Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

19 lipca 2018

NR 69 (Luty 2016)

Wpływ terapii Integracji Strukturalnej na biomechanikę ciała biegacza

0 292

Pacjenci po skorzystaniu z pełnej serii zabiegów integracji strukturalnej (IS) zwykle opisują poczucie większej swobody w ciele, nieskrępowanych ruchów, rozluźnienie, lepsze odczuwanie własnego ciała i ruchu. Towarzyszy temu swobodniejszy i pełniejszy akt oddechu i rozluźnienie mięśni karku. 

Efekty zabiegów IS, polegającej na bardziej funkcjonalnym ułożeniu ciągów mięśniowo powięziowych względem pionowej osi ciała, będą najlepiej widoczne u osoby intensywnie „używającej” ciało. Mówiąc precyzyjniej – od pacjenta uprawiającego sport, atlety czy biegacza można spodziewać się lepszego przyjęcia i reakcji ciała na głęboką pracę na płaszczyznach powięzi i w przegrodach międzymięśniowych. Można również zakładać, że wszelkie uwolnienia tkanek i ich biomechaniczne konsekwencje na całą strukturę będą bardziej wyraźnie widoczne u biegacza niż u osoby prowadzącej siedzący tryb życia, jako że trenujący biegacz natychmiast musi przyswoić i zareagować na wprowadzone zmiany.

Badanie Thiesa

Informacje o badaniach nad wpływem zabiegów IS na funkcje ciała mogące mieć istotne znaczenie dla sportowców, szczególnie biegaczy, nie pojawiają się w fachowej literaturze zbyt często. Roger Thies w 1973 r., przytaczając badania Thomasa Findley’a, był jednym z pierwszych, który opublikował takie wyniki. Przedstawił on wpływ IS na powiększenie pojemności płuc. Badanie to obejmowało dziewięciu terapeutów i 24 pacjentów podzielonych na dwie grupy. Zgodzili się oni na pomiar funkcji płuc przed rozpoczęciem serii, po jednej sesji i po ukończeniu serii zabiegów. Pomiary wykazały, że tylko w kilku przypadkach pojemność płuc się zwiększyła. Zmiana ta w średnim statystycznym pomiarze została zniwelowana przez te przypadki, w których pojemność płuc spadła.

Zatem pomiary statystyczne nie wykazały wpływu IS na funkcję płuc. Również indywidualne, kliniczne zmiany nie były tak istotne, aby można było brać je pod uwagę. Thies stwierdził: „Skoro wydolność płuc nie uległa większym zmianom u większość osób przechodzących serię zabiegów Integracji Strukturalnej, więc zgłaszane przez nich odczucia swobodniejszego oddychania muszą mieć swoje źródło gdzie indziej” [1].

Badanie Cottinghama

John Cottingham wraz grupą współpracowników zaprezentował inne podejście. W 1988 r. przeprowadził dwa inne badania opierające się na fenomenie zwanym sinusoidalnym rytmem oddechowym. W trakcie wdechu i wydechu serce przyspiesza i zwalnia. Mechanizm tego połączenia bazuje na aktywności nerwu błędnego, który odpowiada za kontrolę parasympatycznego napięcia serca. Pomiar zmiany rytmu bicia serca w trakcie oddychania pozwolił Cottinghamowi na ustalenie w pierwszym badaniu, że wykonywana na młodym mężczyźnie technika pelvic lift spowodowała wzrost napięcia i powrót do wartości wyjściowej w nerwie błędnym [2].

W drugim badaniu, gdzie modelem był mężczyzna z wyraźnym przodopochyleniem miednicy, podniesione napięcie nerwu błędnego utrzymywało się przez całą dobę [3]. Należy pamiętać, że spokojny głęboki oddech pobudza nerw błędny, który jest odpowiedzialny za procesy naprawy i poczucie ogólnego zdrowia. Niskie napięcie parasympatyczne zwiększa ryzyko choroby i komplikacji.

Badanie Walkera

Z kolei Jim Walker spróbował bezpośrednio zmierzyć odczucie zwiększenia swobody poruszania się biegaczy po przejściu serii zabiegów IS. Losowo podzielono 18 bie-gaczy na trzy grupy – przechodzącą serię IS, przejmującą masaż sportowy i grupę kontrolną. 

Zmierzono swobodę ruchu, biorąc pod uwagę następujące parametry: ekonomię biegu w różnych prędkościach, odczuwalny wysiłek, rozciągliwość zespołu dolnego odcinka kręgosłupa i mięśni kulszowo-goleniowych oraz biomechaniczną różnorodność powiązaną z ekonomią biegu (tzn. długość kroku, wielkość zgięcia podeszwowego w trakcie fazy odepchnięcia i kąt ustawienia goleni w fazie kontaktu stopy z podłożem). 

Walker nie stwierdził znaczących zmian, jeśli chodzi o maksymalne zwiększenie zużycia tlenu czy zmianę długości kroku. Zmiany biomechaniczne nie były statystycznie tak wielkie (byłyby one znaczne, gdyby grupa badana była większa), jednak wyraźnie wskazywały na polepszenie tych właściwości w grupie poddanej serii zabiegów IS. 

Podsumował on swoje badania w ten sposób: „Każdy z badanych z grupy poddanej serii zabiegów rolfingu oświadczył, że zabiegi pomogły mu w więcej niż jednej płaszczyźnie. Z odczuwalnych korzyści można wymienić: ulgę w odczuciach bólowych płynących z chronicznych urazów, bardziej płynny sposób biegania, podwyższone poczucie świadomości ciała przyczyniające się do lepszej formy biegania (szczególnie, gdy osoba czuła zmęczenie). Dla kontrastu, osoby z grupy, które poddane były zabiegom masażu sportowego, nie wspominały o wpływie i korzyści zabiegu na sposób biegania, a nawet stwierdzały, że czas spędzony na zabiegach był większą stratą niż korzyścią” [4].
 

Rozwijanie teorii IS

Na początku XX w. Robert Lovett rozwinął teorię bazującą na twierdzeniu, że ruchy rotacyjne są niezbędne dla ruchu człowieka.

Badania, które przeprowadził, dowiodły istnienia sprzężonych ruchów kręgów. Przy normalnej krzywiźnie lordozy odcinka lędźwiowego zgięcia boczne wywołują ruch obrotowy kręgów w kierunku przeciwnym. Oczywiście od tego momentu upłynęło wiele czasu i istnieje wiele teorii i opisów tego sprzężenia ruchów kręgów. Wielu naukowców kwestionuje też kierunki rotacji kręgów w trakcie zgięć bocznych zaprezentowane w 1905 r. przez Lovetta.

W 1988 r. Serge Grocovetsky w swojej książce „Spinal Engine” zaproponował model opisujący właściwości biomechaniczne odcinka lędźwiowego kręgosłupa w ruchu [5]. Twierdzi on w nim, że w trakcie chodu w momencie kontaktu pięty z podłożem energia kinetyczna nie jest kierowana do podłoża, a transmitowana poprzez ciągi mięśniowo-powięziowe do góry, gdzie współgra z siłami grawitacji. Ruchy rotacyjne klatki piersiowej są równoważone przez ruchy rotacyjne miednicy. Bez nich mechanizm napędzający ciało staje się nieefektywny i prowadzi do kompresji na kluczowym odcinku L5–S1, co często powoduje uszkodzenia dysków (rys. 1–3).

Rys. 1. Reprezentacja sił rotacji, które wpływają na ciało człowieka w trakcie biegu. Ilustracja ze zbiorów Serga Grocovetsky’ego. 
Wykorzystano za jego zgodą
Rys. 2–3. Sprzężenie ruchów zgięć bocznych kręgosłupa podobnie do mechanicznej przekładni zamienia kierunki rotacji. Ilustracja ze zbiorów Serga Grocovetskiego. Wykorzystano za jego zgodą
Rys. 3
Rys. 4A–C. Koncept odwróconych wahadeł kontrolowanych przy pomocy mechanoreceptorów tkanki łącznej. Ilustracja z „Body Dynamic” Erica Da...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy