Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

27 listopada 2019

NR 110 (Listopad 2019)

Terapia falami uderzeniowymi

0 12

Fala uderzeniowa od momentu swojego zaistnienia w fizykoterapii na początku lat 90. XX w. była zabiegiem innowacyjnym. Prawdą jest również, że na początku swojej drogi była terapią bardzo kontrowersyjną. Obecnie jest jednak jednym z najpowszechniej stosowanych zabiegów fizykoterapeutycznych o ugruntowanej pozycji i opinii skutecznego narzędzia terapeutycznego.

Terapia falami uderzeniowymi to obecnie powszechny i doceniany przez pacjentów zabieg, który skutecznie pomaga w schorzeniach narządu ruchu, urazach sportowych, stanach przeciążeniowych, a także w wielu innych rodzajach schorzeń. Z tych samych powodów zabieg ten jest równocześnie wysoko oceniany przez fizjoterapeutów, którzy stosując go w odpowiedni i umiejętny sposób, uzyskują bardzo dobre efekty terapeutyczne. 
Terapia z wykorzystaniem fali uderzeniowej stanowi najlepszy przykład na skuteczność i niejednokrotnie konieczność stosowania zabiegów fizykoterapeutycznych. Jest też bardzo dobrze i szeroko opisana, komentowana, ma udokumentowane działanie terapeutyczne i wysoką skuteczność.
Faktem jest, że metoda generowania fali uderzeniowej oraz sposób jej działania wielokrotnie sprawiały kłopoty ze zrozumieniem technologii oraz skutków terapeutycznych związanych ze stosowaniem tej energii. Faktem jest również, że wykonanie tego rodzaju zabiegu jest niejednokrotnie realizowane w dosyć, niestety, dowolny i niezgodny z metodyką sposób, co często bywa przyczyną występowania niekorzystnych efektów, niepożądanych skutków ubocznych, błędów terapeutycznych czy po prostu braku oczekiwanej skuteczności.

Rodzaje fali uderzeniowej

Najpowszechniejszym rodzajem fali uderzeniowej dostępnej obecnie na rynku jest fala radialna. Opiera się ona (najczęściej) na technologii pneumatycznej – bodziec terapeutyczny (energia/fala) powstaje przez przesyłanie skompresowanego powietrza pod dużym ciśnieniem z urządzenia do aplikatora. Energia sprężonego powietrza jest przenoszona przez specjalny element – pocisk – do przekaźnika na końcu aplikatora. To właśnie przekaźnik nadaje fali ostateczny radialny kształt i w taki właśnie sposób rozprzestrzenia się ona w ciele pacjenta.
Inne technologie tworzenia zewnątrzustrojowej fali uderzeniowej determinują jej skupiony charakter, a taki kształt fali znacznie intensywniej działa na tkanki. Dotychczas technologie te były mniej powszechne ze względu na silniejszy charakter bodźca, który z kolei wymagał od terapeuty zdecydowanie lepszego przygotowania i doświadczenia w stosowaniu tego rodzaju zabiegów. 
Sama jednostka przeliczeniowa siły bodźca fali uderzeniowej, tj. mJ/mm², jest dosyć trudna w użyciu, dlatego w praktyce operuje się najczęściej parametrami zabiegowymi w postaci: 

  • liczby uderzeń, 
  • częstotliwości, 
  • siły (ciśnienia), 
  • głębokości penetracji (w przypadku wymiennych końcówek dystansowych/nakładek sprzęgających).

Dodatkowym elementem podnoszącym skuteczność stosowania skupionej fali uderzeniowej jest możliwość kontroli pola zabiegowego za pomocą obrazowania USG. Warto pamiętać, że w niektórych przypadkach wykonywania tego zabiegu stosuje się premedykację przeciwbólową pacjenta.
W ostatnim czasie na rynku światowym pojawiła się nowa, opatentowana przez BTL, skupiona fala uderzeniowa FSWT
FOCUS, powstająca w technologii elektroakustycznej. To jedyna taka technologia łącząca najwyższą żywotność oraz stałą najwyższą intensywność. Do aplikatora zostaje dostarczone wysokie napięcie, które deformuje kryształ piezoelektryczny, tworząc akustyczną falę uderzeniową, która przez soczewkę elektroakustyczną jest kształtowana w falę skupioną; następnie za pomocą nakładek sprzęgających bodziec jest wprowadzany do ciała pacjenta na odpowiednią głębokość.

Działanie fali uderzeniowej

Najprościej można powiedzieć, że podstawowym sposobem działania fali uderzeniowej w polu zabiegowym jest zaostrzenie stanu zapalnego w tkance w celu wywołania reakcji organizmu prowadzących do samoleczenia. Zastosowanie fali uderzeniowej przyspiesza usuwanie metabolitów nocyceptywnych, zwiększa utlenowanie oraz poprawia metabolizm uszkodzonej tkanki. Wspomaga usuwanie histaminy, kwasu mlekowego oraz innych drażniących substancji – w większości o odczynie kwaśnym.
Dzięki stymulacji włókien nerwowych fale uderzeniowe łagodzą ból poprzez teorię bramki bólowej/kontrolnej, a także zmniejszają poziom substancji P. Substancja P jest mediatorem bólu oraz czynnikiem wzrostu. Jej aktywność wywołuje ból poprzez stymulację dośrodkowych włókien nocyceptywnych. Rozproszenie substancji P redukuje ból w danym obszarze oraz ogranicza ryzyko zwiększenia obrzęku.
Podsumowując, terapia falami uderzeniowymi wywołuje:

  • neowaskularyzację i poprawę ukrwienia w uszkodzonej tkance,
  • proliferację fibroblastów i zwiększenie syntezy kolagenu w celu przyspieszenia regeneracji ścięgien,
  • uwolnienie białka morfogenetycznego kości (BMP) w celu różnicowania komórek mezenchymalnych i osteogenezy w zrostach kostnych,
  • stymulację wzrostu nowych naczyń limfatycznych, które pomagają w reabsorpcji wapnia w tkance.
     
Tabela 1. Zestawienie terapii falami uderzeniowymi: radialną oraz elektroakustyczną – różnice i zastosowanie
Właściwości BTL FSWT FOCUS BTL SWT
Energia Skupiona fala akustyczna Rozproszona fala akustyczna
Technologia Elektroakustyczna Pneumatyc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy