Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wykorzystanie elektrostymulacji mięśni całego ciała w procecie rehabilitacji po zabiegu rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego

Artykuły z czasopisma | 6 września 2018 | NR 79
507

Wraz z rozwojem medycyny oraz szeroko pojętego treningu obserwuje się także rozwój inżynierii biomedycznej. Coraz szersze zastosowanie biomedycyna znajduje także w procesie usprawniania pacjentów. Szybszy powrót do zdrowia mogą wspomagać 
innowacyjne systemy, przy zachowaniu standardów bezpieczeństwa i uwzględnieniu medycyny opartej na faktach.

Elektrostymulacja mięśni całego ciała (whole body electrical muscle stimulation – WB-EMS) to metoda, która rozwinęła się z długo już stosowanej i powszechnie zaakceptowanej metody elektrostymulacji mięśni EMS (electrical muscle stimulation). Elektrostymulację mięśni całego ciała w uproszczeniu nazywa się treningiem EMS. Podczas rehabilitacji po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego (anterior cruciate ligament – ACL) wykorzystuje się ten rodzaj treningu w celu poprawy parametrów strukturalnych i funkcjonalnych jednostek motorycznych, a co za tym idzie – całych grup mięśniowych. 

Wpływ prądów EMS na organizm

Swoje początki EMS zawdzięcza Michaelowi Faradayowi, który w roku 1831 wynalazł impulsy prostokątne. Wykorzystanie impulsu prostokątnego powoduje bezpośrednie oddziaływanie na neurony mięśniowe. Połączenie niskiej częstotliwości wraz z impulsem prostokątnym pozwala na stymulację wielu grup mięśniowych. Metoda WB-EMS stosowana jest z powodzeniem w sporcie i fizjoterapii i polega na wywołaniu kontrolowanego skurczu mięśniowego. Podczas tradycyjnego treningu w trakcie wykonywania ćwiczenia mózg człowieka wysyła impulsy do neuronów, czego efektem są skurcze mięśniowe. Wykorzystując EMS, proces ten można przeprowadzić, zastępując pracę mózgu impulsami elektrycznymi wysyłanymi z urządzenia (elektrostymulatora). Impuls wywołuje kontrolowany skurcz mięśnia z pominięciem części lub całego układu nerwowego odpowiedzialnego za skurcz podczas tradycyjnego treningu. Im więcej kontrolowanych skurczów, tym większe zaangażowanie włókien mięśniowych i zwiększone siła oraz hipertrofia mięśniowa.

Do najczęstszych zastosowań WB-EMS należą: reedukacja utraconej funkcji mięśni, zwiększenie krążenia lokalnego krwi, poprawa siły mięśni głębokich i zapobieganie atrofii, poprawa ukrwienia skóry, zapobieganie lub hamowanie spazmu mięśniowego. Ponadto, co niezwykle ciekawe, badania, które były prowadzone w Niemczech, potwierdziły dodatni wpływ działania prądów EMS u osób z lekką niewydolnością układu sercowo-naczyniowego. W treningu sportowym metoda wykorzystywana jest jako uzupełnienie w kształtowaniu cech motorycznych, takich jak siła, wytrzymałość i szybkość. Wielu zawodowych sportowców, np. Usain Bolt, wpisuje na stałe trening EMS do swojego planu treningowego. Natomiast dr Hans-Wilhelm Müller-Wohlfahrt, czyli klubowy lekarz Bayernu Monachium, włączył system EMS do przygotowania motorycznego piłkarzy oraz jako profilaktykę przeciw kontuzjom. 

Do najważniejszych przeciwwskazań stosowania EMS należą: wszczepiony rozrusznik serca lub inne implanty, stany nowotworowe, lokalne ostre zapalenia, tendencja do krwawień, zakrzepica, ciąża, zmiany skórne w miejscu przyłożenia elektrod, przypadki, w których skóra nie może być zwilżana, choroby neurologiczne oraz stany padaczkowe, gorączka, stany wyniszczenia organizmu.

Fizjoterapia po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego

Istnieje wiele protokołów dotyczących postępowania fizjoterapeutycznego po rekonstrukcji ACL. Jednak kroki, które trzeba wykonać, aby przejść do kolejnej fazy postępowania, w większości przypadków są podobne. Najkrócej mówiąc, po osiągnięciu prawidłowej mobilności w stawie czy inaczej – odpowiedniego zakresu ruchu – wprowadza się elementy stabilności, a następnie bodźcowanie proprioceptywne i pracuje nad siłą mięśni. Nie da się jasno określić granicy między poszczególnymi etapami, zazwyczaj łączą się one płynnie, przechodząc z jednego w kolejny. Od doświadczenia fizjoterapeuty zależeć będzie, w jakich proporcjach zastosuje odpowiednie procedury dla pacjenta.

Wiele kontrowersji wśród terapeutów wzbudza zastosowanie otwartych i zamkniętych łańcuchów biomechanicznych podczas pozycji do ćwiczeń oraz dobór odpowiedniego obciążenia. To dzięki zamknięciu obwodu przeciwdziała się działaniu sił ścinających, które niekontrolowane mogą przyczynić się do rozciągnięcia przeszczepu więzadła, co w przyszłości może spowodować niestabilność stawu kolanowego. Dzięki WB-EMS można wprowadzać dodatkowe obciążenie dla pracy grup mięśniowych, równocześnie nie powodując dodatkowego obciążenia na stawy. Jest to pożądany efekt w pierwszych tygodniach pracy nad siłą mięśni. 

Metodyka treningu EMS

Trening EMS rozpoczyna się od wywiadu z pacjentem, omówienia przeciwwskazań do elektrostymulacji ogólnej, a także poinstruowania o przebiegu sesji treningowej.

Kolejna faza obejmuje dobór bielizny składającej się z specjalnego materiału (47% tencel, 44% polyamid, 9% lycra), a także kombinezonu zawierającego: kamizelkę, pas biodrowy, pasy ramienne oraz udowe (opcjonalnie można także zastosować pasy na podudzia oraz przedramiona).

Każdy element ma elektrody, które należy zmoczyć przed sesją treningową w celu lepszego przewodnictwa elektrycznego. Elektrody obejmują działaniem całe ciało, angażując najważniejsze grupy mięśniowe, takie jak mięśnie brzucha, klatki piersiowej, ramion i przedramion, ud i podudzi, pośladkowe, grzbietu, obłe. Całość połączona jest za pomocą kabla do urządzenia głównego, z którego można sterować przebiegiem ćwiczeń (zdj. 1). Za pomocą panelu sterującego decyduje się o sile natężenia każdej partii mięśniowej, sugerując się odczuciami subiektywnymi pacjenta. Można również dobierać odpowiednią częstotliwość, czas impulsu oraz czas przerwy w impulsacji, a także zmieniać szerokość impulsu oraz czas narastania. Dzięki możliwościom zmian konfiguracyjnych można mocniej angażować włókna wolno lub szybko kurczliwe w zależności od specyfiki pacjenta i programu treningowo-rehabilitacyjnego. 

Jednostka treningowa składa się z trzech faz: przyzwyczajenia do impulsu, który jest formą rozgrzewkową, wzmacnianiem podstawowym lub zaawansowanym stanowiącym trening główny i rozluźnieniem mającym na celu przywrócenie organizmu do homeostazy po odbytym treningu. Zastosowanie programu metabolicznego wpływa też na pobudzenie włókien sympatycznych, pobudzenie mięśniówki naczyń krwionośnych oraz podniesienie i wydłużenie procesów metabolicznych, co dodatkowo wpływa na redukcję tkanki tłuszczowej. Dla fizjoterapeutów kluczowym zastosowaniem jest możliwość obciążania grup mięśniowych bez dodatkowego i często niepotrzebnego w pierwszych okresach po rekonstrukcj...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy