Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

7 października 2015

NR 65 (Październik 2015)

Stawy skroniowo-żuchwowe w osteopatii. Część 2. Informacje specjalistyczne*

16

W ujęciu osteopatycznym stawy skroniowo-żuchwowe (articulatio temporomandibularis) – podobnie jak każda inna część ciała – rozpatrywane są w odniesieniu do całego organizmu. Z tego powodu w przypadku zaburzeń stawów skroniowo-żuchwowych (SSŻ) na początku badania przeprowadza się ogólne testy służące rozpoznaniu obszarów zaangażowanych w zespół dysfunkcji SSŻ. 

Propozycje postępowania terapeutycznego [3]

Terapia może być prowadzona różnymi metodami: 

POLECAMY

  • Terapia bazuje na wynikach testów ogólnych (np. dysfunkcji wstępującej lub zstępującej) wszystkich zdiagnozowanych problemów mięśniowych, powięziowych, kostnych i trzewnych w obrębie ciała, które zaburzać mogą czynności SSŻ.
  • Leczenie dostosowane jest do rozpoznania i dotyczy: kości skroniowej, mięśni żucia (np. poprzez delikatne rozciąganie lub izometryczne napinanie mięśni), mięśni gnykowych i mięśni karku, stawu szczytowo-potylicznego, powięzi czaszkowo-szyjnych, kłykci i krążków stawowych, więzadła klinowo-żuchwowego, rylcowo-żuchwowego, klinowo-skalistego, desensytyzacji (desensybilizacji) nerwu żuchwowego, zwoju trójdzielnego i odpowiedniego regionu jąder rdzeniowych, a także nerwu twarzowego.
  • Ewentualnie dąży się do poprawy oddychania przez nos. 
  • Prowadzi się autoterapię w celu rozluźnienia mięśni żuchwy.
Tab. 1. Wewnątrzustna terapia stawów skroniowo-żuchwowych
Wskazania przy zaburzeniach parametrów ruchowych, problemach czynnościowych krążka stawowego 
Pacjent leżenie tyłem
Terapeuta  bocznie, na wysokości ramion pacjenta: 
  • kciuki leżą wewnątrz jamy ustnej na powierzchniach żucia dolnego szeregu zębowego
  • palce środkowe zahaczają się za kątem żuchwy
  • palce wskazujące leżą na kościach szczęki 

Wykonanie
Rozluźnienie tylno-przednie

  • wykonanie pociągnięcia* skierowanego do tyłu – aż do uzyskania rozluźnienia 
  • następnie wykonywane jest pociągnięcie* w kierunku przednim


 

Ruchy torsyjne (skrętne)
  • wykonanie ruchu torsyjnego* żuchwy (początkowo w kierunku większej ruchomości), palec wskazujący stabilizuje poprzez kontakt ze szczęką
  • po rozluźnieniu wykonanie ruchu torsyjnego w stronę przeciwną*
Truzja boczna
  • wykonanie truzji bocznej (początkowo w kierunku większej ruchomości), palec wskazujący stabilizuje poprzez kontakt ze szczęką
  • po rozluźnieniu – wykonanie truzji bocznej w stronę przeciwną*
Kompresja/dekompresja 
  • wykonanie kompresji żuchwy w kierunku doczaszkowym*
  • po rozluźnieniu wykonanie dekompresji poprzez trakcję w kierunku ogonowo-brzusznym (pod kątem 45°)

*Wskazówka: Odwijanie, rozkręcanie powięzi jest za każdym razem dopuszczone. Podobnie jak zaplątany zwisający kabel 
słuchawki telefonicznej można ponownie rozprostować (rozwinąć, rozkręcić), dopuszcza się do niewielkich ruchów odwijania struktur powięziowych i więzadłowych podczas wykonywania delikatnej dekompresji SSŻ. 

Tab. 2. Jednostronna terapia kłykci stawowych [4]
Dekompresja SSŻ
Terapeuta bocznie, przy głowie pacjenta, po stronie przeciwnej do strony opracowywanej 

Ułożenie rąk

 

  • kciuk i palec wskazujący ręki dogłowowej obejmuje kąt żuchwy po stronie zajętej


 

Ręka doogonowa
  • kciuk znajduje się w jamie ustnej na powierzchniach żucia ostatnich zębów trzonowych dolnego szeregu po stronie zajętej 
  • palec wskazujący znajduje się na zewnątrz, na brzegu dolnym trzonu żuchwy 
  • kciuk i palec wskazujący obejmują trzon żuchwy
Wykonanie
  • kciuk i palec wskazujący ręki doogonowej wykonują pociągnięcie w kierunku ogonowo-brzusznym (pod kątem 45°)
  • ręka dogłowowa wspomaga delikatne pociągnięcie i dodatkowo wprowadza niewielką translację kłykcia w kierunku przednim 
  • ustala się punkt równowagi, point of balance, miejsce w zakresie ruchomości SSŻ, w którym struktury powięziowe i więzadłowe znajdują się w stanie najlepszej równowagi; miejsce to znajduje się między normalnym napięciem, ujawniającym się na przebiegu ruchu, oraz zwiększonym napięciem; gdy zostanie osiągnięty punkt równowagi, terapeuta wyczuwa zarówno lekkość w obrębie tkanki, pewnego rodzaju nieważkość tkankową, jak i zapoczątkowanie wewnętrznej, chaotycznej dynamiki tkankowej w strukturach membranowych i więzadłowych, co wskazuje na przebieg procesów autokorekcji tkankowej; punkt równowagi, point of balance, jest przytrzymywany aż do osiągnięcia rozluźnienia w okolicy stawu i poprawy mobilności 
  • impuls przepływu płynowego może zostać wprowadzony poprzez przeciwległy szew potyliczno-sutkowy; wykonując go, osteopata wysyła delikatne impulsy szerzące się drogą płynów tkankowych, które docierają do leczonych obszarów ciała, lub też skierowuje w to miejsce zachodzące wewnątrz ciała fluktuacje; impuls przepływu płynowego daje odczucie przemieszczania wody z jednej strony wypełnionego nią balonu na drugą
Terapia kości skroniowej

Ułożenie rąk 

  • kciuk i palec wskazujący ręki doogonowej obejmują kąt żuchwy po stronie zajętej, podczas gdy ręka odgłowowa obejmuje kość skroniową
  • kciuk i palec wskazujący obejmują wyrostek jarzmowy
  • palec środkowy znajduje się w przewodzie słuchowym zewnętrznym
  • palec serdeczny leży na koniuszku wyrostka sutkowego, a palec mały znajduje się na części sutkowej
Wykonanie dąży się do wystąpienia punktu równowagi, point of balance, kości skroniowej

 

Tab. 3. Terapia dysfunkcji prawego stawu skroniowo-żuchwowego
Wskazania przy ograniczeniach protruzji lub otwarcia prawego SSŻ 
Pacjent leżenie tyłem, głowa lekko zrotowana w lewo 
Terapeuta bocznie, przy głowie pacjenta, po stronie przeciwnej do opracowywanej strony 

Ułożenie rąk 

  • prawa ręka leży na czole i stabilizuje głowę
  • kciuk lewej ręki znajduje się w jamie ustnej na tylnych dolnych zębach trzonowych
  • pozostałe palce lewej ręki obejmują od zewnątrz żuchwę
Wykonanie
  • pacjent przywodzi żuchwę do momentu, gdy tylna część kciuka terapeuty uzyska kontakt z górnymi zębami trzonowymi
  • terapeuta wykonuje zgięcie kciuka, dzięki czemu SSŻ mobilizowany jest biernie na dźwigni powstałej między kciukiem a górnymi zębami trzonowymi
  • ręka doogonowa może jednocześnie wykonać trakcję w kierunku brzusznym, aby w ten sposób wzmocnić zachodzący ruch

 

Tab. 4. Terapia prawego stawu skroniowo-żuchwowego według Blagrave’a [1]
Wskazania ograniczenie protruzji i/lub lewej truzji bocznej prawego SSŻ 
Pacjent leżenie tyłem, poduszka pod górnym odcinkiem kręgosłupa piersiowego w celu wprowadzenia odcinka szyjnego w lekki wyprost; głowa zrotowana w lewo 
Terapeuta przy głowie pacjenta 

Ułożenie rąk

  • palec wskazujący i środkowy prawej ręki spoczywają na trzonie żuchwy
  • palce skierowane są dobrzusznie 
  • palec serdeczny i mały przyłożone są na dolnej krawędzi żuchwy 
  • lewa ręka znajduje się na czole, palce skierowane są w kierunku ucha
Wykonanie
  • pacjent delikatnie otwiera usta, w tym samym czasie terapeuta oddala równolegle ułożone ręce w przeciwnych kierunkach; prawa ręka znajdująca się na żuchwie porusza się w kierunku dobrzusznym i doogonowym, podczas gdy lewa ręka umieszczona na czole przemieszcza się dogrzbietowo i doczaszkowo

 

Tab. 5. Repozycja przednio-przyśrodkowego przemieszczenia krążka stawowego według Kaluzy-Goeringa
Technika stawowa 
Ważne przed przeprowadzeniem tej techniki powinno się wykonać techniki mięśniowo-powięziowe napięcia-przeciwnapięcia celem złagodzenia intensywności 
oddziaływania facylitowanego (torowanego) segmentu
Pacjent leżenie tyłem 
Terapeuta przy głowie pacjenta

Ułożenie rąk

  • jedna ręka znajduje się po stronie bocznej głowy, stabilizując ją
  • druga ręka znajduje się na przeciwległym kącie i gałęzi żuchwy
Wykonanie
  • pacjent maksymalnie otwiera usta 
  • gdy zostanie osiągnięte maksymalne odwiedzenie żuchwy, ręka znajdująca się na niej wywiera stałą siłę translatoryczną skierowaną w kierunku przeciwległego SSŻ 
  • druga ręka stabilizuje głowę i poprzez przeciwnacisk równoważy siłę wywieraną po drugiej stronie, uniemożliwiając w ten sposób ruch głowy
  • podczas powolnego zamykania ust siła wywierana przez obydwie ręce jest utrzymywana, aby w rezultacie otrzymać rozwarcie SSŻ
  • w przypadku skutecznej terapii najczęściej występuje wyczuwalna palpacyjnie zmiana lub nawet odgłos w stawie
  • technikę powtarza się po stronie przeciwnej
  • liczba powtórzeń może być różna, z reguły od 4 do 8 razy na każdej stronie

W razie potrzeby można zwiększyć wywieraną siłę. 

Wskazówki skutecznej normalizacji: 

  • korekcja pozycji krążka stawowego, zwiększony zakres ruchu, brak bólu i symptomów towarzyszących lub ich redukcja
  • powtórzenia powinny dezaktywować receptory rozciągowe części górnej mięśnia skrzydłowego bocznego
  • jeżeli nie obserwuje się jednorazowej znaczącej poprawy, terapia może być powtarzana w odstępach tygodniowych lub dwutygodniowych
Uwaga!
Ponieważ występujący przy prz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy