Stawy skroniowo-żuchwowe w osteopatii. Część 1. Informacje specjalistyczne*

Temat miesiąca

W ujęciu osteopatycznym stawy skroniowo-żuchwowe (articulatio temporomandibularis) – podobnie jak każda inna część ciała – rozpatrywane są w odniesieniu do całego organizmu. Z tego powodu w przypadku zaburzeń stawów skroniowo-żuchwowych (SSŻ) na początku badania przeprowadza się ogólne testy służące rozpoznaniu obszarów zaangażowanych w zespół dysfunkcji SSŻ. 

Na kolejnych stronach zostanie przedstawiony pewien niewielki zakres możliwego postępowania dotyczącego diagnostyki i terapii problemów związanych z SSŻ z punktu widzenia osteopatii.

POLECAMY

Stawy skroniowo-żuchwowe a statyka ciała 

Statyka ciała oraz funkcja i struktura SSŻ są ze sobą powiązane i podlegają wzajemnemu oddziaływaniu. Także pod względem rozwojowym (ewolucyjnym) wyraźnie uwidacznia się wpływ postawy ciała – związanej z rozwojem chodu w pozycji wyprostowanej i rozwojem mózgu – na układ narządów żucia (tab. 1).

Tab. 1. Wzorce postawy według Halla, Wernhama, Littlejohna (w: Christian Fossum: Allgemeine Diagnostik. Leitfaden Osteopathie, wyd. T. Liem, T. Dobler. Urban und Fischer, Monachium 2002)
Wzorzec postawy Wentralny (typ przedni) Dorsalny (typ tylny)
Problemy stawowe
  • zwiększona lordoza odcinka szyjnego 
  • usztywnienie przejścia szyjno-piersiowego 
  • wzrost napięcia tylnych mięśni grzbietu i więzadeł 
  • usztywnienie i wzrost napięcia na poziomie Th11 i Th12 (Th10-L1)
  • obciążenie przejścia lędźwiowo-krzyżowego
  • potylica w wyproście (i kompresji) 
  • obciążenie przejścia szyjno-piersiowego 
  • zwiększona kifoza piersiowa i osłabiony dolny 
  • odcinek piersiowy 
  • kompresja stawów żebrowo-mostkowych 
  • zwiększona lordoza lędźwiowa 
  • obciążenie stawów krzyżowo-biodrowych
Układ oddechowo-krążeniowy 
  • napięcie na przeponie (często w ustawieniu wdechowym) 
  • słabe, nadmiernie rozciągnięte mięśnie brzucha 
  • napięcie na przeponie (często w ustawieniu wy-
  • dechowym) 
  • zaburzona równowaga ciśnień między jamą brzuszną a klatką piersiową 
  • zwiększenie napięcia w obszarze ścian jamy brzusznej 
Trzewia 
  • tendencja do ptozy narządów wewnętrznych 
  • rozluźnienie otrzewnej ściennej 
  • skłonność do przepuklin i stanów podrażnienia obszaru miednicy małej 
  • zwiększone ciśnienie wywierane na organy jamy brzusznej i miednicy 
  • skłonność do zaburzeń krążenia 
  • skłonność do problemów ze strony układu oddechowego 
  • skłonność do zaparć 


Zależności funkcjonalne SSŻ obejmują m.in. oddziaływania na wewnątrzczaszkową podwójną blaszkę opony twardej, mięśnie karku, kręgosłup oraz miednicę. Przykładowo, istnieje niewolicjonalna tendencja do utrzymywania głowy w takiej pozycji, aby umożliwić jak najlepsze dopasowanie do siebie zębów (tab. 2).

 

Tab. 2. Współzależności jednostek funkcjonalnych SSŻ (według Schöttl i Broich, uzupełnione przez Liema na podstawie badań Haberfellner, Bahnemann, Rocabado i Treuenfels)
  • cofnięty dolny zgryz (tyłozgryz, tyłożuchwie) i przodozgięcie (antefleksja) głowy 
  • SSŻ i stawy potyliczno-szczytowo-obrotnikowe: zgryz krzyżowy i wysokie ustawienie barków 
  • zgryz otwarty bocznie i asymetria ustawienia miednicy 
  • pozycja głowy i szyi a wytwarzanie mowy 
  • oddychanie przez usta – zgryz otwarty a reakcja układu limfatycznego i problemy jelitowe 
  • oddychanie przez usta -> głowa w pozycji wyprostnej z adaptacyjną protrakcją -> przesunięcie do tyłu i do dołu żuchwy -> kompresja wyrostka kłykciowego i zwiększone napięcie mięśni żucia
  • motoryka języka a mięśnie szkieletowe oraz ogólna postawa ciała 
  • płaszczyzna ustawienia uszu, źrenic i zwarcia a kręgosłup 
  • SSŻ a kość gnykowa 
  • nadmierne wysunięcie do przodu kości szczęki (przodozgryz szczękowy) lub ekstremalny zgryz otwarty  ewentualnie dolne ustawienie kręgu szczytowego 
  • kręgosłup szyjny, obręcz barkowa -> powięzi szyi, mięśnie gnykowe, mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy ...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy