Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

4 września 2018

NR 86 (Wrzesień 2017)

Obowiązki fizjoterapeuty w zakresie realizacji podstawowych praw pacjenta

0 13

Standardy prawne wykonywania zawodu fizjoterapeuty reguluje ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty. Istotną częścią wykonywania tego zawodu, a obecnie 
również standardem ustawowym, jest obowiązek przestrzegania praw pacjenta. Ich naruszenie może skutkować odpowiedzialnością prawną fizjoterapeuty, dlatego tak ważna jest wiedza o nich i ich przestrzeganie.

Fizjoterapeuta to obecnie zawód mający własną ustawę, tj. ustawę z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. poz. 1994), zwaną dalej u.z.f., która reguluje m.in. standardy prawne wykonywania zawodu fizjoterapeuty. Zgodnie z regułą ogólną zawartą w art. 4 u.z.f. fizjoterapeuta powinien wykonywać swój zawód zgodnie z należytą starannością, zgodnie z zasadami etyki zawodowej, poszanowaniem praw pacjenta, dbałością o jego bezpieczeństwo i wykorzystując wskazania aktualnej wiedzy medycznej. Istotną częścią wykonywania zawodu fizjoterapeuty, a teraz również standardem ustawowym, jest obowiązek przestrzegania praw pacjenta. Realizacja praw pacjenta należy do podstawowych obowiązków prawnych każdego podmiotu leczniczego w tym zakładu rehabilitacji leczniczej. W polskim prawie nie ma definicji praw pacjenta. Jedynie zdefiniowane jest pojęcie pacjenta. Za pacjenta zgodnie z definicją ustawową (ustawa o prawach pacjenta) uważać należy osobę zwracającą się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub korzystającą ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny. Należy przyjąć, że prawa pacjenta to zespół uprawnień przysługujących człowiekowi (pacjentowi) z tytułu korzystania ze świadczeń zdrowotnych lub ubiegania się o nie. Prawa pacjenta związane są bezpośrednio z korzystaniem ze świadczeń zdrowotnych. Pacjentem jest każda osoba korzystająca ze świadczeń zdrowotnych zarówno odpłatnie, za częściową odpłatnością, jak i nieodpłatnie [tj. pacjenci ubezpieczeni w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ) i komercyjni]. Podstawowym aktem prawnym regulującym prawa polskiego pacjenta jest ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 186), zwana dalej u.p.p. Prawa pacjenta uregulowane są także bezpośrednio w ustawach dotyczących poszczególnych zawodów medycznych, w tym w ustawie o zawodzie fizjoterapeuty.
 

Do podstawowych ustawowych obowiązków każdego fizjoterapeuty stanowiących korelat praw pacjenta należą: 

  • obowiązek informacyjny, 
  • obowiązek przestrzegania tajemnicy zawodowej,
  • obowiązek prowadzenia i udostępniania dokumentacji medycznej (art. 9 u.z.f.). 

Naruszenie praw pacjenta może skutkować odpowiedzialnością prawną fizjoterapeuty, dlatego tak ważna jest wiedza o nich i ich przestrzeganie.

Obowiązek informacyjny

Fizjoterapeuci udzielają świadczeń zdrowotnych przede wszystkim w ramach podmiotu leczniczego (przychodni, sanatorium itd.), zazwyczaj w wyodrębnionych zakładach lub działach rehabilitacji leczniczej. W każdym podmiocie leczniczym niezależnie od jego rodzaju i formy własności obowiązują te same fundamentalne prawa pacjenta. Jednych z powyższych praw jest prawo do informacji. Informowanie generalnie oznacza przekazywanie określonej treści przez nadawcę do odbiorcy. W ramach prawa pacjenta do informacji należy wyróżnić trzy jego uprawnienia, tj.:

  • prawo do informacji o świadczeniach udzielanych przez świadczeniodawcę medycznego (np. zakład rehabilitacji),
  • prawo do informacji o prawach pacjenta,
  • prawo do informacji o stanie zdrowia.

Pacjenci mają bezwzględne prawo w świetle art. 12 u.p.p. do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot leczniczy, w tym o profilaktycznych programach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, realizowanych przez ten podmiot. Udostępnienie powyższej informacji ma być zrealizowane w formie pisemnej, poprzez umieszczenie w lokalu gdzie udzielane są świadczenia zdrowotne w miejscu ogólnodostępnym (np. poprzez wywieszenie przy recepcji wykazu zabiegów wykonywanych). W przypadku realizacji świadczeń gwarantowanych – posiadania umowy z NFZ niezbędna jest wyraźna informacja na ten temat (wymagana tabliczka oraz określenie rodzaju świadczeń, np. oddział pobytu dziennego). W lokalu przy wejściu do zakładu rehabilitacji dobrze jest wywiesić widoczną tablicę z wymienionymi rodzajami udzielanych świadczeń (np. elektroterapia, laseroterapia, magnetoterapia, hydroterapia itd.), a przy okazji ze wskazaniem numeru pokoju lub stanowiska, gdzie wykonywane są takie zabiegi.

Ponadto zgodnie z art. 11 u.p.p. podmiot leczniczy powinien udostępnić informację o ustawowych prawach pacjenta w formie pisemnej, poprzez umieszczenie jej w swoim lokalu w miejscu ogólnodostępnym. W zakładzie rehabilitacji informacja o prawach pacjenta (np. w formie wydruku ustawy lub wyciągu z przepisów) powinna być umieszczona przynajmniej na tablicy przy recepcji. Należy podkreślić, że informacja o prawach pacjenta powinna być umieszczona w każdym podmiocie leczniczym niezależnie od rodzaju udzielanych świadczeń, a także posiadania (lub też nieposiadania) umowy z NFZ.

Obowiązek informacyjny wobec pacjentów określony bezpośrednio w ustawie o zawodzie fizjoterapeuty występuje w dwóch sferach, tj. informacji o prawach pacjenta oraz informacji o stanie zdrowia. Fizjoterapeuta jest bowiem zobowiązany informować pacjenta o jego prawach określonych w przepisach ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Do najważniejszych powszechnych (tj. przysługujących każdemu pacjentowi i w każdym podmiocie leczniczym) praw pacjenta uregulowanych w ustawie o prawach pacjenta należą:

  • prawo do pomocy medycznej w sytuacjach nagłych (tj. zagrożenia życia i zdrowia),
  • prawo do informacji,
  • prawo do wyrażania zgody na świadczenia zdrowotne,
  • prawo do poszanowania intymności i godności pacjenta,
  • prawo dostępu do dokumentacji medycznej.

Poza informacją o prawach pacjenta fizjoterapeuta ma obowiązek udzielić informacji pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu albo osobie bl...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy