Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fizjoterapia w przypadku wydłużenia kończyny dolnej poprzez osteotomię i zastosowanie stabilizatora zewnętrznego Orthofix

Artykuły z czasopisma | 14 grudnia 2017 | NR 60
236

Nierówne długości kończyn są wadą, która występuje dość często. Może ona w istotny sposób zaburzyć statykę i dynamikę narządu ruchu chorego. Skrócona kończyna to dla chorego nie tylko problem czynnościowy, ale również psychologiczny i kosmetyczny, który jest pogłębiany przez stosowane zaopatrzenie ortopedyczne. Wielkość skrócenia kończyny oraz towarzyszące temu nieprawidłowości, takie jak zaburzenia osi kończyny, patologie w obrębie stawów, aparatu mięśniowo-więzadłowego, mogą w różnym stopniu ograniczyć sprawność pacjenta.
 

Od dawna wiadomo, że różnica w długości kończyn jest problemem mającym negatywny wpływ na dynamikę narządu ruchu i jego statykę proporcjonalnie do wielkości skrócenia. Niewłaściwe leczenie skróconej kończyny może niekorzystnie wpłynąć na układ ruchu chorego poprzez zachwianie delikatnych mechanizmów kompensacyjnych oraz wielu powikłań związanych z tym procesem. Na przykład nierówność w długości kończyn dolnych powoduje zrotowane i skośne ustawienie miednicy i co za tym idzie – kompensacyjne boczne skrzywienie kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. Efekt ten widoczny jest już przy różnicy długości kończyn rzędu 1–2 cm. Im większe skrócenie kończyny, tym więcej występuje mechanizmów kompensacyjnych.

Etiologia nierówności kończyn

Narastanie różnicy długości kończyny zależne jest od czynnika zaburzającego wzrost oraz momentu i miejsca jego zadziałania. Najczęstszą przyczyną zaburzenia wzrostu kończyn są wady wrodzone (ok. 40% wszystkich zaburzeń). Innymi, rzadziej występującymi przyczynami są:

  • zmiany rozwojowe,
  • uszkodzenie chrząstki nasadowej (stany zapalne, urazy, energia promienista),
  • złamania,
  • choroby układu nerwowo-mięśniowego,
  • schorzenia stawów biodrowych wieku dziecięcego i młodzieńczego.

Niekiedy problemem może być przyspieszony wzrost kostny powstały na skutek anomalii naczyniowych. Powstać mogą one podczas procesu zapalnego, urazu, w tym urazu operacyjnego, np. osteotomii, pobrania przeszczepów kostnych oraz złuszczenia okostnej.
Uszkodzenie chrząstki nasadowej hamuje wzrost długości kości. Gdy dojdzie do zniszczenia na skutek toczącego się stanu zapalnego wszystkich stref chrząstki nasadowej, na dużej przestrzeni utworzony zostanie most kostny, który połączy nasadę z przynasadą. Jeżeli blok zlokalizowany będzie pośrodku chrząstki nasadowej, zahamowanie wzrostu nie spowoduje skrzywienia kości.
Należy również zwrócić uwagę na dużą grupę pacjentów ze skróceniem kończyny poniżej 2 cm. Przyczyny tak małego skrócenia nie da się uchwycić i określa się je mianem skrócenia idiopatycznego, którego częstotliwość występowania szacuje się na 15–70%.
Rozpoznanie przyczyny zaburzenia wzrostu kończyn jest ważnym czynnikiem, który warunkuje:

  • wybór odpowiedniej metody leczenia,
  • moment, w którym można rozpocząć leczenie,
  • możliwość ocenienia zachowania się kończyny podczas wzrostu (tempa wzrostu i jego charakteru: progresywnego, linijnego, regresywnego, mieszanego),
  • prognozę możliwych trudności oraz powikłań mogących wystąpić w trakcie wydłużania.

Podział nierówności kończyn ze
względu na wielkość skrócenia:

  1. Małe (50% przypadków) – do 3 cm, jest ono ciężkie do zauważenia. Stwierdza się je przypadkowo lub po dokładniejszym badaniu. Zwykle nie ma większego wpływu na funkcjonowanie narządu ruchu. Leczenie ogranicza się do wyrównania długości kończyn za pomocą wkładki lub podwyższonego buta.
  2. Średnie (ok. 35% przypadków) – 3–6 cm, ważny jest wiek pacjenta w momencie zdiagnozowania skrócenia. U dzieci, u których przewiduje się skrócenie w tym przedziale, czeka się do zakończenia wzrostu i uzyskania dojrzałości kostnej w celu jednoetapowego wydłużenia skróconej kości. Niekiedy zabieg przeprowadza się wcześniej i wydłuża skróconą kość z zapasem, uprzednio prognozując wielkość jej skrócenia po zakończeniu wzrostu.
  3. Duże (15% przypadków) – 6 cm i więcej, wiek, w którym skrócenie zostało zdiagnozowane, ma największe znaczenie. Przed rozpoczęciem leczenia trzeba zdecydować, czy różnicę długości zniwelować jednoetapowo. Skrócenia znacznie przekraczające 6 cm planuje się wieloetapowo. Pierwszy etap wykonuje się pomiędzy 6. a 10. rokiem życia, kolejny etap w późniejszym wieku, a ostatni po osiągnięciu dojrzałości kostnej. Jeśli u pacjenta zakończył się wzrost kostny, można przeprowadzić wydłużenie na dwóch poziomach na tym samym segmencie.

Możliwe powikłania pooperacyjne

Do najczęściej spotykanych powikłań należą przykurcze stawowe. Wynika to z faktu, że tkanki miękkie są mniej podatne na wydłużanie w porównaniu do tkanki kostnej, ale też jest spowodowane nierównym rozkładem sił pomiędzy zginaczami i prostownikami. Ponadto mięśnie dwustawowe mają różnej długości włókna, które gorzej dostosowują się do wydłużania kończyny. Drugim często występującym powikłaniem jest opóźniony zrost kostny, który wydłuża cały proces leczenia. Przyczyną zbyt wolnego tworzenia się regeneratu kostnego może by...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy