Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zakres i warunki realizacji świadczeń zdrowotnych udzielanych przez fizjoterapeutę

Artykuły z czasopisma | 7 października 2015 | NR 65
8

Udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu rehabilitacji leczniczej wymaga spełnienia określonych wymagań dotyczących pomieszczeń, sprzętu i personelu przewidzianych przez prawo. Działalność lecznicza zakładu rehabilitacji może być wykonywana wyłącznie w takim zakresie, jaki został zgłoszony do rejestru podmiotów leczniczych. Jakakolwiek zmiana zakresu udzielanych świadczeń może nastąpić tylko po jej uprzednim zgłoszeniu organowi rejestrowemu i uzyskaniu wpisu w księdze rejestrowej. W trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych fizjoterapeuci powinni ponadto pamiętać o przysługujących pacjentom prawach i ich respektowaniu. Prawa pacjenta to integralna część szeroko pojętych praw człowieka, które wymagają przestrzegania.

Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization – WHO) zdefiniowała w 1968 r. rehabilitację jako „kompleksowe i skoordynowane stosowanie środków medycznych, socjalnych, pedagogicznych i zawodowych w celu usprawniania osób z naruszoną sprawnością organizmu do możliwie najwyższego poziomu”.Świadczenia z zakresu rehabilitacji leczniczej mogą być udzielane przede wszystkim przez świadczeniodawców mających status prawny tzw. podmiotu leczniczego (w poprzednim stanie prawnym były to zakłady opieki zdrowotnej). Działalność lecznicza w zakresie rehabilitacji może być prowadzona w formie ambulatoryjnej i stacjonarnej/całodobowej. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (dalej w skrócie u.dz.l.) stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne mogą polegać w szczególności na:

POLECAMY

  • udzielaniu całodobowych świadczeń zdrowotnych, które obejmują swoim zakresem pielęgnację i rehabilitację pacjentów niewymagających hospitalizacji, oraz zapewnianiu im produktów leczniczych i wyrobów medycznych, pomieszczeń i wyżywienia odpowiednich do stanu zdrowia, a także prowadzeniu edukacji zdrowotnej dla pacjentów i członków ich rodzin oraz przygotowaniu tych osób do samoopieki i samopielęgnacji w warunkach domowych i są one udzielane w zakładzie opiekuńczo-leczniczym,
  • udzielaniu całodobowych świadczeń zdrowotnych, które obejmują swoim zakresem pielęgnację, opiekę i rehabilitację pacjentów niewymagających hospitalizacji, oraz zapewnianiu im produktów leczniczych potrzebnych do kontynuacji leczenia, pomieszczeń i wyżywienia odpowiednich do stanu zdrowia, a także prowadzeniu edukacji zdrowotnej dla pacjentów i członków ich rodzin oraz przygotowaniu tych osób do samoopieki i samopielęgnacji w warunkach domowych i są one udzielane w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym,
  • udzielaniu świadczeń zdrowotnych polegających na działaniach usprawniających, które służą zachowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia i są one udzielane w zakładzie rehabilitacji leczniczej.

Ambulatoryjne świadczenia zdrowotne obejmują świadczenia podstawowej lub specjalistycznej opieki zdrowotnej oraz świadczenia z zakresu rehabilitacji leczniczej, udzielane w warunkach niewymagających ich udzielania w trybie stacjonarnym i całodobowym w odpowiednio urządzonym, stałym pomieszczeniu. 

Wymagania dla pomieszczeń i sprzętu 

Aby udzielać świadczeń rehabilitacji leczniczej, należy dysponować odpowiednimi pomieszczeniami i sprzętem, a także wykwalifikowanym personelem. Pomieszczenia są konieczne do rejestracji i prowadzenia działalności podmiotu leczniczego. Podmiot leczniczy powinien mieć tytuł prawny do lokalu, w którym jest prowadzona działalność lecznicza. Może to być umowa najmu, dzierżawy czy też dokument własności. Podstawową formą korzystania z pomieszczeń jest najczęściej umowa najmu. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.dz.l. podmiot leczniczy jest zobowiązany mieć pomieszczenia lub urządzenia, odpowiadające wymaganiom określonym w art. 22 u.dz.l. Zgodnie z art. 22 u.dz.l. pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą powinny odpowiadać wymaganiom odpowiednim do rodzaju wykonywanej działalności leczniczej oraz zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych. Wymagania powyższe dotyczą w szczególności warunków:

  • ogólnoprzestrzennych,
  • sanitarnych,
  • instalacyjnych.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (dalej w skrócie w.p.dz.l.), zobowiązuje zarówno podmioty lecznicze, jak i praktyki zawodowe do udzielania świadczeń w pomieszczeniach spełniających odpowiednie standardy. Treść w.p.dz.l. określa ogólne wymogi dla pomieszczeń i urządzeń każdego świadczeniodawcy medycznego natomiast załączniki określają szczegółowe wymogi dla pomieszczeń i urządzeń konkretnych rodzajów świadczeniodawców (np. szpitala, ambulatorium, zakładu rehabilitacji leczniczej). Rozporządzenie określa ogólne wymogi w zakresie:

  • wymagań ogólnoprzestrzennych (np. lokalizacja zasadniczo w samodzielnym budynku albo w zespole budynków),
  • wymagań dla konkretnych pomieszczeń (np. śluz szatniowych),
  • wymagań ogólnobudowlanych (np. podłogi mają być z materiałów umożliwiających ich mycie i dezynfekcję),
  • wymagań co do oświetlenia i innych instalacji (np. pomieszczenia, w których są wykonywane badania lub zabiegi należy wyposażyć w co najmniej jedną umywalkę z baterią z ciepłą i zimną wodą, dozownik z mydłem w płynie, dozownik ze środkiem dezynfekcyjnym oraz pojemnik z ręcznikami jednorazowego użycia i pojemnik na zużyte ręczniki).

Szczegółowe wymagania dla pomieszczeń zakładów rehabilitacji zawiera załącznik nr 6 do w.p.dz.l. Zgodnie z powyższym załącznikiem pomieszczenia przeznaczone do rehabilitacji leczniczej należy lokalizować w sposób zapewniający dostęp osobom niepełnosprawnym, w tym poruszającym się na wózkach inwalidzkich. Sala kinezyterapii powinna stanowić odrębne pomieszczenie. Urządzenia wykorzystywane do zabiegów fizykoterapeutycznych należy lokalizować w sposób zapewniający intymność pacjenta podczas zabiegów fizykoterapeutycznych. Diatermie krótkofalowe i mikrofalowe oraz urządzenia do laseroterapii mają być instalowane w oddzielnych pomieszczeniach (boksach) zgodnie z polskimi normami. W zakładzie rehabilitacji leczniczej powinny znajdować się pomieszczenia higieniczno-sanitarne wyposażone dodatkowo w natrysk, w tym co najmniej jedno przystosowane dla osób niepełnosprawnych, w szczególności poruszających się na wózkach inwalidzkich.

Wyposażenie gabinetu rehabilitacji leczniczej

Wyposażenie gabinetu rehabilitacji leczniczej zależy od rodzaju usług, które proponuje swoim pacjentom. Typowe usługi oferowane przez zakład rehabilitacji (oraz jego komórki organizacyjne) to: fizykoterapia, kinezyterapia oraz masaż.

Do podstawowego wyposażenia pracowni fizykoterapeutycznej należą aparaty do wykonywania zabiegów w zakresie elektrolecznictwa, światłolecznictwa, 
ultradźwięków, ciepłolecznictwa, leczenia polem magnetycznym. Urządzenia elektromedyczne powinny mieć aktualne certyfikaty lub metryczki techniczne dopuszczające do stosowania w zakładach opieki zdrowotnej. Obok fizykoterapii jednym z podstawowych instrumentów rehabilitacji leczniczej jest kinezyterapia. Klasyczne wyposażenie zakładu rehabilitacji w sferze kinezyterapii powinno obejmować w szczególności:

  • uniwersalny gabinet usprawniania leczniczego wraz z kompletnym osprzętem w postaci mankietów, pasów, podwieszek, linek i obciążników umożliwiających wykonywanie pełnego zakresu ćwiczeń stosowanych w kinezyterapii,
  • tablice (stoliki) do ćwiczeń manualnych przeznaczone do ćwiczeń czynnych lub czynnych z oporem mięśni i stawów rąk,
  • poręcze do nauki chodu (tor) umożliwiające trening chodzenia, schody rehabilitacyjne,
  • rotory do ćwiczeń kończyn górnych i dolnych,
  • drabinki, materace, piłki rehabilitacyjne.

Dużą grupę sprzętów znajdujących się w wyposażeniu sal rehabilitacyjnych stanowią urządzenia z pogranicza sportu i rekreacji przeznaczone dla pacjentów o dużym stopniu sprawności lub osób niepełnosprawnych uprawiających dyscypliny sportowe. Należą do nich w szczególności:
urządzenia typu Atlas, występujące w formie indywidualnych stanowisk do

  • ćwiczeń wybranych grup mięśniowych, jak również jako zestawy wielostanowiskowe do ćwiczeń siłowych, pozwalające na kompleksowe wzmacnianie określonych partii ciała,
  • ergometry rowerowe regulowane elektronicznie mające precyzyjne sterowanie obciążenia.

W przypadku masażu od jego rodzaju zależy konieczność zakupu określonych sprzętów do jego wykonywania. Masaż mechaniczny jest wykonywany z użyciem specjalnych urządzeń. Do masażu potrzebne będą przede wszystkim specjalne stoły, a w przypadku wykonywania masażu wodnego odpowiednie urządzenia, np. wanny do hydromasażu.

Wymagania dla personelu 

Świadczenia zdrowotne w zakresie rehabilitacji mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby wykonujące zawód medyczny oraz spełniające określone wymagania zdrowotne. Do osób uprawnionych do udzielania świadczeń zdrowotnych zaliczane są osoby wykonujące zawód medyczny, tzn. osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osoby legitymujące się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny (art. 2 ust. 1  pkt 2 u.dz.l.). Kwalifikacje wymagane od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami określa załącznik do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami. Jednakże możliwość udzielania porad rehabilitacyjnych i zabiegów fizjoterapeutycznych finansowanych ze środków publicznych (na podstawie kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia) jest uzależniona od spełnienia przez osoby udzielające tych świadczeń wymagań kwalifikacyjnych określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. 

Porady rehabilitacyjne 

Personel medyczny mogący udzielać porad rehabilitacyjnych powinien posiadać następujące kwalifikacje: 

  • lekarz specjalista w dziedzinie rehabilitacji w chorobach narządu ruchu lub rehabilitacji ogólnej, lub rehabilitacji, lub rehabilitacji medycznej, lub medycyny fizykalnej i balneoklimatologii, lub fizjoterapii i balneoklimatologii, lub balneoklimatologii i medycyny fizykalnej, lub balneologii, lub balneologii i medycyny fizykalnej, lub 
  • lekarz ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie rehabilitacji w chorobach narządu ruchu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy