Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

8 sierpnia 2018

NR 92 (Kwiecień 2018)

Zespół przywiedzeniowo-elewacyjny łopatki. Wspomaganie rehabilitacji ćwiczeniami jogi.

0 9

Zaburzenia rekrutacji łopatki są przyczyną dużej liczby problemów przeciążeniowych barków. Korekta wzorca jest oprócz interwencji manualnej niezbędna do osiągnięcia celu rehabilitacji w postaci trwałej zmiany jakości ruchu oraz podniesienia świadomości pacjenta. Dotyczy to także aktywności ruchowej podejmowanej z wyboru, w której rodzaj aktywności miewa drugorzędne znaczenie wobec tego, jak ruch jest wykonywany.

›Ćwiczenia jogi charakteryzują się tym, że ogromną uwagę poświęca się świadomości wykonywanych ruchów i jakości ruchu. Są też dość różnorodne, co pozwala na realizację ruchu w różnych kontekstach: globalnie, w sposób izolowany, w odciążeniu czy z oporem. Wybór pozycji przedstawionych w dalszej części artykułu pokazuje możliwość wykorzystania jogi w kontynuacji rehabilitacji zespołu przywiedzeniowo-elewacyjnego łopatki pod warunkiem dużej świadomości poprawnego prowadzenia ruchu tak, aby uniknąć nawykowych kompensacji, zwłaszcza w sytuacjach z większym obciążeniem i szybszym tempem ćwiczeń.

Opis zespołu przywiedzeniowo-elewacyjnego łopatki

Zgodnie z ujęciem koncepcji dysbalansu mięśniowego zaproponowanym przez J. Ciechomskiego [1], zespół przywiedzeniowo-elewacyjny łopatki, zwany też zespołem rotacji wewnętrznej lub rotacji dolnej łopatki, wyraża się w nieprawidłowej rekrutacji mięśni podczas ruchu rotacji zewnętrznej łopatki. Ruch ten jest fizjologicznie konieczny do obrócenia wydrążenia stawowego łopatki ku górze podczas wznosu kończyny górnej zarówno bokiem, jak i przodem. Spoczynkowo łopatka może być ustawiona w przywiedzeniu, odwiedzeniu lub w normie, a nieprawidłowość w ruchu łopatki może się pojawić w dowolnym fragmencie ruchu. W tym zespole mięśnie rotujące łopatkę do wewnątrz (równoległoboczne, dźwigacz łopatki, najszerszy grzbietu, piersiowe większy i mniejszy) dominują lub są skrócone, a rotatory zewnętrzne są niewystarczająco aktywne lub długie (czworoboczny grzbietu i przede wszystkim zębaty przedni). Najbardziej symptomatyczne aktywności ruchowe sprzyjające potęgowaniu zespołu rotacji dolnej łopatki to podnoszenie ciężarów i ciężka praca fizyczna, praca przy komputerze, zwłaszcza bez właściwego podparcia nadgarstków, przebywanie w pasywnym podparciu na łokciu np. podczas czytania. Ponadto na dolegliwości wynikające z omawianego zespołu narażone są osoby wykonujące zawody wymagające wysokiej precyzji manualnej (stomatolog, jubiler), muzycy strunowi i matki karmiące. Początkowe objawy najczęściej dotyczą dyskomfortu z napięcia mięśni skumulowanego w obrębie dźwigaczy łopatek i mięśni równoległobocznych, co może także prowokować dysfunkcje górnego odcinka piersiowego oraz odcinka szyjnego kręgosłupa wraz z zespołem górnego otworu klatki piersiowej. Przewlekłe dolegliwości wynikające z nieprawidłowej rekrutacji łopatki związane są z barkiem, gdzie dochodzi do przeciążeń i nadruchomości z powodu niewystarczającej rotacji wydrążenia stawowego łopatki ku górze.

Diagnostyka dysbalansu mięśniowego

Norma ustawienia

Prawidłowo ustawiona łopatka jest usytuowana między Th2 a Th7. Brzeg przyśrodkowy łopatki jest równoległy do kręgosłupa i oddalony od linii pośrodkowej o ok. 7,5 cm. Łopatka jest ułożona płasko na klatce piersiowej, nie odstaje i jest zrotowana o 30 stopni w płaszczyźnie czołowej (zdj. 1).

Ocena rekrutacji łopatki w odwiedzeniu i w zgięciu do 180 stopni

Podczas ruchu, rotacja zewnętrzna łopatki włącza się przy ok. 60 stopniach odwiedzenia lub zgięcia ramienia, następnie przy udziale mięśnia zębatego przedniego jest odwiedziona tak, że kąt dolny łopatki i brzeg boczny są ustawione w linii pachowej środkowej lub cofnięte od niej do 1,5 cm. Pod koniec ruchu łopatka powinna w niewielkim stopniu się obniżyć. Dla zespołów elewacyjnych charakterystyczny jest brak depresji łopatki w końcowym etapie ruchu (zdj. 2–3).

Pasywny test utrzymania ustawienia łopatki w linii pachowej 

Po wykonaniu wznosu ramienia do 180 stopni terapeuta manualnie doprowadza łopatkę do linii pachowej, po czym odejmuje ręce i ocenia, czy pacjent siłą mięśni jest w stanie utrzymać prawidłową pozycję łopatki. Niemożność utrzymania łopatki w linii pachowej świadczy o osłabieniu mięśnia zębatego przedniego oraz skróceniu mięśni równoległobocznych i dźwigacza łopatki (zdj. 4).

Test aktywny na czworakach 

Pacjent wykonuje klęk podparty. Oceniamy odstawanie łopatek i pozycję łopatek względem kręgosłupa. Wariant trudniejszy polega na wysunięciu barków w przód przed linię nadgarstków, co utrudnia ustabilizowanie łopatek. W dodatnim wyniku testu (widoczne na zdjęciach) obserwuje się odstawanie łopatek wynikające z osłabionego mięśni...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy