Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki gabinetu

23 lipca 2018

NR 71 (Kwiecień 2016)

Odpowiedzialność zawodowa fizjoterapeuty na gruncie nowej ustawy o zawodzie fizjoterapeuty

0 87

W dniu 30 listopada 2015 r. została opublikowana w Dzienniku Ustaw ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. poz. 1994) – dalej u.z.f. Nowe przepisy wejdą w życie 31 maja 2016 r. Tym samym Polska dołączy do grupy 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, w których zawód fizjoterapeuty jest zawodem regulowanym. Podstawowym celem ustawodawcy jest utworzenie takich ram prawnych do wykonywania zawodu, które zapewnią, że fizjoterapeutami zostawać będą tylko osoby o odpowiedniej wiedzy i kwalifikacjach, co stanowić będzie gwarancję bezpieczeństwa pacjenta i zwiększać skuteczność leczenia. Omawiana ustawa określa zasady: wykonywania zawodu fizjoterapeuty, uzyskiwania prawa wykonywania tego zawodu oraz kształcenia zawodowego i podyplomowego fizjoterapeuty, a także, co ważne – odpowiedzialności zawodowej, zwiększając tym samym bezpieczeństwo pacjentów.

Odpowiedzialność zawodowa to odpowiedzialność za działania i postawy związane z wykonywanym zawodem. Przynależność do danej grupy zawodowej czy organizacji pociąga za sobą konieczność przestrzegania, poza ogólnymi powszechnymi obowiązkami, również tych obowiązków szczególnych składających się na istotę i funkcję danego zawodu lub wynikających z przynależności do określonej organizacji. W przeciwieństwie do powszechnych form odpowiedzialności, takich jak np. karna czy cywilna, odpowiedzialność zawodowa nie dotyczy wszystkich, a jedynie określonych grup zawodowych, w tym przede wszystkim niektórych zawodów medycznych. Odpowiedzialność ta nie jest ponoszona przed sądami powszechnymi lub organami administracyjnymi, a przed specjalnie do tego powołanymi organami izb. Odpowiedzialność zawodowa jest – tak jak karna czy cywilna – odpowiedzialnością prawną, ponieważ jej zasady określane są przez obowiązujące prawo. Odpowiedzialność zawodową w ochronie zdrowia uregulowaną bezpośrednio w swoich pragmatykach zawodowych ponoszą: lekarze, dentyści, pielęgniarki i położne oraz diagności laboratoryjni, farmaceuci, a teraz także fizjoterapeuci.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił 25 września 2015 r. ustawę o zawodzie fizjoterapeuty, która została podpisana przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej 26 października 2015 r. Ustawa o zawodzie fizjoterapeuty wejdzie w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Jest to czas na przygotowanie odpowiednich przepisów wykonawczych (rozporządzeń).

Ustawa o zawodzie fizjoterapeuty reguluje zasady: wykonywania zawodu fizjoterapeuty, uzyskiwania prawa wykonywania zawodu, kształcenia zawodowego i podyplomowego oraz odpowiedzialności zawodowej fizjoterapeutów. Wskazany akt określa, jak już wspomniano na wstępie, organizację i zadania samorządu zawodowego fizjoterapeutów oraz prawa i obowiązki jego członków. Ustawa ta po raz pierwszy powołuje do życia samorząd zawodowy fizjoterapeutów. Samorząd zawodowy fizjoterapeutów reprezentuje osoby wykonujące zawód fizjoterapeuty oraz sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Jednym ze szczegółowych ustawowych oraz tradycyjnych zadań samorządu zawodowego jest prowadzenie postępowań w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej swoich członków. Zgodnie z art. 3 ust. 2 u.z.f. przynależność fizjoterapeutów do samorządu jest obowiązkowa. Jednostką organizacyjną samorządu, posiadającą osobowość prawną, jest Krajowa Izba Fizjoterapeutów (dalej zwana KIF) z siedzibą w Warszawie. Krajową Izbę Fizjoterapeutów tworzą fizjoterapeuci wpisani do Krajowego Rejestru Fizjoterapeutów.

Rozdział 7 u.z.f. dotyczy odpowiedzialności zawodowej. Zgodnie z art. 85 ust. 1 u.z.f. przewinieniem takim jest naruszenie zasad etyki lub przepisów dotyczących wykonywania zawodu. Odpowiedzialność zawodowa fizjoterapeutów jest odpowiedzialnością wewnątrzkorporacyjną – w obrębie samorządowej korporacji zawodowej, 
czyli Krajowej Izby Fizjoterapeutów.

Przesłanki odpowiedzialności oraz strony postępowania

Członkowie każdego samorządu zawodowego, także fizjoterapeuci, mają określone w ustawie kreującej dany samorząd podstawowe obowiązki i prawa. Do podstawowych obowiązków każdego członka samorządu zawodowego ochrony zdrowia należy przestrzeganie zasad etyki zawodowej oraz przestrzeganie przepisów związanych z wykonywaniem zawodu, jak również stosowanie się do uchwał organów samorządu zawodowego.

Zgodnie z art. 85 u.o.z.f. członkowie samorządu podlegają odpowiedzialności zawodowej, zwanej przewinieniem zawodowym, za naruszenie zasad etyki zawodowej lub przepisów dotyczących wykonywania zawodu. Odpowiedzialności zawodowej podlegają także obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej wykonujący tymczasowo i okazjonalnie zawód fizjoterapeuty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wcześniej wspomniano, przedmiotem przewinienia zawodowego może być naruszenie etyki lub prawa. Jednakże przedmiot odpowiedzialności, podobnie jak w innych korporacjach ochrony zdrowia, zawężony jest tylko do etyki zawodowej (nie ogólnej) oraz prawa dotyczącego wykonywania zawodu fizjoterapeuty. Każdy samorząd zawodowy uchwala własny kodeks etyki zawodowej, w związku z tym również samorząd fizjoterapeutów będzie musiał takowy ustanowić. Ustanawianie zasad etyki zawodowej należy do jednego z ustawowych zadań Krajowej Izby Fizjoterapeutów (art. 62 u.z.f.). W praktyce poza naruszeniem kodeksu etyki przede wszystkim naruszenie poniższych ustaw może skutkować przewinieniem zawodowym fizjoterapeuty:

  • ustawy o zawodzie fizjoterapeuty z 2015 r.,
  • ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 618 z późn. zm.),
  • ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 159 z późn. zm.).

Naruszenie norm prawnych może dotyczyć w szczególności obowiązków względem pacjenta, jak również prowadzenia dokumentacji medycznej. Przykładowo bowiem do podstawowych ustawowych obowiązków fizjoterapeuty stanowiących korelat praw pacjenta należą: obowiązek informacyjny, obowiązek przestrzegania tajemnicy zawodowej oraz obowiązki w zakresie dokumentacji medycznej (art. 9 u.z.f.). Przewinienia mogą pojawić się także w związku z przekraczaniem zakresu swoich uprawnień przez niektóre grupy fizjoterapeutów (tj. nieuprawnionych do pewnych czynności z uwagi na brak wymaganych ustawą kwalifikacji). Podstawowy przykład to taki, gdzie osoba mająca tylko licencjat z fizjoterapii nie może samodzielnie kwalifikować pacjentów do fizykoterapii i kinezyterapii. Jeśli tego dokona, wówczas stanowić to będzie naruszenie ustawowych zasad wykonywania zawodu i jako takie może być uznane za przewinienie zawodowe.

Organami KIF są m.in. sąd dyscyplinarny, wyższy sąd dyscyplinarny i rzecznik. Sąd dyscyplinarny rozpatruje sprawy dyscyplinarne fizjoterapeutów, wniesione przez rzecznika. Natomiast wyższy sąd dyscyplinarny uchwala regulaminy wewnętrzne sądu dyscyplinarnego i wyższego sądu dyscyplinarnego i rozpatruje odwołania od orzeczeń sądu dyscyplinarnego. Rzecznik:

  • przygotowuje postępowanie dyscyplinarne i wykonuje czynności oskarżyciela przed sądem dyscyplinarnym i wyższym sądem dyscyplinarnym;
  • prowadzi działalność profilaktyczną w zakresie wykroczeń zawodowych i postępowania sprzecznego z zasadami etyki zawodowej.

Zgodnie z art. 88 u.z.f. stronami postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej są pokrzywdzony oraz osoba obwiniona. W postępowaniu przed sądem dyscyplinarnym stroną jest również rzecznik albo jego zastępca (w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej zastępca rzecznika wykonuje prawa i obowiązki rzecznika). Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przewinienie zawodowe. Pokrzywdzony ma prawo do korzystania z pomocy pełnomocnika. Należy podkreślić, że pokrzywdzony może ustanowić nie więcej niż dwóch pełnomocników. W przypadku śmierci pokrzywdzonego jego prawa w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, w tym prawo dostępu do informacji medycznej oraz dokumentacji medycznej, może wykonywać małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia o...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy