, szpotawość,
  • twarde podłoże, takie jak asfalt czy tartan,
  • zużyte lub źle dobrane obuwie, 
  • praca siedząca,
  • przeprost w kolanie,
  • nadwaga,
  • pronacja i supinacja stopy.

 

Etiologia

Coraz częściej mówi się o zespole shin splints. Wskazuje to na różnorodność i wielowątkowość przyczyn, a także objawów klinicznych tej wzbudzanej wysiłkiem fizycznym, uciążliwej w leczeniu dolegliwości.
Schorzenie to dotyka często początkujących adeptów dyscyplin biegowych oraz osoby zbyt szybko zwiększające częstotliwość i intensywność treningu. Istnieje jednak wiele przyczyn jego powstania. 

  1. Bóle w przedniej części goleni – są związane z zaburzeniami w funkcjonowaniu przedniego przedziału powięziowego i sąsiadujących z nim struktur. Mięsień piszczelowy przedni jako główny rezydent tego przedziału powięziowego jest wątłym antagonistą potężnego mięśnia trójgłowego łydki. Z upływem czasu pojawia się dysbalans w ich obrębie. Dodatkowo przy nieprawidłowym wzorcu biegu w trakcie fazy lądow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy