Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

23 stycznia 2018

NR 82 (Kwiecień 2017)

Przebieg serii zabiegów Integracji Strukturalnej KMI. Przypadek kliniczny

0 304

W trakcie terapii Integracji Strukturalnej praca terapeuty podobna jest do stopniowego obierania cebuli. By zrównoważyć napięcia w ciele i poprzez to spowodować lepsze ustawienie ciała w relacji do pionowej linii grawitacji, terapeuta Integracji Strukturalnej warstwa po warstwie opracowuje coraz głębsze tkanki mięśniowo-powięziowe. Sprowadza się to do pracy nad poprawą wzajemnych posturalnych relacji głównych bloków ciała.

We wcześniejszych artykułach przedstawiono ogólne teoretyczne założenia, jakie leżały u podstaw toku myślenia autora, gdy przytrafił mu się ciekawy przypadek medyczny. Pacjent po zakończonej karierze jako wykładowca na jednym z uniwersytetów w Anglii na emeryturze zaczął regularnie biegać. Stopniowo zwiększał dystanse, aż po ultramaratony na odległość 120 km. Oczywiste dla autora było, że jeśli pacjent w wieku 69 lat jest w stanie przebiec taki dystans, to jego rola jako fizjoterapeuty sprowadzać się będzie jedynie do asystowania mu w tym. Ciało tego pacjenta było w pełni przystosowane do wymogów codziennego biegania – szeroko rozwarta klatka piersiowa, mocne i ścięgniste mięśnie nóg. W planie terapii kierowano się zasadą, by nie walczyć z tymi adaptacjami, a jedynie rozluźnić nadmiernie nagromadzone napięcie w kilku specyficznych miejscach. Można było oczekiwać, że po pracy manualnej i uwolnieniu powięzi i mięśni skośnych brzucha i poprawieniu elastyczności tkanek w przebiegach ciągów mięśniowo-powięziowych okalających miednicę (szczególnie prostowniki biodra) oraz kończyn dolnych, ulegnie poprawie biomechanika chodu i biegu. Posturalnie starano się zniwelować przodopochylenie miednicy z tyłopochyleniem klatki piersiowej. Relacja ta powodowała w ciele pacjenta nadmierną kompresję na przejściu piersiowo-lędźwiowym. Do tego kolejnym czynnikiem działającym na niekorzyść były płaskie stopy, które nie wspomagały amortyzowania wstrząsów w trakcie biegu – które również koncentrowały się na ruchomym przejściu piersiowo-lędźwiowym. Jak okazało się w trakcie terapii, również powrót do neutralnego obuwia (a nie butów o minimalnej podeszwie) nieco wspomógł tę okolicę.

Z powodu kompleksowości możliwych mechanizmów wchodzących w grę w tym przypadku, obiektywne wymierzenie wielkości poprawy nie było łatwe. Brak jest obiektywnych i w pełni miarodajnych sposobów pomiaru ułożenia względem siebie elementów ciała. Pomiary goniometryczne nie są w stanie pokazać, gdzie w przestrzeni lub w relacji do sąsiednich struktur znajduje się dana część ciała. W tradycji Integracji Strukturalnej naturalne jest wykonywanie zdjęć w trakcie przebiegu terapii. Są one oczywiście jedynie wycinkiem rzeczywistości, jednak w znacznym stopniu pomagają na pewne posturalne obserwacje i umożliwiają dostrzeżenie progresu.

Poniżej przedstawiono wpływ procesu 12 sesji Integracji Strukturalnej metodą Anatomy Trains KMI na jakość i ekonomię biegu.

Przypadek kliniczny

Mężczyzna w momencie przyjmowania serii zabiegów Integracji Strukturalnej w wieku lat 69, mocna budowa, ćwiczy codziennie, joga i pilates, od 10 lat uprawia biegi, od ok. 3 lat maratony i ultramaratony – dystanse do 120 km. Urazy: lewa stopa – 4 lata wcześniej zerwane ścięgno mięśnia piszczelowego przedniego. Prawa stopa: około rok wcześniej złamana pierwsza kość śródstopia, sklepienie stopy ma tendencję do opadania.

Ogólne założenia i cele tej serii Integracji Strukturalnej:

  • Odczucie przez pacjenta pełnego proprioceptywnego obrazu własnego ciała.
  • Optymalne ułożenie ciągów mięśniowo-powięziowych w relacji do grawitacji.
  • Poprawienie relacji kostnych szkieletu poprzez zrównoważenie napięć tkanek miękkich.
  • Niwelacja nadmiernej kompresji w odcinku przejścia piersiowo-lędźwiowego.
  • Wydłużenie i rozciągnięcie.
  • Poprawa wytrzymałości – obciążenia związane z uprawianą dyscypliną sportu.
  • Zmniejszenie wysiłku i poprawa efektywności biegu.
  • Poprawa zakresu ruchomości.
  • Obniżenie odczuć bólowych.
  • Podniesienie sklepienia stop.
  • Uwolnienie i optymalizacja funkcjonalnych relacji tkanek powłok brzusznych.
  • Optymalizacja pracy klatki piersiowej.

Tkanki powierzchowne

Sesja 1.

Taśma powierzchowna przednia

  • Raport pacjenta: ból w okolicach mięśnia trójgłowego ramienia po upadku w trakcie maratonu. Problemy ze stopami.
  • Obserwacja: stopy płaskie z wyżej wymienionych przez pacjenta powodów, prawostronne pochylenie miednicy, ciężar ciała utrzymywany na lewej kończynie dolnej, postura utrzymywana poprzez napięcie prostowników grzbietu i rozwartą klatkę piersiową.
  • Priorytety: uwolnienie taśmy powierzchownej przedniej, uwolnienie od korpusu przednich taśm ramion.
  • Strategia i terytorium sesji: praca na powięzi podeszwowej obu stóp, mięśnie piszczelowe przednie, wstępna praca na tylnym przedziale obu goleni, praca ku górze i rozwarstwianie na boki mięśni czworogłowych, opracowanie kolców i krawędzi talerzy biodrowych dla uwolnienia przyczepów mięśni powłok brzucha, praca na przegrodach międzymięśniowych mięśnia prostego brzucha, opracowanie dolnego otworu klatki piersiowej, powięź mostkowa, mięśnie piersiowe większe i mniejsze po obu stronach, mięśnie równoległoboczne, dźwigacze łopatek, mięśnie prostowniki grzbietu.
  • Zakończenie: mięśnie cylindra trzewnego szyi, mięśnie cylindra motorycznego szyi, mięśnie podpotyliczne, mięśnie skroniowe, chwyt „dźwignięcie miednicy”. Praca na ławeczce.
  • Palpacja/nowe obserwacje: postura pacjenta, w której poprzez tyłopochylenie klatki piersiowej napięcie przepony równoważy pociąganie przez opadnięte łuki stóp tkanki taśmy głębokiej przedniej ku dołowi.
  • Plan i notatki: pacjent biega i daje mu to dużo satysfakcji i wiary w siebie. Otwarta klatka piersiowa jest dostosowaniem organizmu do zwiększonego zapotrzebowania na tlen oraz amortyzacji i utrzymania napięcia taśmy głębokiej przedniej.

Dodatkowym celem całej serii Integracji Strukturalnej

dla tego pacjenta byłoby dodanie sprężystości tkankom nóg, wprowadzenie lekkości ruchów klatki piersiowej i pozwolenie pacjentowi na mniej sztywne utrzymywanie postury. Większa precyzja ruchu oraz ożywienie i pobudzenie tkanek.

Tkanki powierzchowne

Sesja 2.

Taśma powierzchowna tylna

  • Raport pacjenta: ból w okolicach przywodzicieli lewej nogi, rozlany, niespecyficzny ból w okolicy lewego mięśnia trójgłowego ramienia – wynik upadku w trakcie biegu.
  • Obserwacja: prawy bark i prawe biodro niżej niż lewa strona ciała, która jakby podtrzymywała prawą. Lewa taśma spiralna naprężona, prawa taśma boczna skrócona.
  • Priorytety: otwarcie i zróżnicowanie warstw tylnej części ciała – taśma powierzchowna tylna, taśmy tylne ramion.
  • Strategia i terytorium sesji: krzywizny pierwotne i wtórne kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej, odblokowanie z wyprostu kolan (mięśnie goleni). Rozluźnienie i uwolnienie tkanek miękkich odcinka lędźwiowego. Prostowniki grzbietu i czworoboczny.
  • Zakończenie: mięśnie cylindra trzewnego szyi, pozluźnianie napiętych tkanek wypychających głowę w przód, mięśnie mostkowo-sutkowo-obojczykowe, mięśnie cylindra motorycznego szyi, mięśnie podpotyliczne, mięśnie skroniowe, chwyt „dźwignięcie miednicy”. Praca na ławeczce.
  • Palpacja/nowe obserwacje: tkanki napięte, uczucie sztywności, odnosi się wrażenie, że postura utrzymywana jest na wdechu klatki piersiowej (przepona).
  • Plan i notatki: pozwolenie klatce piersiowej na odnalezienie bardziej swobodnej pozycji i ułożenie, uwolnienie rozciągniętych i napiętych mięśni powłok brzusznych.

Tkanki powierzchowne

Sesja 3.

Taśmy boczne

  • Raport pacjenta: pacjent czuje się lepiej, większa swoboda ruchu po uwalnianiu w sesji 2. Zmiany w ułożeniu lewej stopy. Stopa mniej usztywniona, jednak w dalszym ciągu całkowicie płaska.
  • Obserwacja: lepszy kolor tkanek wskazujący na lepsze ich ukrwienie, klatka piersiowa bardziej rozwarta po lewej stronie w wyniku ustawienia lewej stopy, widoczne tyłopochylenie klatki piersiowej.
  • Priorytety: uwolnienie obu taśm bocznych, praca na taśmach ramion.
  • Strategia i terytorium sesji: horyzontalne symetryczne ustawienie obręczy barkowej i biodrowej. Kolana do pozycji neutralnej, pasmo biodrowo-piszczelowe. Opracowanie talerzy kości biodrowych. Przestrzeń pomiędzy klatką piersiową a miednicą (szczególnie z prawej strony – wydłużenie i kierunek kranialny). Dodatkowa praca na powięzi lędźwiowo-piersiowej. Opracowanie dolnego otworu klatki piersiowej. Mięśnie międzyżebrowe i powięź piersiowa. Mięsień zębaty przedni po obu stronach.
  • Zakończenie: mięśnie cylindra trzewnego szyi, mięśnie mostkowo-sutkowo-obojczykowe, mięśnie pochyłe przednie oraz środkowe i tylne po obu stronach, mięśnie cylindra motorycznego szyi, mięśnie podpotyliczne, mięśnie skroniowe, chwyt „dźwignięcie miednicy”. Praca na ławeczce.
  • Palpacja/nowe obserwacje: 12. żebro po obu stronach prawie dotyka miednicy (sztywno napięte mięśnie czworoboczne lędźwi). Tkanki lepiej odpowiadają na dotyk. Pacjent szybciej staje się rozluźniony na kozetce.
  • Plan i notatki: wymagana jest dalsza praca nad symetrią ustawienia obu obręczy. Opuszczenie prawej strony jest wynikiem ustawienia stóp połączonego z rotacją i przodopochyleniem miednicy. Pacjent ma mocną budowę i kompensuje urazy stóp usztywnieniem tylnej i górnej części ciała. Dalsza praca nad częściowym rozluźnieniem tego napięcia i wprowadzeniem swobody w ruchu i pozycji stojącej.

Tkanki powierzchowne

Sesja 4.

Taśmy spiralne

  • Raport pacjenta: więcej energii, pacjent zauważa zmiany w odczuwaniu ustawienia stóp, zmiana śladu odcisku mokrej stopy na podłożu – pojawiło się lekkie wysklepienie lewej stopy (tej z zerwanym ścięgnem mięśnia piszczelowego przedniego).
  • Obserwacja: w warstwach powierzchownych w ciągach mięśniowo-powięziowych przeważa napięcie lewej taśmy spiralnej i prawej taśmy bocznej oraz napięta jest taśma powierzchowna tylna.
  • Priorytety: otwarcie, uwolnienie i zrównoważenie obu taśm spiralnych. Praca na wszystkich taśmach ciała.
  • Strategia i terytorium sesji: kończyny dolne, stopy. Aby uwolnić miednicę z przodopochylenia, praca na taśmach spiralnych w kierunku kranialnym. Uwolnienie skośnych tkanek powłok brzucha, otwarcie i wydłużenie prawej strony pomiędzy miednicą a klatką piersiową. Korekta zespołów mięśni zębatych przednich i równoległobocznych dla znormalizowania ustawienia obu barków.
  • Zakończenie: mięśnie cylindra trzewnego szyi, mięśnie mostkowo-sutkowo-obojczykowe, płatowate głowy i szyi, mięśnie podpotyliczne, mięśnie skroniowe, chwyt „dźwignięcie miednicy”. Praca na ławeczce.
  • Palpacja/nowe obserwacje: dobra reakcja tkanek, bardziej swobodna pozycja ułożenia klatki piersiowej.
  • Plan i notatki: pacjent powinien ćwiczyć równowagę i koordynację ruchu. Prawdopodobnie trudno będzie zmienić nabytą posturę. Jest ona wynikiem codziennych treningów w biegach długodystansowych. Ogólną strategią wspomożenia treningów będzie praca nad wprowadzeniem sprężystości w tkankach nóg i koordynacją ruchową. Dla nauki miękkich i płynnych ruchów możliwe są zajęcia nauki tańca w miejscowym ośrodku.

Tkanki rdzenia ciała

Sesja 5.

Taśma głęboka przednia – uwolnienie dolnej części

  • Raport pacjenta: odczuwa zmiany w ułożeniu kości stóp, bardziej swobodne ruchy kończyn dolnych.
  • Obserwacja: lekkie pochylenie ciała w przód, przodopochylenie miednicy – oba mięśnie lędźwiowe i biodrowe napięte, rotacja wewnętrzna kości udowych – równowaga między mięśniami grzebieniowymi a mięśniami gruszkowatymi.
  • Priorytety: otwarcie dolnej części taśmy głębokiej przedniej. Zrównoważenie jej z taśmami bocznymi i spiralnymi. Praca na dolnej części miednicy.
  • Strategia i terytorium sesji: stopy, głęboki przedział goleni, przywodziciele – rozwarstwienie i uwolnienie w kierunku kranialnym. Mięśnie kulszowo-goleniowe – opracowując do dołu. Opracowanie krawędzi miednicy. Mięśnie zasłonowe – dno miednicy. Praca na mięśniach biodrowych i zrównoważenie mięśni lędźwiowych, mięśnie grzebieniowe. Równowaga między mięśniami lędźwiowymi i gruszkowatymi oraz między mięśniami grzebieniowymi i gruszkowatymi w odniesieniu do położenia miednicy (przodo-/tyłopochylenie oraz rotacje). Krawędzie klatki piersiowej – przepona.
  • Zakończenie: cylinder trzewny szyi, warstwy tkanek, mięsień mostkowo-sutkowo-obojczykowy, mięśnie pochyłe, mięśnie karku, mięśnie podpotyliczne, rozcięgno czaszki, chwyt „dźwignięcie miednicy”. Praca na ławeczce.
  • Palpacja/nowe obserwacje: napięte przywodziciele w przegrodzie międzymięśniowej „posklejane” z mięśniami czworogłowymi i kulszowo-goleniowymi. „Wysoko” położone dno miednicy.
  • Plan i notatki: dalsza praca dla ogólnego rozluźnienia napięcia ciała, podniesienie łuków stóp, poprawa pozycji głowy.

Tkanki rdzenia ciała

Sesja 6

Taśma głęboka przednia – uwolnienie środkowej części

  • Raport pacjenta: odczuwalne dalsze zmiany w ułożeniu kości łuków lewej stopy, po ostatniej sesji odczuwalne uwolnienie prawego mięśnia lędźwiowego. Ogólnie pacjent w dobrym samopoczuciu i pełen energii.
  • Obserwacja: mniej rotacji w odcinku lędźwiowym i w klatce piersiowej.
  • Priorytety: otwarcie centralnej części taśmy głębokiej przedniej. Zrównoważenie tej porcji z tkankami powłok brzusznych wchodzącymi w skład taśm spiralnych. Praca na górnej części miednicy.
  • Strategia i terytorium sesji: uwolnienie powłok jam brzusznych, mięśnie skośne i ich przyczepy, talerz kości biodrowej, mięsień biodrowy, mięśnie czworoboczne lędźwi, mięśnie lędźwiowe, dolny otwór klatki piersiowej, przepona.
  • Zakończenie: mięsień mostkowo-sutkowo-obojczykowy, mięśnie pochyłe, mięsień długi głowy i szyi, mięśnie karku, mięśnie podpotyliczne, chwyt „dźwignięcie miednicy”. Praca na ławeczce.
  • Palpacja/nowe obserwacje: mięśnie czworoboczne lędźwi bardzo skrócone – słabo reagują na pracę manualną. Dwunaste żebro nadal prawie dotyka miednicy i raczej nie jest możliwe zmienienie tego, napięcie większe dookoła prawego mięśnia czworobocznego lędźwi.
  • Plan i notatki: dalsza praca nad detalami postury. Powierzchowne tkanki dobrze reagują na terapię manualną i wyraźna jest utrzymująca się zmiana ich napięcia.

Tkanki rdzenia ciała

Sesja 7.

Kręgosłup – rotacje

  • Raport pacjenta: odczuwa zmiany w ułożeniu własnego ciała.
  • Obserwacja: barki wymagają pracy nad równowagą zespołów mięśni zębatych/równoległobocznych. Przednie pochylenie i torsja w kościach zespołu miednicy. Powracający problem z prawą stopą (pacjent brał udział w kilku biegach, więc jest to zrozumiałe), rotatory zewnętrzne kości udowej.
  • Priorytety: uwolnienie i zrównoważen...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy