Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

9 stycznia 2018

NR 61 (Maj 2015)

Wrastający paznokieć palucha stopy – problem estetyczny, kosmetyczny czy fizjoterapeutyczny?

0 314

O wrastającym paznokciu mówi się wtedy, gdy boczne brzegi paznokcia podwijają się pod otaczającą go skórę i rosnąc, wbijają się w nią, powodując ból i stan zapalny wału paznokciowego. Wrastanie paznokcia może obejmować jedną jego stronę lub obie jednocześnie. Problem ten dotyczy głównie osób młodych, ale może pojawić się u ludzi w każdym wieku, niezależnie od płci.

Anatomia paznokcia
W budowie paznokcia wyróżnia się następujące elementy (rys. 1):

  • łożysko,
  • macierz (korzeń),
  • płytkę paznokciową,
  • wał paznokciowy,
  • hyponychium,
  • obrąbek naskórkowy (eponychium),
  • obłączek (lunula).

Rys. 1. Budowa paznokcia

Rys. 2. Szczegółowa budowa paznokcia

Paznokieć (unguis) jest wytworem nabłonkowym przyjmującym postać elastycznej, zrogowaciałej blaszki, ochraniającym opuszkę palca. Przy końcu palca występuje brzeg wolny paznokcia, który po obu stronach przechodzi w brzeg boczny. Płytka paznokciowa spoczywa na łożysku paznokcia składającym się z komórek podścieliska łącznotkankowego. Otoczona jest fałdem naskórka, zwanym wałem paznokciowym. Płytka paznokciowa utworzona jest z kreatyny twardej, bogatej w mostki disiarczkowe, co zapewnia jej twardość i wytrzymałość.  Część paznokcia łącząca wolny brzeg płytki paznokciowej z łożyskiem nosi nazwę hyponychium. Początkowa część łożyska, znajdująca się pod skórą, to macierz paznokcia (matrix unguis) lub korzeń paznokcia. To właśnie tu następuje nawarstwianie warstwy zrogowaciałej paznokcia, która przesuwa się w kierunku końców palców, powodując jego wzrost (rys. 2). Paznokieć w ciągu tygodnia rośnie średnio 1 mm. Uszkodzony paznokieć regeneruje się, ale pod warunkiem, że nie została zniszczona jego macierz. Całkowity odrost paznokcia wynosi 6–12 miesięcy dla rąk i 12–18
miesięcy dla stóp. Patrząc od strony wolnego brzegu paznokcia, tuż przed korzeniem widać biały obszar w kształcie półksiężyca, zwany obłączkiem. Jest on częściowo pokryty obrąbkiem naskórkowym, zwanym skórką. Paznokcie są wypukłe w dwóch kierunkach: poprzecznym i podłużnym, a ich grubość wynosi ok. 0,4 mm. Barwa paznokci jest zależna od przebiegających pod nimi naczyń krwionośnych i u ludzi zdrowych powinna być różowa. Po strukturze i barwie paznokci można podejrzewać niektóre choroby.

Wrastający paznokieć (unguis incarnatus)

To dolegliwość, z którą zmaga się spora część społeczeństwa. W przypadku odpowiedniego postępowania zachowawczego nie stanowi on poważnego problemu medycznego. W momencie zbagatelizowania pierwszych objawów stanu zapalnego i niepodjęcia żadnego leczenia można doprowadzić do rozwoju zakażenia i wystąpienia poważnych powikłań.

Przyczyny powstawania wrastającego paznokcia

Wrastanie paznokcia może być wywołane:

  • czynnikami genetycznymi (wrodzone anomalie paznokciowe),
  • zaburzeniami procesów mikrokrążenia w przebiegu różnych chorób naczyniowych,
  • niewłaściwą technika obcinania paznokci (warto podkreślić, że niektóre osoby, mimo właściwej pielęgnacji paznokci, mają szczególne predyspozycje do występowania tej dolegliwości).

Czynnikami sprzyjającymi pojawieniu się wrastania paznokcia są także uszkodzenia i deformacje w obrębie palucha i stopy (paluch koślawy, stopa płasko-koślawa), noszenie nieodpowiednio dopasowanego obuwia, a także defekty i choroby płytki paznokciowej (zdj. 1).

Rozpoznanie

Podstawowymi objawami sugerującymi rozpoznanie wrastającego paznokcia są obrzęk, zaczerwienienie i bolesność w obrębie wału paznokciowego – po stronie, gdzie wrasta on pod skórę. Początkowo ból występuje tylko podczas drażnienia miejsca objętego procesem zapalnym. Przy braku odpowiedniego leczenia paznokieć wrasta głębiej w otaczające go tkanki miękkie, powodując nasilenie objawów i stałe występowanie bólu. Nieleczony stan zapalny może doprowadzić do poważnych powikłań, takich jak ostre zakażenie wału paznokciowego (ostra zanokcica).

Zanokcica

Zanokcica (paronychia) to ostre ropne zapalenie tkanek okołopaznokciowych, powstające na skutek zakażenia bakteryjnego (prowokowane uszkodzeniami oskórka), rzadziej wirusowego lub grzybiczego. Choroba ma ostry przebieg, a zmiany w obrębie paznokcia są bardzo bolesne. Wał paznokciowy ma kolor żywo czerwony, a pod nim widoczna jest ropna wydzielina. W celu zdiagnozowania choroby zaleca się posiew i wrażliwość bakterii, rzadziej wirusów i grzybów.

W przypadku zakażenia bakteryjnego stosuje się antybiotyki ogólnie, jeśli etiologia wirusowa – leki przeciwwirusowe, a w przypadku zakażeń grzybiczych zaleca się miejscowe leki przeciwgrzybicze.

Ważne kroki przyczyniające się do eliminacji choroby obejmują również ochronę wału paznokciowego oraz zmniejszenie jego ekspozycji na wilgoć i inne czynniki drażniące. W ciężkich przypadkach, jeśli powyższe postępowanie lecznicze zawodzi, niezbędna może okazać się ingerencja chirurgiczna – nacięcie i drenaż lub usunięcie płytki paznokciowej.

W przypadku wrastających paznokci bardzo ważne zadanie będzie spełniać profilaktyka i edukacja osób narażonych na tę dolegliwość. Warto poinformować chorego o przyczynach wrastania płytek paznokciowych i o możliwych powikłaniach, jakie mogą wystąpić w momencie ignorowania objawów stanu zapalnego.

Studium przypadku

Pacjent po usunięciu paznokcia palucha lewego wraz z macierzą zgłosił się do przychodni 8 miesięcy po zabiegu operacyjnym (wcześniej wielokrotne operacyjne usuwanie wrastającego paznokcia, ale z powodu ciągłego nawrotu dolegliwości i powikłań w postaci zanokcicy usunięto płytkę paznokciową wraz z macierzą) (zdj. 2).

Pacjent poruszał się o jednej kuli, obciążając boczny brzeg stopy lewej (szczególnie V kość śródstopia).

Główne objawy zgłaszane przez pacjenta to ból w obrębie lewej stopy (ze szczególnym uwzględnieniem palucha lewego i V kości śródstopia) oraz problemy z lokomocją (zaburzona faza podporu (midstance, terminal stance oraz preswing).

W badaniu fizjoterapeutycznym zaobserwowano:

  • silne zaczerwienienie i obrzęk palucha lewego z utrwalonym przykurczem w zgięciu podeszwowym w stawie międzypaliczkowym I oraz śródstopno-paliczkowym I (zdj. 3),
  • obszerny modzel na podeszwowej stronie stopy w okolicy trzonu V kości śródstopia (zdj. 4A–B),
  • charakterystyczne inwer...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy