Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

23 stycznia 2018

NR 82 (Kwiecień 2017)

Technika Bowena jako niezwykle wszechstronne narzędzie fizjoterapeuty

459

Technika Bowena to system leczenia stosowany w celu przywrócenia równowagi wewnętrznej organizmu. Należy ona do technik osteopatycznych. W swojej koncepcji opiera się na fundamentalnych zasadach fizjologii, z których najważniejsza mówi o naturalnych zdolnościach ludzkiego ciała służących do autoregulacji ustroju. Zadaniem techniki Bowena jest przywrócenie swobody ruchu tkanek i płynów ustrojowych poprzez manualne oddziaływanie na tkankę łączną oraz pobudzenie w ten sposób potencjału samoleczniczego organizmu.

Technika Bowena została opracowana w latach 50. XX w. przez Australijczyka Thomasa Ambrose’a Bowena (191 –1982). W 1975 r. władze stanu Wiktoria (Australia) potwierdziły, że Bowen leczył 13 tys. pacjentów rocznie ze skutecznością ponad 80%. Tak zdumiewające efekty terapii spowodowały jej dynamiczny rozwój w większości krajów na wszystkich kontynentach. Obecnie terapia zdobywa coraz większe uznanie i popularność, zarówno w środowisku medycznym, jak i wśród pacjentów.

W 2002 r. Dyplomowane Towarzystwo Fizjoterapii Wielkiej Brytanii uznało metodę Bowena za rodzaj leczenia, który może być praktykowany przez fizjoterapeutów. Aktualnie blisko 50 tys. terapeutów na całym świecie stosuje technikę Bowena, w tym głównie fizjoterapeuci, osteopaci oraz lekarze. W Polsce obecnie jest ok. 200 terapeutów Bowena zrzeszonych w Stowarzyszeniu Bowtech Polska.

Zdobywanie kwalifikacji terapeuty Bowena

Nad szkoleniami z zakresu techniki Bowena czuwa Australijska Akademia Terapii Bowena. W procesie kształcenia zwraca się szczególną uwagę na kwestie merytoryczne przekazywanej wiedzy, tak by była ona wierna pierwotnej koncepcji jej twórcy. Cały cykl dydaktyczny składa się z 12 modułów. Moduły 1–7 to podstawy metody, zaś 8–12 to zaawansowana część nauczania. W trakcie trwania całego kursu terapeuci są trzykrotnie egzaminowani (po module 7., 10. oraz 12.) i zdobywają odpowiednio dyplomy terapeuty techniki Bowena, terapeuty specjalistycznych procedur 1 (poziom zaawansowany) oraz terapeuty specjalistycznych procedur 2 (poziom mistrzowski). Aby uzyskać pierwszy dyplom, należy – oprócz pomyślnie zdanego egzaminu – ukończyć szkolenie w zakresie anatomii i fizjologii człowieka w wymiarze 80 godzin, kurs pierwszej pomocy w stopniu zaawansowanym (minimum 16 godzin) oraz przedstawić studium 10 przypadków.

Charakterystyka zabiegu

Wywiad zdrowotny

Istotnym elementem prawidłowo zastosowanej terapii jest zebranie szczegółowych informacji na temat stanu zdrowia pacjenta. W tym celu przeprowadza się wywiad zdrowotny, w którym ważne jest ustalenie obecnych dolegliwości lub objawów, a także omówienie różnego rodzaju epizodów chorobowych mających miejsce w przeszłości (np. stany emocjonalne, przebyte operacje czy urazy). Na podstawie zgromadzonych wiadomości terapeuta może zaplanować przebieg terapii z uwzględnieniem odpowiednich procedur adekwatnych do sytuacji zdrowotnej pacjenta (Karta rejestracyjna).

Elementy terapii

Terapia Bowena składa się z procedur. W skład każdej z nich wchodzą odpowiednie ruchy wykonywane w ustalonej sekwencji. Dzięki ściśle określonej lokalizacji punktów na ciele terapeuta wie, jakie miejsca i obszary mają ulec stymulacji manualnej. Wiele z nich pokrywa się z mapą punktów spustowych oraz tych wykorzystywanych w akupunkturze. Technika Bowena jednak w swojej koncepcji zawiera zupełnie inny model pracy z nimi. Esencją terapii jest ruch przetaczania czy też rolowania powięzi na mięśniach, ścięgnach, więzadłach oraz nerwach. Ten element zabiegu wymaga niezwykłej precyzji, a doświadczenie terapeuty wynika z procesu dydaktycznego oraz praktyki zawodowej.

W trakcie zabiegu terapeuta (poza kilkoma wyjątkami) wykonuje ruchy symetrycznie, po obu stronach osi pionowej ciała, zaczynając zwykle od lewej lub od zdrowszej strony. Pomiędzy seriami ruchów następują kilkuminutowe przerwy, które są częścią terapii. Dają one niezbędny czas organizmowi na przyswojenie informacji oraz reakcję w postaci zainicjowania odpowiednich mechanizmów naprawczych. Podczas sesji zwykle stosuje się jedną lub kilka procedur w zależności od stanu zdrowia i wrażliwości pacjenta.

Odstresowujące właściwości terapii – wpływ na autonomiczny układ nerwowy oraz skutki tego oddziaływania

Autonomiczny układ nerwowy jest złożoną siecią neuronalną, odpowiedzialną za utrzymanie wewnętrznej homeostazy oraz regulację pracy poszczególnych narządów i układów. Jego czynności nie podlegają woli i nie kontroluje się ich w sposób świadomy.

Autonomiczny układ nerwowy składa się z dwóch części – współczulnej (sympatycznej) oraz przywspółczulnej (parasympatycznej). Obie działają względem siebie antagonistycznie. Funkcją układu współczulnego jest mobilizacja organizmu, która ma miejsce w sytuacjach stresowych lub w stanach zwiększonej aktywności ciała i umysłu. Pod wpływem dominacji pracy tego układu zwiększa się wydzielanie adrenaliny i noradrenaliny. Efektem zwiększenia stężenia tych hormonów jest m.in. przyspieszenie czynności serca i oddychania, a także zwężenie naczyń krwionośnych i podniesienie ciśnienia krwi. Jednocześnie obniża się aktywność układu pokarmowego i następuje zahamowanie perystaltyki jelit. Krew w dużych ilościach pompowana jest do mięśni szkieletowych w celu podniesienia ich gotowości i zwiększenia wytrzymałości. Jeżeli stres trwa długo, w organizmie zwiększa się poziom kortyzolu, co osłabia zdolności do obrony przed infekcjami.

Odwrotnie działa część przywspółczulna, której aktywność przeważa podczas snu, odpoczynku i psychicznego odprężenia. Wówczas krew w większym stopniu kierowana jest do narządów wewnętrznych, umożliwiając im lepsze funkcjonowanie. Następuje także spadek napięcia mięśniowego, tempa pracy serca i ciśnienia krwi oraz uspokojenie oddechu. Poprawiają się również możliwości regeneracyjne organizmu.

Do życia i przetrwania konieczne są sprawnie działające oba układy – współczulny i przywspółczulny. Aby zachować równowagę wewnętrzną organizmu, czyli homeostazę, niezbędna jest ich praca na równym poziomie. Oba układy działają jednocześnie. Możliwa jest jedynie dominacja jednego z nich w zależności od sytuacji, co powoduje wystąpienie zespołu określonych objawów.

W dzisiejszych czasach stres jest elementem życia. Krótkotrwały, nie stanowi żadnego zagrożenia, natomiast inaczej jest, gdy ma się do czynienia ze stresem przewlekłym. Ciągła mobilizacja i bycie w gotowości angażują pracę układu współczulnego, co niekorzystnie wpływa na organizm, zaburzając w nim równowagę. Zbyt długie przebywanie pod wpływem dominującego działania układu współczulnego upośledza zdolności regeneracyjne oraz regulujące organizm.

Stres to nie tylko reakcja emocjonalna, mająca miejsce w pracy czy w szkole, ale także doświadczenie cielesne pojawiające się w wyniku obrażeń po wypadku, kontuzji, operacji czy podczas rozwijającej się infekcji lub stanu zapalnego. Powstały w takich okolicznościach dysbalans mięśniowy skutkuje nierównowagą wewnętrzną i zaburzeniami pracy poszczególnych narządów i układów. Nawet po upływie wielu lat od traumatycznych zdarzeń, organizm nadal może być w stanie szoku i przejawiać wiele jego negatywnych konsekwencji. W rezultacie dochodzi do poważnych dysfunkcji i rozprzestrzeniania się ich po całym ciele, co określane jest mianem efektu domina.

Stosując technikę Bowena, można skutecznie przerwać ten łańcuch niekorzystnych zmian i sprawić, aby w ustroju pacjenta zapanowała harmonia. Dzięki niej możliwe jest wyregulowanie układu autonomicznego. Poprzez eliminację stresu, do której dochodzi podczas zabiegu, organizm odpoczywa w sposób niezwykle efektywny. Umysł uspokaja się, wycisza, podczas gdy ciało odpręża się i uwalnia napięcia.

Dowody świadczące o wpływie techniki Bowena na autonomiczny układ nerwowy i przejściu w stan dominacji układu przywspółczulnego mają miejsce podczas sesji. Pacjenci poddający się zabiegom w trakcie ich trwania najczęściej odczuwają odprężenie mięśniowe oraz pracę jelit – dzięki pobudzeniu perystaltyki i zwiększeniu wydzielania gruczołów trawiennych. W wielu przypadkach relaks jest na tyle głęboki, że popadają w sen. Do nierzadkich należą też takie odruchy, jak obfite wydzielanie łez, wzmożone wydzielanie śliny, a także pocenie się. Niemal każdy pacjent zaraz po zabiegu udaje się do toalety pod wpływem uruchomienia mechanizmów oczyszczających oraz skurczu mięśni gładkich pęcherza moczowego i jelita grubego, przy jednoczesnym odprężeniu mięśni zwieraczy.

Zalety techniki Bowena

Dostępność

Technika Bowena nie ma żadnych przeciwwskazań. Może ją stosować każdy, bez względu na wiek czy też stan zdrowia. Pacjentami bywają nawet noworodki, którym towarzyszą problemy kolek, gazów, szoku poporodowego, napięcia mięśniowego czy asymetrii ciała. Terapia sprawdza się również u kobiet w ciąży, borykających się z różnymi komplikacjami zdrowotnymi, trapionych dodatkowo ograniczonymi sposobami leczenia. Na pomoc mogą także lic...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy