Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

23 stycznia 2018

NR 82 (Kwiecień 2017)

Trening korekcyjny w zespole skrzyżowania górnego według jandy

0 105

Jednym z najczęstszych powodów, z jakimi pacjenci zwracają się o pomoc do fizjoterapeutów, jest uczucie dyskomfortu lub bólu z towarzyszącym zaburzeniem sylwetki górnej części ciała. Ma to niewątpliwie bezpośredni związek z długotrwałym przyjmowaniem pozycji siedzącej (western seated posture), która nieodzownie towarzyszy zachodniemu stylowi życia. Począwszy od podstawowych czynności dnia codziennego, poprzez aktywność zawodową, a na formach relaksu kończąc, człowiek przyjmuje statyczną pozycję siadu, której daleko do formy z czasów ludzi pierwotnych.

Powoduje to kaskadę zmian w układzie ruchu prowadzącą do zaburzenia wzorca postawy, którą cementuje się brakiem ruchu lub nieodpowiednio przeprowadzonym treningiem, napędzając błędne koło dysfunkcji. Rozwiązaniem może okazać się rozsądnie zaplanowana terapia uwzględniająca korekcję patologicznego wzorca postawy. Artykuł przedstawia drogę do osiągnięcia tego celu za pomocą funkcjonalnego treningu korekcyjnego przy wsparciu manualnych technik na tkankach miękkich.

Ryc. 1. Wzorzec zespołu skrzyżowania górnego (za www.jandaapproach.com [9, 16, 17])

Zespół skrzyżowania według Jandy

Doktor Vladimir Janda był czeskim neurologiem oraz chiropraktykiem, który w wyniku bardzo obszernych badań opisał zespoły nierównowagi mięśniowej znane jako zespoły skrzyżowania (górnego, dolnego, środkowego). Jego podejście polegało na ocenie korelacji pomiędzy zaangażowaniem centralnego układu nerwowego w powstawaniu dysbalansu w układzie mięśniowo-szkieletowym a występowaniem chronicznego bólu w obszarze zaburzenia. Wieloletnie obserwacje doprowadziły do opisania konkretnych wzorców, które pojawiają się u znacznej liczby pacjentów zgłaszających dolegliwości bólowe w obszarze kręgosłupa, zarówno w górnej, jak i w dolnej części. Jednym z nich jest zespół skrzyżowania górnego (upper crossed syndrome – UCS), zwany również zespołem nierównowagi mięśniowej obręczy barkowej. Polega on na wystąpieniu patologicznego napięcia w mięśniach górnej części ciała, które objawia się charakterystyczną, pochyloną sylwetką (ryc. 1). W warunkach fizjologicznych zgrabna i wyprostowana postawa utrzymywana jest przez równomierne napięcie mięśni przedniej i tylnej strony ciała, z uwzględnieniem tendencji mięśniowych (mięśnie toniczne, skłonne do przykurczy oraz mięśnie fazowe, skłonne do osłabienia [2]). Janda sugeruje, że skrzyżowanie górne następuje wtórnie do zespołu skrzyżowania dolnego (lower crossed syndrome – LCS), którego powstanie ma silny związek z podwyższonym napięciem grupy zginaczy i przywodzicieli w rozwoju na etapie dziecka, a także powiązane z tym wysunięcie barków poprzez napięcie protraktorów ramienia [12]. Mięśnie te wykazują rozwojową tendencję do przykurczy, którą w rzeczywistości XXI w. utrwala się niekorzystnymi nawykami, brakiem ruchu lub jego nieprawidłowym wykonaniem.

Klasyczny obraz zespołów skrzyżowania polega na nadmiernym skróceniu i tym samym przeciążeniu grupy mięśni posturalnych, a zwiotczeniu i osłabieniu grupy mięśni fazowych. W przypadku upper crossed syndrome obszerna literatura oraz obserwacje własne pozwalają opisać następujący, powtarzalny wzorzec zaburzenia.

Mięśnie skrócone (hipertoniczne):

  • mięśnie piersiowe: większy i mniejszy,
  • mięsień czworoboczny grzbietu, część zstępująca,
  • mięsień dźwigacz łopatki,
  • mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy,
  • mięsień naramienny, część przednia,
  • mięsień podobojczykowy,
  • mięsień prosty brzucha, akton górny,
  • mięsień dwugłowy ramienia,
  • rotatory wewnętrzne stawu ramiennego,
  • głębokie prostowniki odcinka szyjnego,
  • mięśnie podpotyliczne.

Mięśnie osłabione (hipotoniczne):

  • mięsień czworoboczny grzbietu, część wstępująca i środkowa,
  • mięsień zębaty przedni,
  • mięsień równoległoboczny,
  • mięsień naramienny, część tylna,
  • mięsień trójgłowy ramienia,
  • rotatory zewnętrzne stawu ramiennego,
  • zginacze szyi, w tym mięśnie pochyłe,
  • prostowniki kręgosłupa w odcinku piersiowym.

Przewlekłe występowanie patologii mięśniowej prowadzi do zaburzenia w ustawieniu komponentów stawowych w obszarze odcinka szyjnego kręgosłupa (w kierunku przeprostu) oraz zmiany w ustawienia łopatki, a co za tym idzie – panewki stawu ramiennego w kierunku odwiedzenia i rotacji wewnętrznej. [2] W związku z tym, że ciało ludzkie jest niepodzielną całością, zaburzenie w jednym obszarze pociąga za sobą także inne, pozornie niezwiązane z problemem konsekwencje.

Chaitow [4] opisuje następujące skutki wystąpienia UCS:

  • zaburzenia wzorca oddychania w wyniku ucisku na przeponę,
  • ucisk mechaniczny na struktury nerwowe oraz naczynia krwionośne (w tym aortę), skutkujące zaburzeniem przepływu tętniczo-żylnego,
  • obniżenie efektywności pracy żołądka w wyniku nacisku przez narządy klatki piersiowej,
  • patologiczne ustawienie narządów wewnętrznych, w tym nerek, wątroby, jelita cienkiego, co zostaje zacementowane w sieci powięziowej i pogłębia problem,
  • dysfunkcje w pracy prosta...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy