Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

16 listopada 2018

NR 99 (Listopad 2018)

Jak założyć podmiot leczniczy

692

Celem artykułu jest przedstawienie procedury zakładania podmiotu leczniczego – zakładu rehabilitacji leczniczej przez fizjoterapeutę w świetle obowiązujących przepisów. Działalność lecznicza, w tym w zakresie rehabilitacji, jest działalnością regulowaną (gospodarczą) w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

Działalność lecznicza w Polsce może być wykonywana tylko przez podmioty lecznicze lub praktyki zawodowe (lekarzy, pielęgniarek lub położnych). Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 2018 r., poz. 505) fizjoterapeuta wykonujący swój zawód w ramach działalności gospodarczej jest podmiotem leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 160). W rezultacie fizjoterapeuci prowadzący prywatne zakłady rehabilitacji (działalność gospodarczą) powinni złożyć wniosek o wpis do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą nie później niż w terminie 30 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o zawodzie fizjoterapeuty (weszła w życie 31 maja 2016 r.), czyli do dnia 30 listopada 2018 r., pod rygorem utraty prawa wykonywania zawodu fizjoterapeuty (art. 143 u.z.f.).

POLECAMY

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej podmiotami leczniczymi są:

  • przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej,
  • samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
  • jednostki budżetowe, 
  • instytuty badawcze, 
  • fundacje i stowarzyszenia, których celem statutowym jest wykonywanie zadań w zakresie ochrony zdrowia i których statut dopuszcza prowadzenie działalności leczniczej,
  • osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych Kościołów i związków wyznaniowych, 
  • jednostki wojskowe

w zakresie, w jakim wykonują działalność leczniczą.

Ze względu na profil/przedmiot działalności wśród podmiotów leczniczych można wyodrębnić m.in. zakłady rehabilitacji leczniczej (mogą być one samodzielne lub stanowić część wieloprofilowego podmiotu leczniczego). Zakładanie każdego podmiotu leczniczego w Polsce jest sformalizowane przez prawo. Zakładanie zakładu rehabilitacji leczniczej odbywa się według tych samych generalnych reguł co każdego podmiotu leczniczego. 

Forma ogranizacyjno-prawna podmiotu leczniczego

Tworząc każdy podmiot leczniczy, po wstępnym zaprojektowaniu jego profilu (przedmiotu i zakresu działalności) oraz struktury organizacyjnej należy wybrać formę organizacyjno-prawną, w ramach której zostanie utworzony podmiot leczniczy, i zarejestrować ją w odpowiednim rejestrze.
Ustawa o działalności leczniczej wyraźnie stanowi, że podmiot leczniczy może być założony i prowadzony przez przedsiębiorcę. Podmiotami leczniczymi mogą być przedsiębiorcy we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli prowadzą działalność leczniczą. Zgodnie z definicją ustawową przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorca – podmiot leczniczy może mieć w praktyce formę jednoosobowej działalności gospodarczej lub spółki prawa cywilnego albo handlowego. W sektorze prywatnym fizjoterapeuta ma zasadniczo do wyboru zawód przedsiębiorcy (jednoosobowa działalność lub spółka), ewentualnie założenie fundacji lub stowarzyszenia. Zasady podejmowania oraz wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej reguluje obecnie ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646).

Spółki handlowe i cywilne

Spółki handlowe mają obecnie istotne znaczenie dla rynku ochrony zdrowia. Od 1 lipca 2011 r. spółka jest jedną z dopuszczalnych oraz podstawowych w sektorze prywatnym form organizacyjno-prawnych prowadzenia działalności leczniczej. Ogólnie można stwierdzić, że spółka jest uregulowaną ustawowo formą organizacyjno-prawną prowadzenia działalności o charakterze zarobkowym. Generalnie spółki dzieli się na handlowe i cywilne. Klasyczny podział spółek na spółki handlowe i cywilne jest związany ze źródłem normatywnym regulującym ich funkcjonowanie. Spółki handlowe, którymi są: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna, reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1577), a spółkę cywilną – Kodeks cywilny. Ponadto prawo wyodrębnia: spółki osobowe i kapitałowe. 

Spółki osobowe i kapitałowe

Dla spółek osobowych najważniejszy jest element osobowy, czyli wspólnicy (ich umiejętności, istnienie). Spółkami osobowymi są:

  • spółka jawna,
  • spółka partnerska,
  • spółka komandytowa,
  • spółka komandytowo-akcyjna,
  • spółka cywilna.

W spółkach kapitałowych, którymi są spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna, w odróżnieniu od spółek osobowych podstawowe znaczenie ma element kapitałowy (wykupienie udziału, akcji). Za zalecaną formę dla prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie rehabilitacji leczniczej zależnie od jej rozmiaru/liczby twórców należy uznać działalność jednoosobową lub spółkę jawną i spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednoosobową działalność gospodarczą należy wpisać do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, a spółkę prawa handlowego – do Krajowego Rejestru Sądowego.

Spółka jawna

Spółka jawna jest najprostszą ze spółek handlowych, jeśli chodzi o założenie i organizację. Ponadto jej zaletą jest brak obowiązku posiadania określonego minimum kapitałowego. Spółkę jawną regulują art. 22–86 Kodeksu spółek handlowych. Powinno być w niej co najmniej dwóch wspólników. Procedura utworzenia spółki jawnej obejmuje:

  • sporządzenie umowy spółki,
  • złożenie wniosku o rejestrację do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS),
  • wydanie i uprawomocnienie się postanowienia o wpisaniu spółki do Krajowego Rejestru Sądowego.

Spółka z o.o.

Spółka z o.o. jest łatwiejszą ze spółek kapitałowych prawa handlowego, jeśli chodzi o założenie, a także bezpieczniejszą w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania od spółek osobowych (zasadniczo bowiem brak jest odpowiedzialności osobistej). Ponadto jej zaletą jest wymóg posiadania obecnie bardzo niskiego minimum kapitałowego (tylko 5 tys. zł), znacznie niższego niż w spółce akcyjnej. Spółka z o.o. jest uregulowana przede wszystkim w art. 150–300 k.s.h.
Może być utworzona przez jedną albo więcej osób zasadniczo w każdym celu prawnie dopuszczalnym. 
Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością niezbędne jest: 

  • zawarcie umowy spółki, 
  • wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, 
  • powołanie zarządu, 
  • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki, oraz uzyskanie na koniec powyższej procedury wpisu do odpowiedniego rejestru – Krajowego Rejestru Sądowego.

Charakterystyczne dla spółek kapitałowych jest posiadanie bardziej sformalizowanej struktury organizacyjnej. Spółki kapitałowe muszą bowiem posiadać określone prawem organy spółki (zarząd, rada nadzorcza, zgromadzenie wspólników).
Po utworzeniu i rejestracji formy organizacyjno-prawnej podmiotu leczniczego (zakładu rehabilitacji) należy zapewnić realizację specyficznych wymogów ustawowych przewidzianych w ustawie o działalności leczniczej dla każdego podmiotu leczniczego.

Pomieszczenia i wyposażenie podmiotu leczniczego

Każdy podmiot leczniczy, aby mógł zarejestrować i prowadzić działalność leczniczą, musi spełniać wymogi formalne określone prawem, a w szczególności art. 17 ustawy o działalności leczniczej. Zgodnie z powyższym przepisem każdy podmiot leczniczy ma obowiązek:

  • posiadać pomieszczenia lub urządzenia odpowiadające aktualnym wymaganiom normatywnym, 
  • używać i utrzymywać wyroby medyczne, wyposażenie wyrobów medycznych, wyroby medyczne do diagnostyki in vitro, wyposażenie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, aktywne wyroby medyczne do implantacji oraz systemy lub zestawy zabiegowe złożone z wyrobów medycznych zgodnie z wymaganiami ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych, 
  • zapewniać udzielanie świadczeń zdrowotnych wyłącznie przez osoby wykonujące zawód medyczny oraz spełniające wymagania zdrowotne określone w odrębnych przepisach,
  • zawrzeć umowę ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.

Ponadto powinien posiadać regulamin organizacyjny.
Warunkiem niezbędnym do założenia i funkcjonowania każdego podmiotu leczniczego jest posiadanie odpowiednich pomieszczeń. Są one konieczne do rejestracji i prowadzenia działalności podmiotu leczniczego. 
Podmiot leczniczy powinien mieć tytuł prawny do lokalu, w którym jest prowadzona działalność lecznicza. Może to być umowa najmu lub dokument własności. Istotą umowy najmu jest oddanie rzeczy na pewien czas do używania w zamian za ustalony czynsz. Natomiast własność to prawo do zasadniczo nieograniczonego korzystania (np. używania, przebudowy) z rzeczy (w tym z nieruchomości budynkowej) i dysponowania nią (np. sprzedaży, wynajmu, ustanawiania hipoteki). Dlatego najkorzystniejszym rozwiązaniem jest posiadanie pomieszczeń na własność, gdyż zapewnia to możliwość długotrwałego i swobodnego korzystania z pomieszczeń oraz dysponowania nimi. 
Pomieszczenia i urządzenia podmiotu leczniczego powinny odpowiadać wymaganiom ogólnobudowlanym oraz dodatkowo wymaganiom odpowiednim do rodzaju wykonywanej działalności leczniczej oraz zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych. Wymagania powyższe dotyczą zwłaszcza warunków: ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych.
Szczegółowe wymogi normatywne dla pomieszczeń podmiotu leczniczego określa obecnie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2012 r., poz. 739). Treść rozporządzenia określa bezpośrednio ogólne wymogi dla pomieszczeń i urządzeń każdego świadczeniodawcy medycznego, natomiast załączniki określają szczegółowe wymogi dla pomieszczeń i urządzeń konkretnych rodzajów świadczeniodawców 
(np. szpitala, ambulatorium, zakładu rehabilitacji leczniczej). 
Pomieszczenia podmiotu leczniczego lokalizuje się zasadniczo w samodzielnym budynku albo w zespole budynków. Kształt i powierzchnia pomieszczeń podmiotu leczniczego powinny umożliwić prawidłowe rozmieszczenie, zainstalowanie i użytkowanie urządzeń, aparatury i sprzętu, stanowiących jego niezbędne funkcjonalne wyposażenie. Meble w pomieszczeniach podmiotu leczniczego mają umożliwiać ich mycie oraz dezynfekcję. Podłogi wykonuje się z materiałów umożliwiających ich mycie i dezynfekcję. Połączenie ścian z podłogami powinno być wykonane w sposób umożliwiający jego mycie i dezynfekcję. 
Powyższych wymogów nie stosuje się do pomieszczeń administracyjnych i socjalnych oraz sal kinezyterapii. Pomieszczenia, w których są wykonywane badania lub zabiegi, z wyjątkiem pomieszczeń, w których odbywa się badanie za pomocą rezonansu magnetycznego, wyposaża się w:

  • co najmniej jedną umywalkę z baterią z ciepłą i zimną wodą,
  • dozownik z mydłem w płynie,
  • dozownik ze środkiem dezynfekcyjnym,
  • pojemnik z ręcznikami jednorazowego użycia i pojemnik na zużyte ręczniki.

Instalacje, urządzenia wentylacji mechanicznej i klimatyzacji podlegają okresowemu przeglądowi, czyszczeniu lub dezynfekcji, lub wymianie elementów instalacji zgodnie z zaleceniami producenta, nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Szczegółowe wymagania dla pomieszczeń zakładów rehabilitacji zawiera załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. 
Zgodnie z powyższym załącznikiem pomieszczenia przeznaczone do rehabilitacji leczniczej należy lokalizować w sposób zapewniający dostęp osobom niepełnosprawnym, w tym poruszającym się na wózkach inwalidzkich. Sala kinezyterapii powinna stanowić odrębne pomieszczenie. Urządzenia wykorzystywane do zabiegów fizykoterapeutycznych należy lokalizować w sposób zapewniający intymność pacjenta podczas zabiegów fizykoterapeutycznych. Diatermie krótkofalowe i mikrofalowe oraz urządzenia do laseroterapii mają być instalowane w oddzielnych pomieszczeniach (boksach) zgodnie z polskimi normami. W zakładzie rehabilitacji leczniczej powinny być pomieszczenia higieniczno-sanitarne wyposażone dodatkowo w natrysk, w tym co najmniej jedno przystosowane dla osób niepełnosprawnych, szczególnie poruszających się na wózkach inwalidzkich.
W zakładzie rehabilitacji leczniczej należy stosować wyposażenie (służące do udzielania świadczeń zdrowotnych), mające status wyrobów medycznych. Problematykę związaną z wyrobami medycznymi reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 211). Wyroby medyczne mają rozmaite przeznaczenie i są stosowane w różnych celach. Wyrobami medycznymi są zarówno rękawiczki, strzykawki, jak i UGUL czy piłka/rowerek do ćwiczeń. Wyroby medyczne wprowadzane do obrotu i do użytkowania muszą być oznaczone znakiem CE. 
Świadczeniodawca jest obowiązany posiadać dokumentację wykonanych instalacji, napraw, konserwacji, działań serwisowych, aktualizacji oprogramowania, przeglądów, regulacji, kalibracji, wzorcowań, sprawdzeń i kontroli bezpieczeństwa wyrobu, który wykorzystuje do udzielania świadczeń zdrowotnych.

Ubezpieczenie i regulamin podmiotu leczniczego

Zgodnie z ustawą o działalności leczniczej każdy podmiot leczniczy musi posiadać obligatoryjnie umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, i to niezależnie od posiadania lub braku umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia. Umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych. 
Podstawą do objęcia podmiotu leczniczego ubezpieczeniem (ochroną ubezpieczeniową) jest zawarcie umowy ubezpieczenia z ubezpieczycielem. Umowa ubezpieczenia jest uregulowana w Kodeksie cywilnym (art. 805–834). Jest to umowa, na podstawie której ubezpieczyciel w zakresie działania swojego przedsiębiorstwa zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. 
Ubezpieczający ma prawo wyboru ubezpieczyciela. Oznacza to, że klient, np. podmiot leczniczy, ma swobodę wyboru zakładu ubezpieczeń, z którym chce podpisać umowę ubezpieczenia, o ile tylko zakład ubezpieczeń ma w swojej ofercie dany rodzaj ubezpieczenia. 
Podstawowe świadczenia stron stosunku ubezpieczeniowego obejmują:

  • świadczenie pieniężne ubezpieczającego, którym jest zapłata składki ubezpieczeniowej,
  • świadczenie pieniężne zakładu ubezpieczeń, którym jest zapłata umówionego odszkodowania lub świadczenia.

Wysokość składek ubezpieczeniowych ustala zakład ubezpieczeń po dokonaniu oceny ryzyka ubezpieczeniowego. Składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel jest zobowiązany potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia. Zakład ubezpieczeń powinien przekazać ubezpieczającemu tekst ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU). W OWU są opisane sytuacje, w których zakład ubezpieczeń może nie wypłacić odszkodowania bądź je odpowiednio zmniejszyć. 
Obowiązek ubezpieczenia powstaje najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia wykonywania działalności leczniczej. Ubezpieczeniem OC jest objęta odpowiedzialność cywilna podmiotu leczniczego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za szkody będące następstwem udzielania świadcz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy