Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

25 lipca 2018

NR 74 (Lipiec 2016)

Terapia ręki u dzieci
podstawowe sposoby rozwiązywania problemów w zakresie grafomotoryki

0 349

Grafomotoryka to sprawność manualna ręki związana z pisaniem i rysowaniem. Dziecko, które właściwie rozwija się ruchowo, w tym w zakresie umiejętności grafomotorycznych, powinno osiągać konkretne umiejętności w pewnych okresach życia.

Ramowe kamienie milowe w zakresie umiejętności grafomotorycznych: 

  • 1–2 lata – dziecko rysuje „bazgroły”, 
  • 2–4 lata – pojawiają się linie i wzory,
  • 5 lat – pojawiają się kształty,
  • jako ostatnia pojawia się umiejętność pisania. 

Pisanie i rysowanie od strony ruchowej wymaga kontroli nad przedmiotem piśmiennym. Dla osiągnięcia dobrej kontroli grafomotorycznej konieczne jest współistnienie kilku elementów, a mianowicie:

  • właściwego napięcia mięśniowego,
  • właściwej pozycji ciała, 
  • właściwego ułożenia kartki/zeszytu,
  • właściwego trzymania przedmiotu piśmiennego,
  • koordynacji wzrokowo-ruchowej,
  • orientacji przestrzennej, percepcji. 

Niepokój i konieczność pogłębionej diagnostyki w zakresie problemów grafomotorycznych mogą wzbudzać:

  • zła jakość i ubogość rysunków, 
  • trudności w przerysowywaniu, 
  • robienie dziur, 
  • krzywe linie,
  • linie zbyt delikatne, 
  • zbyt drobne elementy,
  • wychodzenie poza linie,
  • ból głowy po zajęciach grafomotorycznych.

Dla dokonania diagnostyki źródła problemu konieczna jest obserwacja zachowań dziecka oraz sytuacji, w których pojawiają się zauważone problemy. Należy obserwować m.in.: 

  • pozycję dziecka,
  • sposób chwytu narzędzia pisarskiego,
  • sposób ułożenia kartki/zeszytu,
  • jakość rysunków/liter/cyfr,
  • dokładność rysunków/pisma,
  • siłę nacisku przedmiotu pisarskiego na kartkę.

W zależności od zdiagnozowanego rodzaju problemu terapię prowadzi się ze szczególnym uwzględnieniem poprawy patologicznego elementu. 

Cele ćwiczeń grafomotorycznych: 

  • nauka przyjmowania właściwej pozycji ciała,
  • poznawanie własnego schematu ciała i orientacji przestrzennej,
  • koordynacja wzrokowo-ruchowa, 
  • koordynacja słuchowo-ruchowa,
  • regulacja napięcia mięśniowego,
  • nauka poprawnego korzystania z przedmiotów piśmiennych,
  • ułatwianie nauki pisania i rysowania.

Terapia

Nauka przyjmowania prawidłowej pozycji ciała

Prawidłowa pozycja to taka, w której miednica przyjmuje pozycję pośrednią, a kończyna górna, począwszy od stawu łokciowego przez przedramię i rękę, jest podparta na stole. 

Wsparcie:

  • mobilizacja miednicy,
  • praca nad ustawieniem miednicy,
  • właściwa wysokość blatu dająca szanse na odciążenie kończyny górnej.

Nauka schematu ciała

Prawidłowy schemat ciała to taki, gdzie dziecko jest w stanie odbierać wszystkie elementy swojego ciała.

Wsparcie:

  • rysunki postaci człowieka, 
  • lepienie postaci człowieka,
  • obrysowywanie własnej ręki.

Nauka prawidłowego trzymania narzędzi piśmiennych

Prawidłowe trzymanie długopisu wymaga chwytu, którego bazą jest chwyt opuszkowy, nie niżej niż 2,5 cm od podłoża, a prawidłowe ułożenie zeszytu ma uwzględniać ułożenie lewego dolnego rogu niżej (dla praworęcznych).

Wsparcie:

  • nauka trzymania długopisu na właściwej wysokości,
  • nauka chwytu trójpunktowego (opuszkowego),
  • nauka właściwego ułożenia kartki.

Przyczyną niewłaściwego chwytu mogą być problemy w zakresie właściwej formy innych, wcześniejszych chwytów, które przygotowują rękę do chwytu właściwego dla trzymania długopisu. Poniżej podano przykłady pracy nad poszczególnymi chwytami.

Nauka właściwego chwytu cylindrycznego:

  • wkładanie figur do otworów,
  • gra w kręgle, 
  • klejenie kolażu z papieru i tkanin (papier wydzierany dłońmi),
  • lepienie z różnych mas, 
  • malowanie gąbką,
  • rysowanie na piasku grubym patykiem.

Nauka właściwego chwytu szczypcowego:

  • układanie wzorów z patyczków, 
  • formowanie kształtów z elastycznych drucików, wężyków,
  • spinanie,
  • zszywanie,
  • koraliki (małe elementy zawsze pod szczególną kontrolą),
  • gra w pchełki,
  • gra w bierki,
  • zbieranie patyczków.

Nauka właściwego chwytu opuszkowego:

  • malowanie pędzlami,
  • rysowanie kredkami,
  • rysowanie węglem, 
  • malowanie na szkle,
  • kalkowanie,
  • puzzle,
  • budowanie wieży z klocków.

Nauka regulacji napięcia mięśniowego 

Nauka obniżania napięcia mięśniowego znajdującego się w górnej granicy normy polega na wykształceniu techniki wyhamowania i zmiany kierunku.

Wsparcie:

  • nauka właściwego kierunku pisania od lewej do prawej,
  • rysowanie szlaczków od lewej do prawej,
  • kolorowanie rysunków z wyraźnymi obramowaniami,
  • obrysowanie gotowych obrazków,
  • obrysowanie ręki dziecka lub ręki opiekuna,
  • rysowanie z punktu do punktu,
  • wykańczanie rozpoczętych szlaczków o zmiennym kierunku.

Nauka koordynacji wzrokowo-ruchowej

Nauka koordynacji wzrokowo-ruchowej polega na nauce pisania/rysowania pod kontrolą wzroku.

Wsparcie:

  • ćwiczenia pisania lub rysowania pod kontrolą wzroku,
  • przerysowywanie z linijki leżącej wyżej do linijki leżącej niżej.

Nauka koordynacji słuchowo-ruchowej

Nauka koordynacji słuchowo-ruchowej polega na nauce pisania/rysowania pod kontrolą słuchu.

Wsparcie:

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy