Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

10 lipca 2018

NR 90 (Styczeń 2018)

Dorsum rotundum, czyli plecy okrągłe
Gimnastyka korekcyjna w leczeniu hiperkifozy

0 409

Wady postawy ciała dotyczą coraz większej liczby osób, stając się przyczyną bólu i różnego typu powikłań. Większość z nich stanowią wady nabyte, spowodowane nagminnym przyjmowaniem nieprawidłowej postawy ciała, a jedną z najczęstszych wad są plecy okrągłe. Wadom tym można zapobiec lub zahamować ich pogłębianie się, stosując gimnastykę korekcyjną. 

Kręgosłup to oś, na której opiera się całe ciało człowieka. W płaszczyźnie czołowej kręgosłup tworzy linię prostą, natomiast w płaszczyźnie strzałkowej występują tzw. krzywizny fizjologiczne. Fizjologiczne wygięcia kręgosłupa w odcinku szyjnym oraz lędźwiowym do przodu to tzw. lordoza, a do tyłu – kifoza. Prawidłowo ukształtowany kręgosłup sprawia, że wszystkie naturalne krzywizny stanowią doskonałą amortyzację kręgosłupa. 

W dzisiejszych czasach wady postawy znajdują się naczele chorób cywilizacyjnych. Ponadto są przyczyną długotrwałych dolegliwości i znacznego dyskomfortu.

Plecy okrągłe

Jedną z najczęściej występujących wad postawy są plecy okrągłe. Jest to wada w płaszczyźnie strzałkowej, obejmująca odcinek piersiowy kręgosłupa. Charakteryzuje się ona nadmiernym uwypukleniem fizjologicznej krzywizny piersiowej. Bez względu na etiologię wady towarzyszy jej dystonia mięśniowa, czyli różnica napięć antagonistycznie działających grup mięśniowych. Dochodzi do rozciągnięcia mięśni górnej części pleców oraz przykurczy mięśni klatki piersiowej i mięśnia prostego brzucha. Do mięśni nadmiernie rozciągniętych i osłabionych należą: 

  • mięśnie powierzchowne grzbietu: mięsień najszerszy grzbietu, mięsień czworoboczny i równoległoboczny (mięśnie te ściągają łopatki),
  • mięśnie głębokie: prostownik w odcinku piersiowym, oraz mięśnie karku (mięśnie płatowate, mięśnie podpotyliczne).

Mięśniami nadmiernie ściągniętymi i przykurzonymi są mięśnie klatki piersiowej (piersiowy większy i mniejszy oraz zębaty przedni) oraz mięśnie proste brzucha.

Przez rozciągnięte i osłabione mięśnie przyjmowana jest pozycja charakterystyczna przy wadzie pleców okrągłych, natomiast mięśnie przykurczone uniemożliwiają powrót do pozycji poprawnej. 

Etiologia

Plecy okrągłe mogą mieć charakter wady wrodzonej na skutek wad układu kostnego lub mięśniowego. Częściej jednak obserwuje się plecy okrągłe nabyte. Przyczyną pleców okrągłych mogą być m.in. choroby kręgosłupa takie, jak: krzywica (garb krzywiczy), gruźlica (garb gruźliczy), choroba Scheuermanna – kifoza młodzieńcza oraz zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Innymi przyczynami mogą być zmiany pourazowe. Jednak do najczęstszych przyczyn należy utrwalanie złych nawyków. Przebywanie w pozycji zgarbionej prowadzi do dystonii mięśniowej, czyli nierównowagi statycznej mięśni. Do tak silnej dystonii mięśniowej dochodzi najczęściej z powodu zbyt dużego przeciążenia mięśni grzbietu. Przeciążenie może wywołać niewłaściwa pozycja, np. podczas siedzenia w pracy czy nauki, stania, a nawet poruszania się. Zaburzenia takie w nierównomiernym napięciu mięśni może wywołać również zbyt mocne wytrenowanie klatki piersiowej w stosunku do mięśni grzbietu, np. na siłowni. Wykonanie odpowiednich kroków w celu zredukowania wady daje możliwość powrotu do prawidłowej postawy ciała. Wada ta jest możliwa do skorygowania w każdym wieku, jednakże efekty najszybsze oraz najbardziej skuteczne daje gimnastyka w wieku wczesno- lub późnoszkolnym.

Patofizjologia

Nieleczona wada postawy może się pogłębić i doprowadzić do garbu, a jej bagatelizowanie u dzieci może prowadzić do różnorodnych powikłań chorobowych. Wady postawy mogą przyczyniać się do zaburzenia w budowie oraz czynnościach narządów i układów organizmu.

W wyniku wady postawy warunki statyki ciała ulegają pogorszeniu, następuje zwiększenie zużycia energii, mogą występować znużenie oraz nerwowość. Plecy okrągłe to wada, która skutkuje spłaszczeniem klatki piersiowej oraz ogranicza ruchomość żeber i stawów ramiennych. W związku z tym pojemność klatki piersiowej ulega zmniejszeniu, co z kolei wywołuje problemy z oddychaniem. Plecy okrągłe sprzyjają również problemom trawiennym oraz napięciowym bólom głowy, a także mogą powodować problemy z pracą serca. 

Oprócz powyższych powikłań wada wpływa na odbiór wyglądu danej osoby przez innych, co w konsekwencji może prowadzić do zmian psychicznych. Należy więc jak najszybciej podjąć odpowiednie działania, aby zredukować niewłaściwie rozwinięte przykurcze oraz rozciągnięcia. Trzeba przy tym pamiętać o systematyczności oraz regularności ćwiczeń.

Wywiad, badanie i diagnostyka

Dla potrzeb postępowania korekcyjnego badanie narządu ruchu zawiera podobnie jak i inne badania lekarskie wywiad oraz badania fizykalne. Badania te opierają się głównie na ocenie wzrokowej, czasem jednak wykorzystuje si...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy