Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia manualna u kobiet w ciąży

Artykuły z czasopisma | 6 listopada 2017 | NR 32
347

Około 50% kobiet w ciąży ma dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowo-krzyżowego i miednicy, z czego 10% z przewlekłymi dolegliwościami twierdzi, że bóle pojawiły się podczas ciąży, najczęściej między czwartym a siódmym miesiącem ciąży. W ponad 25% przypadków dolegliwości utrzymują się po porodzie dziecka.

W czasie ciąży dochodzi do zmian w postawie ciała, zaburzeń w układzie mięśniowo-szkieletowym i powstawania dysfunkcji somatycznych. Spotykamy dysfunkcje stawowe, więzadłowe i mięśniowo-powięziowe oraz zaburzenia wzorców oddychania powstające w wyniku utrudnienia w pracy przepony. Często dochodzi także do osłabienia mięśni dna miednicy. Zaburzenia w układzie mięśniowo-szkieletowym stanowią najczęstszą przyczynę dolegliwości bólowych odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa i miednicy.

Dysfunkcje somatyczne definiuje się jako „upośledzenie lub zaburzenie czynności powiązanych ze sobą części ciała: szkieletowych, stawowych, mięśniowo-powięziowych, naczyń krwionośnych, limfatycznych i elementów nerwowych”. Zwraca się uwagę na trzy przyczyny wpływające na powstawanie dysfunkcji u kobiet ciężarnych: (1) zmiany hormonalne, (2) zmiany (pogorszenie) w przepływie krążenia płynów w organizmie, (3) zmiany strukturalne i biomechaniczne związane z rozwojem płodu.

Zmiany zachodzące w układzie mięśniowo-szkieletowym w czasie ciąży:

  • Zaburzenie statyki ciała w obrębie obręczy miednicy i kręgosłupa w wyniku bardziej horyzontalnego lub innego ustawienia kości krzyżowej.
  • Powiększona lordoza w odcinku lędźwiowym przyczynia się do podrażnienia więzadeł znajdujących się między wyrostkami kolczystymi: więzadła międzykolcowe i nadkolcowe.
  • Przeciążeniu ulega krążek międzykręgowy L4/L5, L5/S1, a także w mniejszym stopniu inne dyski.
  • Rotacja kręgów i przykurcze mięśniowe zwiększają napięcie tych więzadeł, co wywołuje dolegliwości bólowe.
  • Utrata stabilizacji mięśniowej odcinka lędźwiowego kręgosłupa – osłabienie mięśnia wielodzielnego i poprzecznego brzucha.
  • Zwiększenie obciążenia stawów międzywyrostkowych może doprowadzić do proprioreceptywnego zespołu międzystawowego (dysfunkcji stawów międzykręgowych) i powstania dolegliwości bólowych ze strony powierzchni stawowych.
  • Rozluźnienie więzadeł stawów krzyżowo-biodrowych i spojenia łonowego powoduje nadmierną ruchomość miednicy.
  • Zaburzenie mechanizmu ryglowania w stawach krzyżowo-biodrowych powoduje napięcie obu stawów krzyżowo-biodrowych i spojenia łonowego.
  • Podrażnienie więzadeł stabilizujących kość krzyżową: więzadło biodrowo-lędźwiowe, krzyżowo-biodrowe, krzyżowo-guzowe.
  • Nierównowaga mięśniowa w obrębie miednicy i odcinka lędźwiowego, pojawiają się charakterystyczne zaburzenia mięśniowe: dominują mięśnie zginacze stawu biodrowego, wzrasta napięcie i przykurcz prostowników w odcinku lędźwiowym. Osłabione zostają mięśnie brzucha i prostowniki stawu biodrowego, co stanowi klasyczny przykład tzw. zespołu skrzyżowania dolnego powstającego tu na skutek zmian ciała w czasie ciąży.
  • Zaburzenia te powodują wzmożone napięcie mięśniowe, przeciążenia i powstanie mięśniowo-powięziowych punktów spustowych.
  • Przy zaburzeniu pracy mięśnia biodrowo-lędźwiowego dochodzi do utraty rucho-
  • mości kręgów odcinka lędźwiowego, miednicy lub stawu biodrowego, zanika niezbędny dla płynnego chodu kołyszący ruch miednicy. Dochodzi do kompresji stawu biodrowego, czego efektem jest napięcie okolicy kości łonowej.
  • Zaburzenie pracy przepony oddechowej, która przy napięciu mięśnia poprzecznego brzucha kontroluje napięcie powięzi piersiowo-lędźwiowej oraz powięzi przedniej.

Leczenie bólu pleców u kobiet w ciąży

Kobietom ciężarnym zaleca się stosowanie niefarmakologicznych metod leczenia bólu lub zastosowanie technik znieczulenia regionalnego. Leczenie jest trudne, ponieważ farmakoterapia wiąże się z dużym ryzykiem dla płodu, możliwe i wskazane jest leczenie fizykalne, w tym terapia manualna ukierunkowana na struktury wywołujące dolegliwości.

Większość strategii terapeutycznych koncentruje się na prewencji, gdyż leczenie kobiet, szczególnie w zaawansowanej ciąży jest trudne. Przeglądając literaturę, znajdujemy różne propozycje terapii kobiet w ciąży. Poza leczeniem farmakologicznym zaleca się fizjoterapię, przezskórną stymulację nerwów, miejscowe zastosowanie ciepła lub zimna, stosowanie pasów stabilizujących, masaż, jogę i różne formy relaksacji, odpoczynek, stosowanie poduszek pod odcinek lędźwiowy, unikanie przeciążeń, zachowanie właściwej postawy, akupunkturę, leczenie chiropraktyczne czy osteopatyczne, czyli leczenie manualne.

Terapia manualna

Zabiegi manulane są skuteczną formą leczenia dolegliwości bólowych kręgosłupa u kobiet w ciąży, co potwierdzają liczne badania naukowe. Masaż i techniki mięśniowo-powięziowego rozluźniania, prawidłowo wykonane, po wcześniejszej analizie leczonego przypadku i uwzględnieniu przeciwwskazań do terapii są bardzo efektywne. Zabiegi te mają na celu rozciąganie mięśni oraz innych tkanek przykurczonych i o podwyższonym napięciu, działają relaksująco oraz znoszą ból poprzez aktywację transmisji nerwowej przez włókna A (blokowanie przewodnictwa bólowego) i/lub stymulowanie uwalniania endorfin. Należy jednak pamiętać, iż masaż zabroniony jest podczas pierwszego trymestru ciąży (może powodować wymioty oraz pogorszenie porannych nudności). Zabroniony...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy