Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

9 sierpnia 2018

NR 92 (Marzec 2018)

Najnowsze zalecenia dotyczące rehabilitacji dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym

0 38

Rezultaty usprawniania dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym wciąż nie zadowalają lekarzy i fizjoterapeutów, dlatego też wytyczne dotyczące rehabilitacji pacjentów z tą jednostką chorobową są stale aktualizowane. W artykule omówiono najnowsze zalecenia z uwzględnieniem ich poziomu.

Niniejszy artykuł dotyczy rehabilitacji dzieci dotkniętych mózgowym porażeniem dziecięcym (MPD) opiera się na:

  • systemie klasyfikacji zdolności funkcjonalnych i niepełnosprawności, które zostały opracowane przez Światową Organizację Zdrowia (World Health Organization – WHO),
  • Międzynarodowej klasyfikacji funkcjonowania niepełnosprawności i zdrowia (International Classification of Functioning, Disability and Health – ICF) rozszerzonej w 2007 r. o Międzynarodową klasyfikację funkcjonowania i niepełnosprawności dzieci i młodzieży (ICF-CY).

Mimo że wytyczne z lat poprzednich holistycznie podeszły do procesu rehabilitacji dzieci z MPD, to stale są one aktualizowane.

Kluczowe punkty klasyfikacji ICF są ważne i należy je uwzględniać przy planowaniu procesu terapeutycznego dziecka. Oświadczenia zawarte w tych zaleceniach są oparte na dowodach naukowych (evidence-based medicine – EBM), dużej liczbie przeprowadzonych badań, praktyki z pacjentami oraz pracy wspieranej przez konsensus ekspertów (zawsze jednomyślny) z dwóch komisji międzyresortowych.

Niniejszy artykuł opisuje te zalecenia, które zostały dowiedzione jako „silne”, czyli takie, których z pewnością trzeba przestrzegać, „słabe”, czyli takie, które prawdopodobnie można stosować, oraz te, których efektywnego oddziaływania nie udowodniono i których w związku z tym należy unikać.

Zalecenia są ważnym instrumentem promowania interwencji rehabilitacyjnych świadczonych przez różne ośrodki. Generalnie interwencje rehabilitacyjne, opieka medyczna i edukacja pacjenta nadal są bardzo niejednorodne. 

Sytuacja ta wynika poniekąd ze złożonego, różnorodnego i zmiennego obrazu klinicznego, jakie przedstawia dziecko z MPD. Dlatego też niezbędne jest ujednolicenie interwencji medycznych i terapeutycznych zgodnie z zaleceniami opartymi na dowodach naukowych (EBM). Ujednolicenie to pozwoli na monitorowanie zmian w różnych sferach dotyczących pacjenta, m.in. w sferze klinicznej, społecznej i rodzinnej. W innych krajach, gdzie panuje system indywidualnych ubezpieczeń proponowanych przez firmy ubezpieczeniowe, ujednolicenie interwencji ma służyć m.in. monitorowaniu kosztów związanych z opieką medyczną.

Akredytacja placówek rehabilitacji dzieci powinna zależeć od złożenia oświadczenia o programie ich leczenia i metod terapeutycznych stosowanych i związanych z ich chorobą, a także wyraźnego określenia wybranych metod, oczekiwanych wyników i kosztów.

Ponadto ujednolicenie zaleceń mogłoby stanowić również instrument, na którym należałoby oprzeć procedury akredytacji obiektów służby zdrowia.

Opisane w tym artykule zalecenia są przeznaczone dla lekarzy, specjalistów fizjoterapii, którzy są odpowiedzialni za indywidualne plany terapeutyczne, fizjoterapeutów pracujących z dziećmi i dla wszystkich pracowników służby zdrowia, którzy są zaangażowani w złożony proces rehabilitacji dzieci z MPD.

  1. Zgodnie z konwencją MPD jest rozpoznawane tylko w przypadkach, w których pierwotne uszkodzenie wystąpiło w ciągu pierwszego roku życia. Po upływie tego terminu, jeśli nie zdiagnozowano MPD, to ważne jest określenie diagnozy, np. uraz głowy, guz mózgu, udar mózgu, zapalenie mózgu itp., i zastosowanie odpowiedniego planu rehabilitacji, który będzie uwzględniał charakterystykę konkretnej choroby.
  2. Innowacyjny aspekt nowej definicji MPD leży w uznaniu, że oprócz ograniczenia aktywności oraz kontroli motorycznej (elementy stałe, które zawsze występują w obrazie dziecka z MPD), pojawiają się częste i jednakowo znaczące towarzyszące zaburzenia, takie jak zaburzenia czuciowo-wzrokowe, zaburzenia praksji, gnozji, trudności w uczeniu się, zaburzenia poznawcze i relacyjne. Wszystkie te zaburzenia, które są zmienne pod względem częstości występowania i ciężkości, są jawne i dają się zbadać, nawet w bardzo wczesnym okresie rozwoju dziecka.
  3. W diagnostyce MPD może być pomocne badanie neuroobrazowe (rezonans magnetyczny mózgu). Krageloh-Mann uznał, że u 13% dzieci z obustronnymi formami MPD i u 10% dzieci z jednostronną formą MPD obraz rezonansu magnetycznego mózgu (magnetic resonance imaging – MRI) jest prawidłowy. W ich badaniach korelacja zmian w obrazie MRI z wiekiem ciążowym wykazała, że nieprawidłowe wyniki były częstsze u niemowląt urodzonych w terminie niż u tych urodzonych przed terminem. Towsley i wsp. stwierdzili, że ciężkie postacie MPD [poziom 4–5 w systemie oceny Gross Motor Function Classification System (GMFCS)], zwłaszcza formy czterokończynowe, były znacząco związane z obrazem MRI i dotyczyły szczególnie zmian korowych. Formy hemiplegiczne były częściej kojarzone z urazami w obszarze naczyń mózgowych. Formy dyskinetyczne i diplegiczne oprócz tradycyjnych wzorów uszkodzeń (uszkodzenie zwojów podstawy lub leukomalacja okołokomorowa) były czasami związane z prawidłowym lub niespecyficznym obrazem MRI. Sugeruje się, że w przypadkach, w których wyniki badań MRI są prawidłowe, należy wykonać badania...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy