Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

11 maja 2013

NR 39 (Maj 2013)

Zastosowanie testu funkcjonalnej oceny w praktyce

40

"Łańcuch jest tak silny, jak jego najsłabsze ogniwo."
William James

 

Zestaw prostych testów FMS (Functional Movement Screen) daje możliwość odnalezienia najsłabszego ogniwa w łańcuchu kinematycznym i ukazuje nad czym powinno się pracować z pacjentem. 

 

 

Tradycyjne badania zdolności motorycznych skupiają się na ocenie siły i mocy mięśniowej, zwinności oraz wytrzymałości. Wykonywane są często w sposób izolowany dla wybranych grup mięśniowych, przez co nie oddają rzeczywistych warunków ich pracy. Tego typu badania nie pozwalają jednoznacznie zweryfikować zdolności ruchowych, które są podstawą do rozwijania wzorców ruchowych w sporcie. Tę możliwość dają testy funkcjonalne takie jak FMS, który znalazł zastosowanie nie tylko w sporcie, ale także w ogólnej praktyce fizjoterapeutycznej [1].

POLECAMY

 

Koncepcja FMS została opracowana przez Graya Cooka oraz Lee Burtona w 1995 r. Jednym z celów, dla którego system ten został stworzony, była chęć poprawy komunikacji i współpracy pomiędzy fizjoterapeutami i trenerami [2]. Functional Movement Screen umożliwia w prosty, przystępny i wymierny sposób ocenę jakości wzorców ruchowych oraz pozwala na identyfikację ewentualnych ograniczeń bądź asymetrii u pacjentów czy zawodników. Pracując na zaburzonych wzorcach ruchowych z pacjentem, można zmniejszyć ryzyko odniesienia kontuzji [1, 3].

Functional Movement Screen składa się z 7 podstawowych testów. Każdy z nich oceniany jest w czteropunktowej skali, a do ich wykonania potrzebna jest podstawa (5 × 15 × 150 cm), drążek, dwie poprzeczki oraz guma (zdj. 1). Testy te oceniają mobilność w stawach, elastyczność mięśni, stabilizację, koordynację i umiejętność zachowania równowagi [3]. Wykonywane są w odpowiednich pozycjach, podczas których zaburzenia w danym łańcuchu kinematycznym zostają uwydatnione [1]. U osób mających problemy z wykonaniem testów może dochodzić podczas aktywności ruchowej do powstania kompensacyjnych wzorców, które ograniczają maksymalne możliwości fizyczne, prowadząc do zaburzeń biomechanicznych i w konsekwencji do wystąpienia urazu.

Do FMS włączają się następujące testy:

  1. głęboki przysiad (deep squat),
  2. przeniesienie kończyny dolnej nad płotkiem (hurdle step),
  3. przysiad w wykroku (in-line lunge),
  4. ruchomość obręczy barkowej (shoulder mobility),
  5. aktywne uniesienie wyprostowanej kończyny dolnej (active straight leg raise),
  6. ugięcie ramion w podporze (trunk stability push-up),
  7. stabilność rotacyjna tułowia (rotational stability).

Podczas każdego z testów osoba badana ma trzy próby. Ocenie podlega najlepszy wynik. Dokonuje się obserwacji ruchu badanego w płaszczyźnie strzałkowej i czołowej, a każdy z wyżej wymienionych testów oceniany jest w skali od 0 do 3, gdzie:

  • 3 pkt uzyskuje się w przypadku prawidłowo wykonanego testu bez wzorców kompensacyjnych,
  • 2 pkt otrzymuje się za wykonanie prawidłowo testu, jednak z występującymi wzorcami kompensacyjnymi,
  • 1 pkt oznacza niemożność wykonania testu,
  • 0 pkt przyznaje się, gdy w trakcie wykonywania testu wystąpi ból [1, 4].

Badany może uzyskać maksymalnie 21 pkt. Wynik równy bądź mniejszy niż 14 sugeruje zwiększone ryzyko odniesienia kontuzji. Potwierdziły to wyniki badań przeprowadzone na amerykańskich Marines, zawodnikach NFL, piłkarzach nożnych oraz strażakach. Badania przeprowadzone przez Teyhena i wsp. stwierdziły wysoką powtarzalność u badających nowicjuszy [5, 6].
 

 

Zdj. 2A. Test głębokiego przysiadu w płaszczyznach czołowej

 

Zdj. 2B. Test głębokiego przysiadu w płaszczyznach strzałkowej

 

Zdj. 2C. Test głębokiego przysiadu w płaszczyznach czołowej

 

Zdj. 3A. Test przeniesienia nogi nad płotkiem w płaszczyźnie czołowej

 

Zdj. 3B. Test przeniesienia nogi nad płotkiem w płaszczyźnie strzałkowej

 

 

Zdj. 4A. Test przysiadu w wykroku w płaszczyźnie czołowej

 

Zdj. 4B. Test przysiadu w wykroku w płaszczyźnie strzałkowej

 

 

Zdj. 5A. Pretest oceniający konflikt w stawie podbarkowym (test ciasnoty Neara)

 

Zdj. 5B. Pretest oceniający konflikt w stawie podbarkowym (test ciasnoty Neara)

 

Zdj 6. Test ruchomości obręczy barkowej

 

 

 

 

Zdj. 7A. Test aktywnego uniesienia wyprostowanej kończyny dolnej

 

Zdj. 7B. Test aktywnego uniesienia wyprostowanej kończyny dolnej

 

 

Zdj 8. Pretest przeprostu w odcinku lędźwiowym kręgosłupa

 

Zdj. 9A. Test ugięcia ramion w podporze

 

Zdj. 9B. Test ugięcia ramion w podporze

 

 

Zdj. 10. Pretest wyprostu odcinka piersiowego z klęku podpartego

 

Zdj. 11A. Test stabilności rotacyjnej tułowia

 

Zdj. 11B. Test stabilności rotacyjnej tułowia

Trening wzorców ruchowych najsłabiej ocenionych w badaniu (tab. 8) można planować...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy