Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

12 marca 2019

NR 103 (Marzec 2019)

Suche kąpiele kwasowęglowe

0 185

Kwas węglowy do celów terapeutycznych wykorzystuje się już od kilku stuleci. Pierwsze informacje dotyczące korzystnego wpływu kąpieli gazowych CO2 na leczenie dny moczanowej i narośli w obrębie stopy pochodzą z 1778 r. Prawie 100 lat później paryski chirurg Demarquay osiągnął bardzo dobre rezultaty w leczeniu ran, posługując się kąpielami gazowymi. Szeroka dokumentacja terapeutycznego zastosowania kwasu węglowego w medycynie pochodzi z XIX w. Z biegiem lat i z postępującym rozwojem lecznictwa uzdrowiskowego kwas węglowy – a szczególnie wody kwasowęglowe – znalazł zastosowanie w leczeniu coraz większej liczby schorzeń.

Wody kwasowęglowe najczęściej są stosowane w postaci wód naturalnych. Do celów leczniczych wykorzystuje się również wody kwasowęglowe wytworzone sztucznie. Lecznicze działanie wód wodorowęglanowych opiera się głównie na obecności naturalnego dwutlenku węgla oraz w mniejszym stopniu na towarzyszących wodorowęglanach. 
Dwutlenek węgla jest nietoksycznym, bezbarwnym, niepalnym gazem, który w zależności od ciśnienia lepiej lub gorzej rozpuszcza się w wodzie. Dwutlenek węgla jest ok. półtora raza cięższy od powietrza, dlatego też gromadzi się przy ziemi, wypierając tlen. Kwas węglowy H2CO3 to wodny roztwór dwutlenku węgla CO2.

Rodzaje zabiegów

Odmianą zabiegów z wykorzystaniem dwutlenku węgla są suche kąpiele kwasowęglowe, nazywane także gazowymi kąpielami kwasowęglowymi. Stosuje się je przede wszystkim wtedy, gdy konieczne jest wyłączenie działania hydrostatycznego wody. Do kąpieli gazowych naturalnych wykorzystuje się dwutlenek węgla z tzw. mofet, czyli ujęć naturalnego CO2 wydobywającego się z ziemi lub poprzez odgazowanie wody wodorowęglanowej bogatej w CO2. Do celów medycznych stosuje się także sprężony CO2 przechowywany w butlach stalowych. Podczas kąpieli gazowych w dwutlenku węgla najwięcej gazu do organizmu człowieka przenika przez skórę brzucha i pleców, najmniej – w częściach dystalnych kończyn.

Podwyższone wchłanianie gazu ma miejsce przy zwiększonym przekrwieniu, co łączy się z podwyższoną temperaturą skóry i wzmożoną przemianą materii. 
Kąpiel kwasowęglowa „mokra” trwa średnio 6–12 min. Wykonuje się ją trzy–cztery razy w tygodniu. Nie powinno się przekraczać liczby 12–15 zabiegów. 
Gazowa kąpiel kwasowęglowa trwa średnio od ok. 15 do 30, a nawet 45 min lub według zaleceń kierującego. 

Wpływ kąpieli gazowych CO2 na organizm

Na początku kąpieli u pacjenta często następuje obniżenie temperatury skóry w granicach 0,4–0,5°C. Pod koniec zabiegu temperatura nieznacznie wzrasta. 
Podczas pierwszych trzech minut zabiegu następuje wyraźny spadek ciśnienia krwi, a w kolejnych minutach spada ono stopniowo. Nagły spadek ciśnienia krwi na początku zabiegu wskazuje na procesy odruchowe wywołane przez kwas węglowy. 
Częstotliwość tętna wzrasta w miarę trwania zabiegu. Po mniej więcej 15 min tętno osiąga maksymalny poziom i normalizuje się dopiero po blisko 30 min po zakończeniu zabiegu. 
Kąpiele gazowe CO2 powodują rozszerzenie naczyń tętniczych, poprawę mikrokrążenia oraz zwiększenie motoryki nerwów naczyniowych. Dodatkowo występuje nasilenie diurezy oraz zwiększone wydalanie sodu z organizmu. Finalnym ogólnoustrojowym efektem suchych kąpieli kwasowęglowych jest regulacja i poprawa funkcjonowania układu krążenia, wzrost pojemności wyrzutowej serca przy zwolnionej akcji serca, poprawa ukrwienia mięśnia sercowego, zmniejszenie naczyniowych oporów obwodowych oraz obniżenie ciśnienia krwi. Kąpiele gazowe powodują także poprawę elastyczności naczyń krwionośnych, poprawę trofiki skóry, aktywizację procesów przemiany materii w skórze, ocieplenie skóry kończyn, osłabienie świądu skóry oraz działanie przeciwzapalne. 

Formy przeprowadzania zabiegu

Suche kąpiele kwasowęglowe odbywają się w formie zbiorowej i indywidualnej. 
Gazowe kąpiele zbiorowe odbywają się w specjalnie do tego zbudowanych pomieszczeniach/komorach. Główna komora zabiegowa jest wgłębiona w podłogę na mniej więcej 100–140 cm, a na bocznych ścianach rozmieszczone są siedziska. Każde siedzisko wyposażone jest w osłonę sięgającą od podłogi aż po szyję. Podczas zabiegów wykorzystuje się najczęściej naturalny wypływ dwutlenku węgla ze źródeł lub odwiertów, rzadziej z butli ze stężonym CO2. 
Bardzo ważnym elementem jest przestrzeganie reżimu dotyczącego stężenia CO2, które powinno się utrzymywać w granicach 0,1% i nie przekraczać 0,15% w powietrzu oddechowym pacjentów. Temperatura powietrza w zbiorowych kąpielach gazowych powinna wahać się w przedziale 24–26°C przy wilgotności powietrza 45–65%. Czas kąpieli powinien wynosić 30–45 min. Zabiegi mogą być wykonywane codziennie lub trzy–cztery razy w tygodniu.
Gazowe kąpiele indywidualne odbywają się w specjalnych urządzeniach, szafkach, komorach lub workach ze specjalnego tworzywa, które ze względu na swój kształt umożliwiają kąpiel całego ciał...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy