Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody fizjoterapii

10 lipca 2018

NR 90 (Styczeń 2018)

Fizykoterapia w medycynie weterynaryjnej
Wprowadzenie do tematu

564

Fizjoterapia to zespół metod leczniczych wykorzystujących zjawisko reaktywności tkanek na bodźce. Fizykoterapia jest działem medycyny wykorzystującym do terapii naturalne lub sztuczne czynniki fizykalne/fizyczne. W medycynie weterynaryjnej fizykoterapia stosowana jest od ponad 20 lat. Na przestrzeni ostatnich lat zaobserwować można zdecydowany wzrost zainteresowania zastosowaniem fizykoterapii w medycynie weterynaryjnej. 

O specyfice fizykoterapii

Fizjoterapia to zespół metod leczniczych wykorzystujących zjawisko reaktywności tkanek na bodźce. Głównymi składowymi fizjoterapii są: fizykoterapia, kinezyterapia i masaż. 

POLECAMY

Fizykoterapia jest działem medycyny wykorzystującym do terapii naturalne lub sztuczne czynniki fizykalne/fizyczne. Do najważniejszych czynników fizykalnych zaliczyć należy czynnik: termiczny, fotochemiczny, elektrokinetyczny i elektrochemiczny, elektromagnetyczny i mechaniczny. Współczesna medycyna fizykalna/fizykoterapia należy do najbardziej dynamicznie rozwijających się działów medycyny.

W medycynie weterynaryjnej fizykoterapia stosowana jest od ponad dwudziestu lat. Na przestrzeni ostatnich lat zaobserwować można zdecydowany wzrost zainteresowania fizykoterapią zarówno przez lekarzy weterynarii, hodowców, właścicieli zwierząt, jak i samych fizjoterapeutów.

Początkowo zabiegi wykonywano u koni, psów i kotów, natomiast z biegiem czasu fizykoterapią objęto również inne zwierzęta z różnych względów hodowane przez człowieka. Fizykoterapia pozwala na szybki powrót zwierzęcia do zdrowia, a stosowane zabiegi są zazwyczaj akceptowane i dobrze tolerowane przez zwierzę. Fizykoterapia może stanowić doskonałą terapię główną lub być uzupełnieniem każdego innego sposobu leczenia, stosowanej metody czy techniki fizjoterapeutycznej. Wybór rodzaju zabiegu fizykalnego, dobór jego parametrów oraz przebieg terapii zależy przede wszystkim od żądanego efektu terapeutycznego, oczekiwań właściciela, wielkości, temperamentu, a także wieku zwierzęcia. 

Cel zabiegów

Określenie „żądanego efektu terapeutycznego” jest równoznaczne z postawieniem sobie celu, który terapeuta chce uzyskać podczas terapii, np. zmniejszenie dolegliwości bólowych, zmniejszenie bądź zniwelowanie stanu zapalnego, ograniczenie obrzęku, przyspieszenie gojenia się rany, poprawę przewodnictwa nerwowego czy zwiększenie masy i siły mięśni. Bardzo ważnym czynnikiem warunkującym wybór danego zabiegu fizykalnego są oczekiwania właściciela zwierzęcia. Niejednokrotnie właściciele nie wyrażają zgody na wygolenie sierści w polu zabiegowym, co uniemożliwia wykonanie danego zabiegu. W przypadku gdy właściciel zwierzęcia chce lub niejednokrotnie musi przebywać ze zwierzęciem podczas wykonywania zabiegów, fizjoterapeuta powinien także przeprowadzić wywiad z właścicielem zwierzęcia na temat występowania chorób/okoliczności uniemożliwiających właścicielowi przebywanie w gabinecie fizykoterapii podczas wykonywanego zabiegu, np. osoba z rozrusznikiem serca nie powinna znajdować się w polu elektromagnetycznym niskiej lub wysokiej częstotliwości. Temperament zwierzęcia jest kolejnym czynnikiem, który wpływa na dobór zabiegów fizykalnych. Zwierzęta niespokojne czy agresywne należy przed zabiegiem wyciszyć i uspokoić. 

W niektórych przypadkach konieczne jest podanie uspakajających środków farmakologicznych. Fizjoterapeuta powinien ocenić, czy zwierzę lepiej zachowuje się w obecności właściciela, czy jest spokojniejsze, łatwiej u niego wykonywać zabiegi gdy właściciel jest nieobecny podczas terapii. U zwierząt niecierpliwych, niespokojnych lub agresywnych należy wybierać zabiegi o krótkim czasie trwania i wysokim progu odczuwania bodźców przez pacjenta. Wybór rodzaju zabiegu, a przede wszystkim dobór jego parametrów, w dużej mierze uzależniony jest od wielkości zwierzęcia. U małych osobników dawki zastosowanej energii powinny być proporcjonalnie mniejsze, a w przypadku osobników większych należy je zwiększyć. 

Zabieg fizykalny powinien rozpocząć się od uspokojenia zwierzęcia. Zwierzęta inaczej niż ludzie spostrzegają jakość swojego życia. Niejednokrotnie ból, cierpienie, ograniczenie sprawności mogą spowodować u zwierzęcia reakcję nietypową dla danego osobnika, manifestującą się agresją, zniecierpliwieniem czy chęcią ucieczki. Dlatego też terapeuta wykonujący zabiegi fizykalne u zwierząt powinien wykazywać się stabilnością emocjonalną, umiejętnością opanowania emocji, zdecydowaniem, pewnością siebie, a przede wszystkim znajomością cech charakteru danej rasy czy danego gatunku. Aby zabieg fizykalny został przeprowadzony w sposób komfortowy, najmniej stresujący dla zwierzęcia, należy wybrać odpowiednie miejsce wykonania zabiegu. Zazwyczaj zabiegi u psów wykonywane są na materacu czy kocu umiejscowionym w niskiej lokalizacji, np. na podłodze; natomiast zabiegi u kotów wykonuje się wysoko, np. na stołach. Do wykonania zabiegu fizjoterapeuta może posłużyć się różnorodną aparaturą. Mogą to być aparaty służące do wykonywania zabiegów u ludzi lub aparaty posiadające oprogramowanie z procedurami terapeutycznymi przeznaczonymi do terapii zwierząt. 

Fizykoterapia w medycynie weterynaryjnej obejmuje zabiegi z zakresu światłolecznictwa, elektroterapii, ultradźwięków, pola elektromagnetycznego niskiej oraz wysokiej częstotliwości, fali uderzeniowej, hydroterapii, a także termoterapii. 

Światłolecznictwo

Biostymulacja laserowa – laser niskoenergetyczny 

Promieniowanie laserowe to wzmocnienie światła poprzez wymuszoną emisję promieniowania. Promieniowanie laserowe wykazuje właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, powoduje znaczne skrócenie czasu gojenia się ran. Może być stosowane zarówno w ostrym, jak i w przewlekłym okresie choroby. Efekt terapeutyczny wywołany jest przez światło pochłonięte. Dlatego, aby dotrzeć wiązką lasera do skóry, należy w polu zabiegowym rozsunąć sierść lub, jeśli nie jest to możliwe, ogolić ten fragment skóry.

Biostymulacja laserowa – laser wysokoenergetyczny 

Laser biostymulacyjny wysokoenergetyczny wykazuje podobne działanie terapeutyczne do lasera niskoenergetycznego. Jednak charakteryzuje się on głębszą penetracją promieniowania w głąb tkanek, silniejszym działaniem przeciwbólowym, krótszym czasem terapii oraz odczuwalnym efektem termicznym. Każdy zabieg składa się z dwóch etapów – biostymulacyjnego i analgetycznego.

Światło spolaryzowane – pileroterapia

Światło spolaryzowane wykazuje podobne właściwości terapeutyczne jak promieniowanie laserowe. Spektakularne efekty terapii światłem spolaryzowanym zaobserwować można w leczeniu trudno gojących się ran i odleżyn.

Elektroterapia

Elektroterapia to dział fizykoterapii, w którym wykorzystuje się w celach leczniczych i diagnostycznych energię elektryczną. Zabiegi wykonuje się przy użyciu prądu stałego (jonoforeza), prądu impulsowego niskiej częstotliwości (TENS – przezskórna elektrostymulacja nerwów, MENS – terapia mikroamperowa), a także prądu średniej częstotliwości (interferencja dwupolowa i interferencja czteropolowa).

Prądy te, zależnie od zastosowanych parametrów i sposobu ułożenia elektrod, wykazują działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Zabieg, który ma na celu zwiększenie masy i siły mięśni, a także przyspieszenie przewodnictwa nerwowego, to elektrostymulacja. Podczas zabiegów z zakresu elektroterapii miejsce przyłożenia elektrod należy wygolić. W przypadku bardzo krótkich włosów golenie nie jest konieczne, natomiast należy na włos/sierść pod elektrodami nanieść warstwę żelu przewodzącego prąd. 

Podczas zabiegów elektroterapeutycznych bardzo ważne jest monitorowanie reakcji zwierzęcia na zastosowaną energię. Niepokój lub zainteresowanie zwierzęcia przyłożonymi elektrodami świadczyć może o podaniu zbyt intensywnej dawki prądu.

Nowoczesnym zabiegiem elektroleczniczym wykorzystującym właściwości pola elektrostaycznego jest DEEP OSCILLATION – zabieg z wykorzystaniem głębokiej oscylacji. Zabieg ten pozwala na wytworzenie w tkankach biologicznie efektywnych oscylacji wykorzystujących elektrostatyczne przyciąganie i odpychanie. Zabieg stosuje się w terapii ciężkich urazów (skręcenia, stłuczenia, zwichnięcia), a także w terapii trudno gojących się ran. Zabiegowi temu nie towarzyszą nieprzyjemne odczucia. 

Ultradźwięki

Ultradźwięki to drgania mechaniczne o częstotliwości powyżej słyszalności ucha ludzkiego i niektórych zwierząt, np. psów, kotów, koni. tj. częstotliwości powyżej 20 000 Hz. Zabieg ten, ze względu na brak odczuć ze strony zwierzęcia, a więc dobrą jego tolerancję, krótki czas aplikacji, a przede wszystkim bardzo dobre efekty terapii, jest często zlecany przez lekarzy weterynarii. Ultradźwięki wykazują działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, przyśpieszają regenerację tkanek, zmniejszają przykurcze w obrębie mię...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy