Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

7 sierpnia 2018

NR 93 (Maj 2018)

Metoda Vojty w leczeniu przepukliny oponowo-rdzeniowej

0 9

W leczeniu przepukliny oponowo-rdzeniowej bardzo istotne jest jak najszybsze rozpoczęcie terapii i pobudzenie procesów kompensacji oraz wykorzystanie możliwości adaptacji organizmu do zaburzeń czynności. Zastosowanie metody Vojty pozwala odbudować drogi nerwowe i uzyskać prawidłowy wzorzec ruchowy. Jest to metoda tania, wszechstronna i skuteczna, przede wszystkim stosowana przy czynnym udziale rodziców i w rodzinnym domu, co ma dodatkowe korzyści, jeżeli chodzi o rozwój osobowości dziecka.

Przepuklina oponowo-rdzeniowa w Polsce występuje rocznie z częstością ok. 1000 przypadków. Wada ta powstaje w życiu płodowym, jest zaburzeniem formowania się struktur rdzenia kręgowego i kręgosłupa i lokalizuje się na przebiegu całej długości kręgosłupa (zdj. 1). Etiologia wad cewy nerwowej nie jest jednoznaczna. Czynniki powodujące jej powstawanie są: genetyczne, uzależnione od czynników środowiskowych, takich jak niedobór witamin A i E, niedobór kwasu foliowego, niedobór kwasu pantotenowego, niedotlenienie, infekcje wirusowe, promieniowanie jonizujące i chemioterapeutyki. 

Patofizjologia przepukliny oponowo-rdzeniowej

Skutkiem wady rdzenia kręgowego jest uszkodzenie jego dróg nerwowych. Narządy znajdujące się w uszkodzonym obszarze rdzenia kręgowego nie mają odpowiedniego unerwienia wegetatywnego, czuciowego i ruchowego. Wada segmentów rdzenia jest przyczyną neurogennych zaburzeń funkcji kończyn dolnych i miednicy małej w postaci niedowładów mięśni, porażeń, zaburzeń czucia o charakterze mozaikowym. W przypadku porażeń o charakterze wiotkim obserwuje się zmniejszenie ruchów, osłabienie siły, zniesienie odruchów i obniżenie napięcia, co prowadzi do zaniku mięśni i zmian troficznych skóry. W przypadku porażeń spastycznych widoczne jest osłabienie ruchów, siły mięśni, a także wzmożone napięcie i odruchy [8]. Porażenie mięśni kończyn dolnych skutkuje przykurczami i zniekształceniami aparatu ruchu. Najczęściej dochodzi do przykurczów zgięciowych w stawach biodrowych i supinacji stóp. Częste są podwichnięcia lub zwichnięcia stawów biodrowych, koślawość kolan, stopy piętowe, płaskie końsko-szpotawe oraz przywiedzione. Następstwami przepukliny oponowo-rdzeniowej u 75% noworodków jest wodogłowie wrodzone, bardzo często będące przyczyną opóźnienia rozwoju psychomotorycznego [6]. Nagromadzenie płynu mózgowo-rdzeniowego pod ciśnieniem prowadzi do uciśnięcia mózgowia. U ponad 85% dzieci wymagane jest leczenie wodogłowia zastawką. Najczęściej stosowane są zastawki komorowo-otrzewnowe z drenem obwodowym w jamie otrzewnej lub komorowo-dosercowe z drenem obwodowym w prawym przedsionku. Rdzeń kręgowy u płodów z rozszczepem kręgosłupa narażony jest na szkodliwe działanie z powodu toksycznego chemicznego i mechanicznego wpływu płynu owodniowego na rozwijające się komórki nerwowe. Dlatego też wewnątrzmaciczne zamknięcie przepukliny pozwala zredukować efekt zwłaszcza wodogłowia oraz przesuwania się struktur mózgowia do rdzenia kręgowego [8]. Wybór między leczeniem wewnątrzmacicznym, które niesie duże ryzyko zarówno dla płodu, jak i dla matki, a operacją wykonaną po urodzeniu zależy od rozległości wady [9].

U dzieci z przepukliną oponowo-rdzeniową występują zaburzenia motoryki okrężnicy i opróżniania jelit przez zaparcia i/lub nietrzymanie stolca. Jednocześnie mają u nich miejsce zaburzenia czynności pęcherza moczowego – pęcherz neurogenny. Pacjent nie ma kontroli nad czynnością układu moczowego, bo wada powoduje znaczne ubytki czucia wypełniania pęcherza oraz czucia cewki moczowej. Manifestuje się to brakiem możliwości oddawania moczu w jednej dużej porcji lub nietrzymaniem moczu. Niezbędne jest wtedy okresowe opróżnianie pęcherza moczowego za pomocą cewnika oraz farmakologiczne powiększanie pęcherza z obniżeniem ciśnienia w nim panującego.

Dzieci z przepukliną oponowo-rdzeniową obarczone są zwiększonym ryzykiem osteoporozy. Zaburzenia występujące w mineralizacji szkieletu wynikają przede wszystkim z braku czynności mięśni oraz zmniejszonej ruchliwości. Bardzo ważne jest wtedy utrzymanie wystarczającego poziomu witaminy D oraz utrzymanie odpowiedniego poziomu wytrenowania. Występowanie złamań związane jest również z poziomem przepukliny oraz mobilnością pacjenta, a utrzymanie mobilności pacjenta nie jest zależne od poziomu uszkodzenia rdzenia kręgowego, ale chęci i współpracy pacjenta podczas rehabilitacji i samoobsługi [11].

Konieczność utrzymania pozycji siedzącej na wózku, a także nieprawidłowo prowadzona fizjoterapia w pozycji siedzącej i złe dopasowanie sprzętu mają ogromny wpływ na boczne skrzywienia kręgosłupa oraz na zaburzenia w płaszczyźnie strzałkowej – nadmierna kifotyzacja odcinka piersiowego i nadmierna lordotyzacja odcinka lędźwiowego. Częstość występowania kifozy w odcinku piersiowym wynosi 20−25%. U pacjentów tych dochodzi często do nawracających odleżyn skóry oraz zaburzeń w trakcie siedzenia.

Zakotwiczenie rdzenia u pacjentów z przepukliną oponowo-rdzeniową powoduje niemożność skorygowania, mimo dużych wysiłków, ustawienia kręgosłupa. W wyniku naciągania zakotwiczonego rdzenia w związku z wydłużaniem segmentów dogłowowych zakotwiczenia rdzenia pojawiają się deficyty neurologiczne, zaburzenia ortopedyczne dolegliwości ze strony kończyn dolnych (u 45%) o charakterze narastania spastyczności i osłabienia funkcji chodu. Na to nakładają się objawy urologiczne (w 70%) [11]. N...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy