Dołącz do czytelników
Brak wyników

Artykuł sponsorowany , Otwarty dostęp

19 października 2020

Leczenie zmian zwyrodnieniowych z zastosowaniem leków z grupy ASU

71

Obecnie można śmiało powiedzieć, że zmiany zwyrodnieniowe stanowią ogromny problem we współczesnym społeczeństwie (eksperci określają je nawet mianem epidemii XXI w.). Obserwuje się znaczny spadek aktywności fizycznej wśród osób młodych, dodatkowo nasilany przez siedzący tryb życia (zarówno praca zawodowa, jak i wypoczynek na kanapie przed telewizorem). Dodatkowe obostrzenia i lęk wywołany pandemią znacząco zmniejszyły możliwości uczestnictwa w zajęciach sportowych i rekreacyjnych. Niestety, przekłada się to na stan funkcjonalny elementów aparatu ruchu i ich funkcjonowanie.

Choroby zwyrodnieniowe stawów od wielu lat stanowią główną przyczynę niepełnosprawności na całym świecie. Ze względu na wysokie koszty leczenia oraz dużą liczbę dni niezdolności do pracy stanowią one olbrzymi problem społeczno-gospodarczy. W Polsce na zmiany zwyrodnieniowe cierpi 30% społeczeństwa pomiędzy 45. a 60. rokiem życia (są to te przypadki, u których występuje potwierdzona choroba zwyrodnieniowa, dodatkowo należy pamiętać, że w wielu przypadkach nie jest ona odpowiednio wcześnie zdiagnozowana), a po 65. roku życia można je znaleźć w zasadzie u wszystkich. Co wielce niepokojące, coraz częściej zmiany zwyrodnieniowe są diagnozowane u osób w przedziale wiekowym 20–30 lat.
Brak ruchu, nieprawidłowe obciążenia związane z błędnie prowadzonym treningiem sportowym, wiek, nadwaga czynniki genetyczne, przebyte w przeszłości urazy – to tylko niektóre z czynników predysponujących i przyspieszających powstawanie zmian degeneracyjnych w obrębie powierzchni stawowych.
 

POLECAMY


Kiedy ryzyko choroby zwyrodnieniowej jest zwiększone?

Dochodzi do tego w dwóch przypadkach:

  • gdy struktura tkanki łącznej stawu jest prawidłowa, ale dochodzi do jej nadmiernego obciążenia,
  • gdy struktura tkanki łącznej stawu jest zaburzona przy prawidłowym obciążeniu.

Gdzie najczęściej zlokalizowane są zmiany zwyrodnieniowe?

W większości przypadków są to:

  • stawy kończyny dolnej (głównie staw kolanowy, w dalszej kolejności stawy biodrowe, stawy skokowe), czyli te elementy układu kostnego, które przenoszą największe obciążenia,
  • stawy międzykręgowe (znów nieprawidłowo rozłożone obciążenia, nierównowaga napięcia mięśniowego, zaburzone funkcje amortyzujące kręgosłupa, nadwaga, osłabienie mięśni posturalnych),
  • stawy międzypaliczkowe dalsze w dłoniach (powtarzające się czynności mogą prowadzić do powstawania zmian degeneracyjnych).

Objawy

Choroba zwyrodnieniowa stanowi ogromne wyzwanie terapeutyczne dla lekarzy, przemysłu farmaceutycznego oraz przede wszystkim dla fizjoterapeutów. Proces ten początkowo przebiega bezobjawowo, dlatego też jest tak trudny do wychwycenia. Jednym z pierwszych objawów, z którymi pacjenci zgłaszają się po pomoc, jest ból.
Nasilenie dolegliwości pacjenci obserwują przy pierwszych ruchach po dłuższym unieruchomieniu, np. rano. Wraz z postępem zmian chorobowych dolegliwości bólowe mogą występować również w spoczynku (wywołane przez odczyn zapalny pojawiający się w okostnej, tam gdzie dochodzi do przebudowy tkanki kostnej, wzrost ciśnienia wewnątrzkostnego, niedokrwienie i zapalenie błony maziowej, mikrozłamania w warstwie podchrzęstnej kości oraz podrażnienia zakończeń nerwowych w tkankach miękkich otaczających staw, jak również nadmierne napięcie mięśni bezpośrednio sąsiadujących ze stawem). Częstokroć są one początkowo bagatelizowane przez pacjenta.
Stopniowo obserwuje się ograniczenie zakresów ruchu przebiegające najczęściej w tzw. wzorcu torebkowym (opisuje on charakterystyczne dla każdego stawu ograniczenia ruchomości). Wraz z postępowaniem zmian (niestety, jest to choroba postępująca) można zaobserwować sztywność poranną, kliki i krepitacje, zmiany kształtu stawu, czasami zaczerwienienie, opuchliznę i stały wzrost poziomu dolegliwości bólowych.

Leczenie

Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów niesie ze sobą ogromne wyzwanie związane z nieokreśloną jednoznacznie etiologią tworzenia się tych zmian. W związku z tym opiera się ono głównie na leczeniu objawowym.
Standardy postępowania zostały określone przez szereg organizacji zajmujących się zmianami zwyrodnieniowymi:

  • European League Against Rheumatism (EULAR),
  • American College of Rheumatology (ACR),
  • Osteoarthritis Research Society International (OARSI),
  • National Institute for Health and Care Excellence (NICE).
  • Do tej pory nie znaleziono skutecznego leku na zmiany zwyrodnieniowe. Postępowanie powinno uwzględniać szereg wytycznych.

Zapobieganie (profilaktyka)
Osoby posiadające dodatni wywiad rodzinny (udowodniono genetyczne uwarunkowanie występowania zmian zwyrodnieniowych np. w przypadku stawów kolanowych) powinny bacznie zwracać uwagę na unikanie czynników ryzyka. Intensywne uprawianie sportu lub bezczynność, przebyte w przeszłości urazy lub choroby wrodzone (np. dysplazja stawu biodrowego) mogą prowadzić do wczesnego powstawania zmian degeneracyjnych w stawach. Utrzymanie prawidłowej masy ciała to również istotny element profilaktyki, podobnie jak rekreacyjna aktywność fizyczna (oczywiście indywidualnie dobrana do pacjenta). Zmian zwyrodnieniowych nie można zatrzymać, można jedynie spowolnić postęp choroby.

Farmakoterapia
Główne zastosowanie mają tutaj leki przeciwbólowe oraz NLPZ. Należy jednak pamiętać, że szczególne miejsce wśród leków modyfikujących przebieg choroby zwyrodnieniowej stawów zajmują leki tzw. wolno działające – SYSADOA (Symptomatic Slow Acting Drugs for Osteoarhritis), których działanie nakierowane jest na wzmocnienie odnowy chrząstki stawowej, w tym syntezy proteoglikanów, ich stosowanie jest zaś dobrze tolerowane przez organizm (do grupy tej należy lek Piascledine). Autorzy zaleceń ESCEO z 2019 r. podkreślają konieczność stałego i systematycznego korzystania z SYSADOA jako alternatywy dla leczenia tradycyjnego, zwracając jednocześnie uwagę na konieczność korzystania z leków, a nie suplementów diety. Leki SYSADOA działanie przeciwbólowe uzyskują po czterech–ośmiu tygodniach systematycznego stosowania, natomiast morfologiczną zmianę w chrząstce stawowej obserwuje się po kilkunastu miesiącach stosowania preparatów. Dlatego mogą one być stosowane w profilaktyce powstawania CHZS.
Skład Piascledine obejmuje składniki pozyskane z dwóch substancji, które pierwotnie można spotkać w naturze – olej z soi i awokado. W przypadku Piascledine są one zawarte w formie niezmydlających się frakcji oleju sojowego i oleju awokado (ASU). Ich zawartość w zwykłych olejach jest dosyć niska, dlatego takie produkty nie przyniosą tak dobrych rezultatów w walce z chorobą zwyrodnieniową stawów jak Piascledine. Leki te mogą być bezpiecznie stosowane w połączeniu z pozostałym leczeniem farmakologicznym choroby zwyrodnieniowej stawów i powinny być stosowane jak najwcześniej, nawet przed zastosowaniem paracetamolu czy NLPZ.

Szeroko pojęta fizjoterapia
Zastosowanie znajdują tutaj przede wszystkich techniki manualne, mięśniowo-powięziowe, cała gama zabiegów fizjoterapeutycznych. Ogromne znaczenie ma prawidłowo przeprowadzony, systematyczny i indywidualnie dobrany trening motoryczny. Należy poinformować pacjenta o przebiegu tworzenia się i rozwijania zmian degeneracyjnych, czynnikach nasilających ten proces, jak również spowalniających powstawanie zmian.
Fizjoterapeuci powinni przeprowadzić całą diagnostykę wstępną obejmującą zarówno wywiad, jak i badania manualne oraz ocenę funkcjonalną, a także zaplanować postępowanie fizjoterapeutyczne oparte na rzetelnie przeprowadzonej diagnostyce, dostosowane do preferencji pacjenta i jego oczekiwań.

Leczenie chirurgiczne 
Leczenie chirurgiczne obejmuje zabiegi artroskopowe, osteotomię, ale w głównej mierze alloplastykę. Oczywiście po operacji pacjent powinien trafić do fizjoterapeuty, który poprowadzi proces usprawniania tak, aby chory odzyskał jak największe możliwości funkcjonalne aparatu ruchu.

Podsumowanie

Zmiany zwyrodnieniowe to nieodłączny element starzenia się organizmu. Niejednokrotnie porównywane są do rdzy pojawiającej się z upływem czasu i zużyciem materiału. Należy pamiętać, że obecnie brak jest możliwości całkowitego ich wyleczenia, istnieje jednak szereg środków, które pozwalają na zmniejszenie dolegliwości związanych z ich powstawaniem i progresją i należy je skutecznie wykorzystywać w codziennej praktyce fizjoterapeutycznej. 


Piśmiennictwo

  1. Busija L., Bridgett L., Sean R.M. et al. Osteoarthritis. Best Practice & Research Clinical Rheumatology 2010; 24 (6): 757–768. 
  2. Pogorzała A.M., Stryła W. Rehabilitacja medyczna. Uniwersytet Medyczny Poznań. Poznań 2012.
  3. Morehead K., Sack E.K. Choroba zwyrodnieniowa stawów. Medycyna po Dyplomie 2004; 13: 89–93.
  4. Klimuk P.A., Kuryliszyn-Moskal A. Choroba zwyrodnieniowa stawów. Reumatologia 2012; 50 (2): 162–165.
  5. Garczyński W. Zwyrodnienie stawów kolanowych – etiopatogeneza i rehabilitacja. Forum Edukacyjne Wydziału Pedagogiki Wyższej Szkoły Informatyki 2009; 6: 97‑104.
  6. Kiwerski J. Rehabilitacja medyczna. PZWL. Warszawa 2007.
  7. Badowska-Kozakiewicz A.M. Patofizjologia człowieka. PZWL. Warszawa 2013.
  8. Kilar J.Z., Lizis P. Leczenie ruchem. Część I: Badanie narządu ruchu w rehabilitacji. Kasper. Kraków 1996.
  9. Pogorzała A.M., Palejko K.A. Wykorzystanie skali WOMAC w leczeniu zmian zwyrodnieniowych stawu kolanowego na podstawie przypadku klinicznego. Monografia WSEiT Poznań 2016.
  10. Walaszek R., Kasperczyk T., Magiera T. Diagnostyka w kinezyterapii i masażu. Biosport. Kraków 2007.
  11. Leszczyński P., Pawlak-Buś K. Choroba zwyrodnieniowa stawów – epidemia XXI wieku. Oteoarthritis-the epidemic of the 21th century. Farmacja Współczesna 2008; 1: 79–87.
  12. Jasiak-Tyrkalska B., Frańczuk B., Jaworek J. Ocena skuteczności dwóch różnych zabiegów termoterapeutycznych w procesie postępowania rehabilitacyjnego w zmianach zwyrodnieniowych stawu kolanowego. Fizjoterapia Polska 2004; 2: 157–162.
  13. Rojek A., Snela S., Jaźwa P. Wpływ otyłości na wyniki leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych metodą endoprotezoplastyki całkowitej. UR 2010; 3: 271–276.
  14. Dobrogowski J., Istrati J., Woroń J. Postępowanie farmakologiczne w chorobie zwyrodnieniowej stawów. PZWL. Warszawa 2014.
  15. Charakterystyka produktu leczniczego PIASCLEDINE. Expanscience Laboratoires.
  16. Boileau C., Martel-Pelletier J., Caron J. et al. Protective effects of total fraction of avocado/soybean unsaponifiables on the structural changes in experimental dog osteoarthritis: inhibition of nitric oxide synthase and matrix metalloproteinase-13. Arthritis Res Ther 2009; 11: R41.
  17. Henrotin Y.E., Labasse A.H., Jaspar J.M. et al. Effects of three avocado/soybean unsaponifiable mixtures on metalloproteinases, cytokines and prostaglandin E2 production by human articular chondrocytes. Clin Rheumatol 1998; 17: 31–39. 

Przypisy