Dołącz do czytelników
Brak wyników

Aspekty prawne w pracy fizjoterapeuty

13 września 2019

NR 108 (Wrzesień 2019)

Tajemnica zawodowa fizjoterapeuty – aspekty prawne

275

Fizjoterapeuta udzielający świadczeń zdrowotnych ma szeroki dostęp do wielu newralgicznych danych pacjentów. Istotą wykonywania zawodu zaufania publicznego jest konieczność respektowania tajemnicy dotyczącej informacji uzyskanych w związku z podejmowanymi interwencjami medycznymi. Przepisy prawa nakładają na fizjoterapeutę szeroki obowiązek zachowania dyskrecji, a także dopuszczają wyjątki w zakresie respektowania tajemnicy zawodowej.

Prawo pacjenta do respektowania przez fizjoterapeutę tajemnicy informacji z nim związanych statuują zarówno akty prawne powszechnie obowiązujące, jak i Zasady Etyki Zawodowej. Art. 9 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty stanowi: „Fizjoterapeuta jest obowiązany zachowywać w tajemnicy informacje związane z pacjentem, uzyskane w związku z wykonywaniem zawodu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta”. Pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego (art. 13 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). W celu realizacji prawa, o którym mowa w art. 13, osoby wykonujące zawód medyczny są obowiązane zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem, w szczególności ze stanem jego zdrowia (art. 14 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Natomiast zgodnie z pkt 10 Zasad Etyki Zawodowej: „Fizjoterapeuta udziela świadczeń zgodnie z zasadami dochowania tajemnicy zawodowej”.

Zakres tajemnicy w zawodzie fizjoterapeuty

Cytowane przepisy wiążą obowiązek zachowania tajemnicy ze sferą informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu fizjoterapeuty. Oczywiste jest, że informacje te dotyczą w głównej mierze stanu zdrowia pacjenta, stosowanych metod diagnostycznych i terapeutycznych. Należy podkreślić, iż tajemnicą jest objęty sam fakt korzystania przez pacjenta ze świadczeń fizjoterapeutycznych. Tajemnica rozciąga się na wszelkie materiały: wyniki prześwietleń, badań, zaświadczenia, notatki, kartoteki, niezależnie od miejsca i sposobu utrwalenia informacji, a więc zarówno mające charakter papierowy, jak i elektroniczny1.
W literaturze przedmiotu (wprawdzie dotyczącej tajemnicy lekarskiej, ale mającej pełne zastosowanie do reguł wykonywania zawodu fizjoterapeuty) słusznie podkreśla się, że tajemnicą są objęte zarówno informacje przekazane osobie wykonującej zawód medyczny przez pacjenta bądź jego rodzinę, jak i te, które fizjoterapeuta ustalił, dokonując badań, stawiając diagnozę czy prowadząc terapię. Mogą być to więc dane, o których pacjent nie wie, a nawet których istnienia się nie domyśla2. Obowiązek respektowania tajemnicy dotyczy również sfery życia prywatnego pacjenta, jego sytuacji rodzinnej, zawodowej czy majątkowej, oczywiście pod warunkiem że fizjoterapeuta uzyskał takie informacje w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych.
Zgodnie z art. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przestrzeganie praw pacjenta określonych w ustawie jest obowiązkiem organów władzy publicznej właściwych w zakresie ochrony zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, osób wykonujących zawód medyczny oraz innych osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Tajemnica zawodowa obowiązuje więc nie tylko fizjoterapeutę, lecz także cały współpracujący z nim personel. Fizjoterapeuta powinien czuwać nad tym, by osoby asystujące lub pomagające mu w pracy przestrzegały tajemnicy zawodowej.

Ograniczenia obowiązku zachowania tajemnicy

Przepisy prawa przewidują szereg wyjątków od obowiązku zachowania przez fizjoterapeutę tajemnicy. Ograniczenia w zakresie respektowania tajemnicy medycznej określa przede wszystkim art. 14 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przywołany przepis stanowi, że obowiązku zachowania tajemnicy nie stosuje się, gdy:

  • tak stanowią przepisy odrębnych ustaw;
  • zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób;
  • pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy;
  • zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innym osobom wykonującym zawód medyczny, uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń.

Fizjoterapeuta jest zwolniony również z obowiązku respektowania tajemnicy w postępowaniu przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych. W wymienionych wyżej sytuacjach ujawnienie tajemnicy może nastąpić wyłącznie w niezbędnym zakresie. W przypadku gdy pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy zwalniają fizjoterapeutę z obowiązku respektowania tajemnicy, mogą określić zakres jej ujawnienia (art. 14 ust. 2b ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

Tajemnica w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności zawodowej oraz procesie karnym

Coraz częstszy udział osób wykonujących zawody medyczne w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw rodzi konieczność znajomości reguł respektowania tajemnicy zawodowej w ich przebiegu. Cytowany wcześniej art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przewiduje, że obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie obowiązuje, gdy tak stanowią przepisy odrębnych ustaw. Przykładem aktów prawnych, o których mowa w tym przepisie, jest ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o zawodzie fizjoterapeuty.
W myśl art. 180 § 1 Kodeksu postępowania karnego osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone” lub „poufne” lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek, chyba że sąd lub prokurator dla dobra wymiaru sprawiedliwości zwolni te osoby z obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Z tego przepisu wynika, że jeśli fizjoterapeuta jest wezwany w toczącym się postępowaniu karnym na przesłuchanie w charakterze świadka, podczas składania zeznań dotyczących pacjenta ma obowiązek zasłonić się tajemnicą zawodową. Dopiero gdy prokurator w postępowaniu przygotowawczym lub sąd w postępowaniu sądowym zwolni go z tajemnicy zawodowej, może złożyć zeznania. Zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy wymienione organy prowadzące postępowanie dokonują w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.
Z uwagi na to, że proces karny obejmuje nie tylko postępowanie sądowe, lecz także poprzedzające je postępowanie przygotowawcze, należy podkreślić, że reguła, w myśl której do zwolnienia fizjoterapeuty jest uprawniony odpowiednio prokurator lub sąd, rozciąga się także na ten etap postępowania. Inaczej mówiąc, w przypadku wezwania fizjoterapeuty na przesłuchanie w charakterze świadka w jednostce policji wezwany ma prawo żądać okazania mu postanowienia prokuratora o zwolnieniu z zachowania tajemnicy zawodowej.
Inaczej obowiązek respektowania tajemnicy kształtuje się w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności zawodowej. Zgodnie z art. 91 ust. 4 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty nie stanowi naruszenia tajemnicy zawodowej...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy