Dołącz do czytelników
Brak wyników

TRENING MEDYCZNY W DOLEGLIWOŚCIACH ODCINKA LĘDŹWIOWEGO KRĘGOSŁUPA – OPIS PRZYPADKU

Artykuły z czasopisma | 3 marca 2013 | NR 37
35

Terminu „trening medyczny” używa się w odniesieniu do ćwiczeń mających na celu zmianę wzorców ruchowych pacjenta, tak aby prawidłowo obciążał kręgosłup. Zmiana warunków mechanicznych daje organizmowi możliwość regeneracji i przebudowy uszkodzonych struktur.

Wiele badań potwierdza, że właściwa praca mięśniowa jest warunkiem pełnego ustąpienia objawów, a także zapobiega nawrotom dolegliwości. Rolą terapeuty będzie nie tylko ułożenie właściwego treningu, ale także wytłumaczenie pacjentowi, dlaczego profilaktyka jest dla jego zdrowia ważniejsza niż wizyty w gabinecie w związku z nasileniem się objawów.

POLECAMY

Opis przypadku

Pół roku temu do przychodni Fizjokoncept zgłosił się 34-letni pacjent z dolegliwościami w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Ból był miejscowy, rozkładający się równomiernie po obu stronach kręgosłupa. Po zaledwie kilku zabiegach terapii manualnej ból całkowicie ustąpił. Pacjent otrzymał zestaw ćwiczeń do domu (dotyczących głównie stabilizacji odcinka lędźwiowego oraz rozciągania grupy kulszowo-goleniowej). Ten sam pacjent zgłosił się ponownie przed kilkoma tygodniami. Silne objawy bólowe, które towarzyszyły mu podczas pierwszych sesji, nie powróciły, pojawił się natomiast ból po wysiłku fizycznym, dlatego tym razem skupiono się bardziej na terapii funkcjonalnej. Na podstawie badania, w którym brano pod uwagę sposób obciążania kręgosłupa oraz kończyn podczas różnych czynności fizycznych, stworzono dla pacjenta trening medyczny.

Ocena postawy

Stojąc bokiem, pacjent prezentował postawę typu swayback (nazywaną też w polskiej literaturze postawą kołyskową). Odcinek lędźwiowy był płaski, ustawiony w niewielkim przeproście, z wyraźnie zarysowaną kifozą górnej części odcinka piersiowego (zdj. 1), miednica zaś była ustawiona neutralnie (linia łącząca kolce przednie górne i tylne górne miednicy równoległa do podłoża). Przy ocenie ustawienia miednicy u mężczyzn w płaszczyźnie strzałkowej warto zwrócić uwagę na wysokość talerzy biodrowych z jednoczesną oceną krzywizny kręgosłupa. Wysokie talerze mogą dać nieprawdziwy wynik badania, tj. tyłopochylenie miednicy, przy prawidłowo ustawionym odcinku lędźwiowym. Korekta ustawienia miednicy jest w takim przypadku zbędna.

Zdj. 1.

 

Przy ocenie z tyłu zwracały uwagę przede wszystkim szpotawo ustawione pięty oraz lekko szpotawe piszczele. Swobodne siedzenie pacjent wykonywał z dużym tyłopochyleniem miednicy ze zgięciowym ustawieniem zarówno odcinka lędźwiowego, jak i piersiowego.

Ocena ruchu

Przy ocenie ruchu wykonuje się kilka standardowych testów dla odcinka lędźwiowego, jak elementy prostych codziennych aktywności, szukając wszelkiego rodzaju zaburzeń mogących przyczynić się do powstawania problemu. Do tego typu testów należą: stanie na jednej nodze, rotacja miednicy w staniu jednonóż, przysiad, ruchy w pozycji klęku podpartego, w leżeniu przodem aktywny wyprost biodra oraz zgięcie kolana. W artykule przedstawione zostały tylko te testy, w których widoczne były zaburzenia ruchu.

Przysiad. Pacjent wykonywał przysiad (zdj. 2) z wyraźnym tyłopochyleniem miednicy oraz zgięciem w odcinku lędźwiowym. Poproszony o skorygowanie pozycji, nie był w stanie dostatecznie jej poprawić do pozycji neutralnej kręgosłupa (odcinek lędźwiowy nadal pozostawał w zgięciu). Przy kilkukrotnym szybszym wykonaniu testu z pozycji stojącej widać było wyraźnie nadmierny ruch odcinka lędźwiowego w płaszczyźnie strzałkowej (warto w tym miejscu przypomnieć, że w pozycji stojącej lędźwie ustawiały się w niewielkim przeproście).

Zdj. 2.

 

Zdj. 3

 

Stanie jednonóż. Najbardziej charakterystyczne w tym ustawieniu było uciekanie biodra nogi podporowej do niewielkiej rotacji wewnętrznej (ruch ten był bardziej widoczny podczas stania na lewej nodze – kolec biodrowy prawy „wyprzedzał” lewy o ok. 2 cm). Duże trudności nastręczała próba ruchów miednicy w tej pozycji. Rotacja zewnętrzna możliwa była jedynie podczas podparcia się rękoma ściany ze względu na brak równowagi. Było to spowodowane uciekaniem pięty do jeszcze większej szpotawości oraz stopy na zewnętrzną krawędź bez kontaktu pierwszej głowy śródstopia z podłożem.

Leżenie przodem z wyprostem biodra. W teście ważny był nie tylko zakres ruchu, ale także kolejność aktywacji mięśni. Jako pierwsze do ruchu włączały się prostowniki grzbietu. Nie udało się uzyskać właściwie czystego ruchu wyprostu w biodrze. Mięśnie pośladkowe napinając się, utrzymały staw biodrowy w pozycji neutralnej, kończyna natomiast uniosła się w wyniku przeprostu i rotacji w odcinku lędźwiowym.

Wyprost kolana w pozycji siedzącej. Podczas swobodnego siedzenia bez oparcia polecono pacjentowi wyprostować nogę w kolanie. Tuż po rozpoczęciu ruchu kolana nastąpiło tyłopochylenie oraz zgięcie odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Testy długości mięśni wykazały skrócenie grupy kulszowo-goleniowej. Obecne były również objawy neurodynamiczne (test SLUMP).

Długość mięśni. Testy długości mięśni wykazały przede wszystkim skrócenie grupy kulszowo-goleniowej oraz naprężacza powięzi szerokiej. Widoczne w testach aktywnych ruchów kręgosłupa ograniczenie rotacji w dolnej części odcinka piersiowego należałoby raczej przypisać „sztywności” mięśni skośnych brzucha (różnica polega na braku kontroli w pełnym zakresie ruchu, nie zaś na strukturalnym skróceniu mięśnia). Bierny zakres ruchu rotacji był o wiele większy niż aktywny.

Trening medyczny

Układając trening dla pacjenta, skupiono się na kilku najważniejszych punktach, do których zaliczono:

  • poprawę postawy ciała (większa aktywność mięśni „środka”, świadomość ciała w przestrzeni),
  • „...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy