Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

29 października 2017

NR 32 (Październik 2012)

Rehabilitacja u osób z nadciśnieniem tętniczym

0 52

Nadciśnienie tętnicze jest jedną z najczęściej występujących chorób sercowo-naczyniowych w populacji polskiej. U osób po 65. roku życia nadciśnienie stwierdza się u 50% mężczyzn i 40% kobiet. Ponad 90% przypadków zachorowań na nadciśnienie tętnicze jest samoistne.

Część zachorowań (około 10%), wywołana jest chorobami nerek i zaburzeniami czynności gruczołów dokrewnych. Często nadciśnienie tętnicze występuje z innymi chorobami układu krwionośnego i prowadzi do zaburzeń, takich jak udar mózgu czy niewydolność serca. Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization – WHO) podaje trzy stadia nadciśnienia. Pierwsze nie prowadzi do zmian w narządach, w drugim widoczne są zmiany w postaci przerostu lewej komory serca, zmiany dna oka, pojawienie się białka w moczu. Ostatnie, najgroźniejsze stadium powoduje uszkodzenie serca, oka i mózgu [1, 3, 5].
Ze względu na spustoszenia, jakie nadciśnienie wywołuje w organizmie, należy jak najwcześniej podjąć leczenie. Poza farmakoterapią skuteczna jest psychoterapia, prawidłowa dieta, edukacja chorego oraz rehabilitacja. W tabeli 1. przedstawiono opracowaną przez WHO klasyfikację ciśnienia tętniczego [7].
Nadciśnienie tętnicze jest chorobą, która może nie dawać objawów, zwłaszcza przy niewielkich wartościach przekraczających normę. Wielu chorych nie zdaje sobie sprawy z tego, że dotyczy ich ten problem. Symptomami, które mogą towarzyszyć nadciśnieniu, są duszność podczas wysiłku, niepokój, zawroty głowy, szum w uszach, ból głowy, krwawienia z nosa. Poza kontrolą ciśnienia pomocny w badaniach skriningowych jest wywiad. Istotne są informacje o spożywaniu alkoholu, paleniu papierosów, farmakoterapii (doustne środki antykoncepcyjne, glikokortykosteroidy), zmianie ciężaru ciała oraz obecności symptomów wymienionych powyżej. U 70% chorych na nadciśnienie wywiad rodzinny jest pozytywny [5].

Tab. 1 Klasyfikacja ciśnienia tętniczego w mmHg

Ciśnienie

Skurczowe    

Rozkurczowe

prawidłowe    

< 132

< 85

I stopień nadciśnienia

140–159 i/lub

90–99

II stopień nadciśnienia

160–179 i/lub

100–109

III stopień nadciśnienia

≥ 180 i/lub

≥ 110

III stopień nadciśnienia

 ≥ 180 i/lub

≥ 110

ciśnienie izolowane

≥ 140

< 90

REHABILITACJA PACJENTÓW

Problemami związanymi z rehabilitacją pacjentów z nadciśnieniem tętniczym jest brak subiektywnych objawów choroby, pacjenci także często wykazują małą aktywność fizyczną z towarzyszącymi zaburzeniami metabolicznymi (przeważnie otyłość). Znaczącym problemem są współistniejąca choroba niedokrwienna serca oraz występowanie zaburzeń będących skutkiem nadciśnienia, takich jak udary czy niewydolność serca. Aktywność fizyczna, będąca jednym ze sposobów rehabilitacji, wiąże się z ryzykiem nadmiernego wzrostu ciśnienia podczas wysiłku. Planując program rehabilitacji, pacjent powinien być pod stałą opieką lekarską, mieć uregulowane ciśnienie oraz systematycznie kontrolowane ciśnienie przed rehabilitacją, w jej trakcie i po niej.
Celem fizjoterapii prowadzącym do obniżenia ciśnienia jest poprawa ukrwienia obwodowego, redukcja lub zatrzymanie procesu stwardnienia tętnic, nauka maksymalnego odprężenia. Formami fizjoterapii stosowanymi w nadciśnieniu tętniczym są zabiegi poprawiające ukrwienie obwodowe, ćwiczenia relaksujące oraz treningi wytrzymałościowy i ogólnousprawniający. Poprawa ukrwienia obwodowego w postaci masaży szczotką całego ciała, pryszniców ciepło-zmiennych, kąpieli w wodzie sztucznie mineralizowanej polega na zmniejszeniu podwyższonego napięcia układu współczulnego [5]. Kąpiele kwasowęglowe rozszerzają naczynia włosowate, tętnicze i żylne pod wpływem wydzielanej w skórze histaminy i acetylocholiny. Następstwem jest obniżenie ciśnienia krwi oraz zwolnienie akcji serca. Korzystny wpływ ma także to, że rozszerzenie naczyń krwionośnych zachodzi w wodzie o niższej temperaturze. Czas kąpieli trwa 6–12 min i zależy od stanu pacjenta. Cykl leczenia obejmuje 12–15 kąpieli [2].
Wszystkie metody relaksacji, w tym ćwiczenia relaksujące, relaksacyjno-koncentrujące, relaks stopniowy (progressive
rel...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy