Terapia spastyczności w stadium ostrym choroby

Z praktyki gabinetu

Jako spastyczność określa się patologiczne napięcie mięśniowe, które pojawia się w wyniku uszkodzenia górnego neuronu ruchowego. Problem spastyczności jest powszechny. Towarzyszy wielu jednostkom chorobowym, m.in. stwardnieniu rozsianemu, stwardnieniu zanikowemu bocznemu, mózgowemu porażeniu dziecięcemu. Często pojawia się u pacjentów po przebytym udarze mózgu, urazie czaszkowo-mózgowym i rdzenia kręgowego, po zabiegach chirurgicznych w obszarze mózgowia czy też infekcjach, np. w zapaleniu mózgu [1].

Znajomość mechanizmów tworzenia się spastyczności, jej objawów towarzyszących, czynników, które ją wzmagają lub hamują oraz następstw, jakie niesie ze sobą życie ze spastycznością jest niezbędna zarówno dla fizjoterapeuty, jak i pacjenta. Wiedza ta może zminimalizować rozwój powikłań wtórnych (tab. 1) i pomóc w tworzeniu specjalistycznych programów terapii. Mechanizmy regulacji napięcia mięśniowego wykraczają poza tematykę tego artykułu, warto jednak zapoznać się z nimi we własnym zakresie [2].

POLECAMY

W przypadku spastyczności w okresie ostrym, jeśli nie uda się odpowiednio wcześnie wdrożyć działań leczniczych, może ona doprowadzić do postępującej niepełnosprawności w wyniku wtórnych powikłań, takich jak przykurcze, deformacje, odleżyny. Przed rozpoczęciem leczenia spastyczności należy odpowiedzieć na poniższe pytania:

  1. Dlaczego należy leczyć spastyczność?
  2. Czy są wskazania do leczenia spastyczności?
  3. W jaki sposób można zarządzać spastycznością?
  4. Jakie są metody zwalczania spastyczności?
  5. Jaka powinna być kolejność stosowania metod w celu zmniejszenia spastyczności?
  6. Jakie są spodziewane efekty po zastosowaniu określonego postępowania terapeutycznego?

Pacjenci ze spastycznością niewielkiego stopnia często korzystają z niej w czynnościach dnia codziennego, np. założenie skarpetek oraz przy pionizacji, gdy kończyny dolne słabną, a spastyczność umożliwia pacjentowi przyjęcie pozycji stojącej [3]. Natomiast grupą opisywaną w artykule są chorzy w stadium ostrym choroby, w których spastyczność utrudnia lub uniemożliwia codzienne funkcjonowanie poprzez samonapędzający się mechanizm błędnego koła (rys. 1). Spastyczność odpowiada za ból. Ból powoduje ograniczenie ruchomości stawowej (ang. range of motion – ROM). Zmniejszenie ruchomości stawowej doprowadza do ograniczeń w samoobsłudze i wykonywaniu czynności dnia codziennego, czyli w konsekwencji powoduje niepełnosprawność. Skutkiem utrzymującej się lub narastającej spastyczności są komplikacje, m.in. przyjmowanie nieprawidłowej postawy ciała, zaburzenia w funkcjonowaniu pracy jelit, tworzenie się p...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Przypisy