Dołącz do czytelników
Brak wyników

TERAPIA PO ZABIEGU ARTROSKOPOWEGO USUNIĘCIA FAŁDU PRZYŚRODKOWEGO STAWU KOLANOWEGO – OPIS PRZYPADKU

Artykuły z czasopisma | 6 września 2012 | NR 31
33

Fałd przyśrodkowy (plica mediopatellaris) nie jest strukturą występującą w każdym stawie kolanowym (stanowi pozostałość przegrody wewnątrz stawu z okresu życia płodowego), a jego występowanie samo w sobie nie jest oznaką patologii. Zaczyna się na przyśrodkowej ścianie stawu kolanowego i biegnie ku dołowi w stronę ciała tłuszczowego Hoffy. Struktura ta ma kilka różnych odmian, dlatego jej położenie ani wielkość nie są stałe. Fałd może stać się przyczyną objawów, jeśli tkanka go tworząca ulegnie pogrubieniu lub zwłóknieniu. Pierwotna przyczyna tych zmian może być różna: uraz, przeciążenie oraz wszelkie procesy prowadzące do stanu zapalnego stawu. Pogrubienie i zmiana elastyczności fałdu powodują utrudniony ślizg wobec otaczających tkanek, co może prowadzić do zjawiska uwięźnięcia (impingement) lub nadmiernego tarcia w okolicy kłykcia przyśrodkowego kości udowej. Przy obrzęku stawu może działać jak „cięciwa”, zaburzając dodatkowo mechanikę stawu. Mimo że samo występowanie fałdu nie stanowi patologii, istnieje duża korelacja pomiędzy jego obecnością a zmianami degeneracyjnymi chrząstki stawowej.

POLECAMY

Fałd może stać się przyczyną objawów, jeśli tkanka go tworząca ulegnie pogrubieniu lub zwłóknieniu.

Rozpoznanie patologicznie zmienionego fałdu nastręcza wiele problemów, ponieważ rzadko występuje on jako osobna dysfunkcja. Najczęściej stwierdza się u pacjentów osłabiony mięsień czworogłowy, obrzęk, tkliwość w okolicach kłykcia przyśrodkowego kości udowej, utrudnione klękanie i kucanie. Testy łąkotkowe oraz testy dla stawu rzepkowo-udowego bywają pozytywne, ale nie wykluczają innych patologii, więc ich przydatność jest mała. W literaturze został opisany test MPP (medial patella plica test). Wykonuje się go, przykładając ręcznie nacisk na dolno-przyśrodkową część stawu rzepkowo-udowego, a następnie kolano jest zginane w zakresie od 0º do 90º. Test uważa się za pozytywny, jeśli wystąpi ból znikający następnie w okolicy 90º zgięcia. Nawet jeśli fałd nie jest zmieniony chorobowo, chirurdzy często decydują się na jego usunięcie w celu uniknięcia ewentualnych powikłań ze strony tej struktury w okresie gojenia po zabiegu.

OPIS PRZYPADKU

Pod koniec czerwca br. do przychodni trafił 28-letni pacjent po zabiegu artroskopii (od zabiegu minęły 2 tygodnie). Przed operacją borykał się z dolegliwościami stawu kolanowego od 8 miesięcy. Ból pojawiał się po przyśrodkowej stronie kolana i był szczególnie uciążliwy podczas dłuższego chodzenia. Wszelkie czynności wymagające mocnego zaangażowania mięśnia czworogłowego nastręczały trudności (informacje te uzyskano podczas wywiadu – pacjent nie był leczony w przychodni przed zabiegiem operacyjnym). Badanie rezonansem magnetycznym wykazało uszkodzenie Iº więzadła krzyżowego, ognisko chondromacji IIº kłykcia przyśrodkowego kości udowej oraz reaktywny przerost błony maziowej. Leczenie operacyjne obejmowało usunięcie fałdu przyśrodkowego, termoablację zerwania więzadła krzyżowego przedniego (anterior cruciate ligemant – ACL) oraz częściową synowektomię. Pierwsza terapia odbyła się tuż po zdjęciu szwów. Pacjent poruszał się za pomocą kul łokciowych z obciążeniem nieprzekraczającym 20% masy ciała (wg zaleceń lekarza operującego). Zakres ruchomości stawu kolanowego wynosił 0–90º (zakres bierny) z bólem pojawiającym się w ostatnich 5º wyprostu z siłą docisku IV– (skala wg Maitlanda) i 90º zgięcia z siłą docisku IV. Wyczuwalny był niewielki obrzęk. Podczas pierwszej terapii zajęto się mobilizacją tkanek wokół blizny, nauką napięcia mięśnia czworogłowego oraz wykonano mobilizację do wyprostu z siłą docisku IV. Między pierwszą a drugą wizytą niezbędne było usunięcie zbierającego się w stawie płynu.

Obecność płynu wpływa nie tylko na struktury stawu, ale również – jak sugerują badania – na prawidłowe funkcjonowanie mięśni. Już 20 ml roztworu soli fizjologicznej wstrzykniętego w zdrowy staw powoduje hamowanie napięcia głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego, a 50 ml zaburza również działanie mięśnia prostego uda. Kolejna terapia obejmowała techniki z terapii poprzedniej oraz mobilizację do zgięcia w stopniu IV+. Wszystkie mobilizacje prowadzone były do progu bólu. Podczas trzeciej terapii zdecydowano się na wprowadzenie ćwiczeń. System Gravity umożliwił ćwiczenia w zakresie 20–40% masy ciała pacjenta (odsetek ten był następnie zwiększany). Pierwszy trening obejmował zaledwie dwa ćwiczenia – przysiady obunóż z obciążeniem 40% masy ciała pacjenta i wzmacnianie grupy kulszowo-goleniowej (20% masy ciała pacjenta) – 3 serie po 12 powtórzeń. Stopniowo zwiększane obciążenie, a także ćwiczenia stabilizujące i wzmacniające tułów pozwoliły pacjentowi odstawić kule po 5 tygodniach od operacji. W tym czasie zmniejszono liczbę wizyt w gabinecie do jednej tygodniowo na rzecz regularnych treningów. Bierny zakres zgięcia zwiększył się do 130º, a wyprost stał się bezbólowy. Obecnie pacjent wykonuje ćwiczenia w pełnym zakresie z pełnym obciążeniem. Wprowadzane są również elementy dynam...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy