Dołącz do czytelników
Brak wyników

Protokoły fizjoterapeutyczne

23 sierpnia 2022

NR 138 (Lipiec 2022)

Terapia manualna według Briana Mulligana na przykładzie stawu skokowego

0 484

Terapia manualna Briana Mulligana znalazła ugruntowaną pozycję w światowej fi zjoterapii dzięki swojej skuteczności potwierdzonej licznymi badaniami naukowymi. Niewątpliwą zaletą tej metody jest praca w pozycji funkcjonalnej leczonego stawu oraz aktywność pacjenta podczas mobilizacji.

Terapia manualna to metoda diagnostyczno- -lecznicza chorób układu ruchu. Znana była już w starożytności, kiedy to Hipokrates opisywał jej zastosowanie w leczeniu wielu dolegliwości. Średniowiecze obfitowało w wojny, klęski głodu i epidemie, co sprzyjało rozwojowi nauk medycznych, ale to wieki XIX i XX był przełomowe w rozwoju terapii manualnej.
Pehr Henrik Ling (1776–1839), nazywany ojcem szwedzkiej gimnastyki leczniczej i fizjoterapii manualnej, stworzył pierwszą szkołę fizjoterapii i jako pierwszy wprowadził termin „fizjoterapia”. XX w. to prawdziwy rozkwit terapii manualnej nie tylko w zakresie narządu ruchu. Thure Brandt stworzył podwaliny dzisiejszej fizjoterapii uroginekologicznej i terapii wisceralnej. W tym okresie usystematyzowano techniki manualne oraz powstały pierwsze publikacje naukowe. Istotny wpływ na rozwój miały dobrze nam znane nazwiska, jak chociażby James Cyriax, Karel Lewit, Vladimir Janda, Olaf Evjenth, Freddy Kaltenborn, Geoff Maitland czy właśnie Brian Mulligan.

Terapia manualna według Briana Mulligana

W latach 90. XX wieku nowozelandzki fizjoterapeuta Brian R. Mulligan na podstawie wieloletnich doświadczeń w pracy z pacjentem opracował, a następnie opublikował specjalistyczną metodę diagnostyczno-terapeutyczną narządu ruchu. Od wielu lat cieszy się ona ogromnym zainteresowaniem wśród fizjoterapeutów ze względu na swoją (pozorną?) prostotę, a zarazem skuteczność. Terapia wpływa bezpośrednio na układ kostno-stawowy, a pośrednio na układ nerwowo-mięśniowy, co daje ogromne możliwości zastosowania jej nie tylko w schorzeniach stawów, ale i w patologiach tkanek miękkich, takich jak łokieć tenisisty. Tabela 1 zawiera najczęstsze wskazania do terapii.
 

Tabela 1. Wybrane wskazania do terapii według Briana Mulligana
Ograniczenie zakresu ruchu w stawach obwodowych
i stawach kręgosłupa
Bolesność stawów obwodowych i kręgosłupa
Bóle głowy, zawroty głowy
Łokieć tenisisty
Choroba zwyrodnieniowa stawów
Choroby krążka międzykręgowego
Bark zamrożony
Zespół cieśni podbarkowej
Boczne przyparcie rzepki
Skręcenie stawu skokowego


Metoda charakteryzuje się całkowicie bezbolesną mobilizacją ślizgową (niekiedy połączoną z rotacją) wspomaganą aktywnym ruchem pacjenta i dociskiem pod koniec zakresu ruchu. Techniki mulliganowskie są bezpieczne i dają natychmiastowy efekt terapeutyczny. Mulligan po wykonaniu mobilizacji z fizjoterapeutą zaleca stosowanie tapingu oraz specjalnie opracowanych ćwiczeń domowych w celu utrwalenia efektów terapii.
 

PILL i CROCKS – zasady terapii Mulligana w pigułce
  • P – (pain free) – całkowicie bezbolesne wykonanie
  • I – (instant result) – natychmiastowy efekt
  • LL – (long lasting) – długotrwały efekt
     
  • C – (contraindications – przeciwwskazania) – przestrzeganie zasady PILL
  • R – (repititions – powtórzenia) – podczas pierwszej terapii trzy, następnie zwiększa się ich liczbę
  • O – (overpressure) – docisk końcowy
  • C – (communication) – nieustanna kontrola terapeuty nad bezbolesnością zabiegu ‹ K – (knowledge – wiedza) – znajomość anatomii i biomechaniki
  • S – (sustain, sense, slow, skills – zrównoważony, zmysłowy, powolny, umiejętny) – opis ślizgu podczas mobilizacji


Istnieją cztery główne rodzaje mobilizacji, ich szczegółowy opis zawiera tabela 2. Zastosowanie technik wymaga od terapeuty skrupulatności i doświadczenia w dobraniu odpowiedniego kierunku mobilizacji (ustawienie powierzchni stawowych w prawidłowej płaszczyźnie i konwergencji), aby osiągnąć oczekiwany efekt.
 

Tabela 2. Zestawienie podstawowych technik terapii Briana Mulligana
MWM –
z ang.
mobilization
with movements
Stawy obwodowe Mobilizacja ślizgowa (z rotacją) wykonana przez terapeutę
połączona z aktywnym ruchem pacjenta w kierunku
ograniczenia, impuls na końcu ruchu
NAG –
z ang. natural
apophyseal
glides
Stawy międzywyrostkowe
C2–C7
Mobilizacja od połowy do końca zakresu ruchu w kierunku
przednioczaszkowym,
powierzchnia stawowa górnego segmentu przesuwa się
względem dolnego segmentu.
Staw jest w naturalnym obciążeniu (pozycja siedząca)
Reverse NAG –
odwrócone NAG
Przejście szyjno-piersiowe,
górny odcinek Th
Mobilizacja jw.
Powierzchnia stawowa dolnego segmentu porusza się
względem górnego
SNAG – z ang.
sustained natural
apophyseal
glide
Stawy międzywyrostkowe C, Th, L Mobilizacja ślizgowa stawów międzywyrostkowych
w kierunku ograniczenia, połączona z ruchem kręgosłupa,
a nawet kończyn.
Staw jest w naturalnym obciążeniu
(pozycja siedząca lub stojąca)


Przeciwwskazaniem do terapii manualnej jest ścisłe przestrzeganie zasady PILL oraz złamania, zwichnięcia, zaawansowana osteoporoza, niestabilność torebkowo- więzadłowa, objawy kompresji rdzenia kręgowego i zespół ogona końskiego, niestabilność więzadłowa w obrębie kręgosłupa szyjnego górnego w przypadku chorób reumatycznych, gruźlica, nowotwory, brak współpracy z pacjentem.

Zastosowanie terapii Mulligana na przykładzie stawu skokowego

Istnieje wiele wskazań do mobilizacji MWM stawu skokowego. Najczęściej jest to ograniczenie zakresu ruchu wynikające z unieruchomienia po urazie. Pełny wyprost (zgięcie grzbietowe) stawu skokowego jest niezbędny do prawidłowego chodu, chodu po schodach (schodzenie), skoku czy przysiadu, dlatego odzyskanie tego ruchu jest kluczowe w procesie fizjoterapeutycznym, a właśnie ten ruch zwykle...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy